XXI əsrin ən böyük kəşfi: Canlı olmayan maddələrdən hüceyrələr hazırlanır

Abiogenezin sirri, qədim zülalların yaranması və laboratoriyada həyatın əsas funksiyalarını yerinə yetirən sintetik hüceyrələrin yaradılması istiqamətində aparılan elmi tədqiqatlar

Həyat necə başlayıb?

Müasir biologiyanın cavabını tam tapa bilmədiyi ən fundamental suallardan biri budur: Yer üzündə ilk canlı sistem necə yaranıb? Təxminən 4 milyard il əvvəl planetimizdə indiki mənada həyat mövcud deyildi. Lakin Yer kürəsində su, müxtəlif kimyəvi elementlər, sadə üzvi molekullar və enerji mənbələri vardı. Vulkanik fəaliyyət, ildırım boşalmaları, ultrabənövşəyi şüalanma və hidrotermal proseslər kimyəvi reaksiyalar üçün əlverişli şərait yarada bilərdi. Alimləri maraqlandıran əsas məsələ həmin cansız kimyəvi sistemlərin hansı mərhələdə özünü saxlaya, enerji əldə edə, informasiya daşıya və çoxala bilən sistemlərə çevrilməsidir. Bu problem elmdə abiogenez adlanır.

Abiogenez – həyatın əvvəllər mövcud olan canlı orqanizmlərdən deyil, cansız kimyəvi maddələrdən təbii proseslər nəticəsində yaranması ehtimalını və mexanizmlərini araşdıran elmi istiqamətdir.

Bu sahədə çalışan alimlər artıq amin turşularının, nukleotidlərin və digər üzvi birləşmələrin cansız kimyəvi proseslərlə yarana bildiyini nümayiş etdiriblər. Ancaq bu molekulların öz-özünü təşkil edən, davamlı fəaliyyət göstərən və təkamül edə bilən ilk canlı sistemə necə çevrildiyi hələ də açıq sualdır. Minnesota Universitetində aparılan tədqiqatlar məhz bu keçidi müxtəlif istiqamətlərdən araşdırır.

 BURCKHARD SEELIG QRUPU: HƏYATIN İLK ZÜLALLARI NECƏ YARANIB?

Minnesota Universitetinin Biologiya Elmləri Kollecində professor Burckhard Seeligin rəhbərlik etdiyi laboratoriya həyatın molekulyar mənşəyini araşdıran mühüm elmi qruplardan biridir. Universitetin 23 iyun 2025-ci ildə dərc etdiyi rəsmi materialda Seelig qrupunun tədqiqatlarının əsas istiqamətləri ətraflı təqdim olunub. Tədqiqatçılar həyatın yaranmasının ilkin mərhələlərini laboratoriyada modelləşdirməyə çalışırlar. Onların əsas sualı belədir:

Müasir hüceyrələrdəki mürəkkəb zülallar mövcud olmadığı dövrdə ilk funksional zülalabənzər molekullar necə meydana gəlib?

 Amin turşuları – həyatın kimyəvi əlifbası

Bütün məlum canlı orqanizmlərin zülalları 20 əsas amin turşusundan təşkil olunur. Amin turşuları bir-biri ilə kimyəvi rabitələr vasitəsilə birləşərək peptid zəncirləri əmələ gətirir. Daha uzun və mürəkkəb zəncirlər isə zülalların strukturunu formalaşdırır.

Zülallar hüceyrədə son dərəcə vacib funksiyalar yerinə yetirir:

• Kimyəvi reaksiyaları sürətləndirir.
• Hüceyrənin strukturunu formalaşdırır.
• Maddələrin daşınmasında iştirak edir.
• Genetik informasiyanın reallaşmasına kömək edir.
• Hüceyrənin enerji və metabolizm proseslərini tənzimləyir.

Lakin ilkin Yer kürəsində müasir zülalların mövcud olduğunu düşünmək üçün əsas yoxdur. Seelig qrupu ehtimal edir ki, ilk bioloji zülallardan əvvəl daha sadə, qısa və təsadüfi yaranmış peptid zəncirləri mövcud ola bilərdi. Bu molekulların bəziləri müəyyən kimyəvi funksiyalar nümayiş etdirərək daha mürəkkəb bioloji sistemlərin formalaşmasına zəmin yaratmış ola bilər.

 Həyatdan əvvəl mövcud olmuş amin turşuları

Seeligin universitetə verdiyi açıqlamaya əsasən, müasir zülallarda istifadə olunan amin turşularının təxminən yarısının həyat yaranmazdan əvvəl mövcud olması ehtimal edilir. Bu maddələrin bəziləri meteoritlərdə aşkar olunub, digərləri isə laboratoriyada və təbii mühitlərdə abiotik kimyəvi reaksiyalar nəticəsində əldə edilib. Bu faktın əhəmiyyəti böyükdür. Çünki o göstərir ki, həyatın bəzi əsas kimyəvi komponentlərinin yaranması üçün əvvəlcədən canlı orqanizmin mövcud olması zəruri deyil. Tədqiqatçılar xüsusilə qədim hesab edilən beş amin turşusuna diqqət yetirirlər. Onların məqsədi həmin amin turşularından təşkil olunmuş sadə peptidlərin hansı funksiyaları yerinə yetirə biləcəyini müəyyənləşdirməkdir.

On trilyon təsadüfi peptid üzərində təcrübə

Seelig qrupunun ən maraqlı yanaşmalarından biri təsadüfi molekulyar kombinasiyaların böyük miqyasda yoxlanılmasıdır. Tədqiqatçılar təsadüfi DNT ardıcıllıqlarından istifadə edərək laboratoriya şəraitində müxtəlif peptidlər yaradırlar. Universitetin məlumatına görə, bu yanaşma təxminən 10 trilyon müxtəlif peptid variantının araşdırılmasını nəzərdə tutur. Burada əsas məqsəd təsadüfi yaranmış molekullar arasında müəyyən bioloji funksiyalara malik olanları tapmaqdır. Alimlər xüsusilə iki xüsusiyyəti yoxlayırlar:

Birinci istiqamət – ATP ilə qarşılıqlı əlaqə.

ATP (adenozintrifosfat) müasir hüceyrələrdə enerjinin saxlanması və ötürülməsində iştirak edən əsas molekuldur. Tədqiqatçılar qədim peptidlərin ATP molekuluna bağlanmaq qabiliyyətinin olub-olmadığını yoxlayırlar. Əgər sadə peptidlər belə bir funksiyanı yerinə yetirə bilirsə, bu, ilkin bioloji sistemlərin enerji ilə əlaqəli reaksiyaları necə həyata keçirə bildiyini anlamağa kömək edə bilər.

İkinci istiqamət – metal ionları ilə qarşılıqlı əlaqə.

Dəmir, mis və sink kimi metal ionları müasir fermentlərin fəaliyyətində mühüm rol oynayır. Seelig qrupu qədim peptidlərin bu ionlarla əlaqə qurmaq qabiliyyətini də araşdırır. Bu təcrübələr ilkin zülalların fermentlərə bənzər funksiyaları necə əldə etmiş ola biləcəyini öyrənmək baxımından əhəmiyyətlidir.

 Təsadüfdən funksiyaya keçid

Bu tədqiqatın elmi məntiqi belədir:

-        Cansız kimyəvi proseslər nəticəsində amin turşuları yaranır.

-        Amin turşuları müxtəlif kombinasiyalarda birləşərək peptidlər əmələ gətirir.

-        Bu peptidlərin böyük əksəriyyəti heç bir xüsusi funksiya göstərməyə bilər.

-        Lakin bəzi molekullar müəyyən kimyəvi reaksiyalarda iştirak etmək qabiliyyəti əldə edə bilər.

-        Faydalı funksiyalar nümayiş etdirən molekulların daha mürəkkəb sistemlərin yaranmasında rolu ola bilər.

Burada mühüm elmi məqam ondan ibarətdir ki, alimlər təsadüfi peptidlərin mütləq həyat yaratdığını iddia etmirlər. Onlar yalnız belə molekulların bioloji funksiyaların ilkin mərhələlərində iştirak edə bilməsi ehtimalını eksperimental şəkildə yoxlayırlar.

 Kate Adamala qrupu: Laboratoriyada sintetik hüceyrə yaradılması:

Minnesota Universitetində həyatın mənşəyinə dair ən diqqətçəkən tədqiqatlardan biri professor Kate Adamalanın rəhbərlik etdiyi sintetik biologiya laboratoriyasında aparılır. Seelig qrupu həyatın ilkin molekullarını və qədim zülalların mümkün funksiyalarını araşdırdığı halda, Adamala qrupu başqa bir sualın cavabını axtarır:

Əgər həyatın əsas komponentlərini laboratoriyada bir araya gətirsək, canlı hüceyrənin bəzi əsas funksiyalarını yerinə yetirən sistem yarada bilərikmi?

2026-cı ilin iyulunda bu istiqamətdə mühüm nəticə əldə edildi.

Cansız komponentlərdən hüceyrəyə doğru

2026-cı il iyulun 2-də bioRxiv elmi platformasında Adamala və həmkarlarının müəllifliyi ilə yeni tədqiqat dərc olundu.

Tədqiqatın adı: “A Chemically Defined Synthetic Cell Capable Of Growth And Replication”.

Azərbaycan dilində: “Böyümə və çoxalma qabiliyyətinə malik kimyəvi tərkibi müəyyənləşdirilmiş sintetik hüceyrə”.

İşin nəticələri 1 iyul 2026-cı ildə Quanta Magazine nəşrində də geniş işıqlandırıldı. Tədqiqatçılar canlı hüceyrəni hazır orqanizmdən götürüb sadələşdirmək əvəzinə, onun əsas komponentlərini ayrı-ayrılıqda birləşdirərək hüceyrəabənzər sistem yaratmağa çalışıblar. Bu yanaşma sintetik biologiyada bottom-up, yəni aşağıdan yuxarıya qurma metodu adlanır. Sistem lipid membranla əhatə olunmuş mikroskopik strukturlardan təşkil edilib. Lipid membran hüceyrənin xarici sərhədini xatırladır və daxildəki molekulların bir yerdə saxlanmasına imkan verir.

Sintetik hüceyrənin əsas xüsusiyyətləri

Tədqiqatçıların hazırladığı sistem bir neçə mühüm funksiyanı nümayiş etdirib:

DNT-nin təkrarlanması - Sintetik hüceyrə daxilində genetik materialın surətinin çıxarılması təmin edilib. Bu, hüceyrənin bölünməsi zamanı genetik informasiyanın ötürülməsi üçün vacibdir.

Böyümə - Hüceyrəabənzər sistem xaricdən aldığı maddələr hesabına böyüyə bilib.

Bölünmə - Tədqiqatın ən diqqətçəkən nəticələrindən biri sistemin iki ayrı qız hüceyrəyə bölünməsinin nümayiş etdirilməsi olub.

Seçilmə - Tədqiqatçılar müəyyən üstünlük verən genetik dəyişikliklər tətbiq etdikdən sonra həmin xüsusiyyətə malik hüceyrələrin daha çox qız hüceyrə əmələ gətirdiyini müşahidə ediblər. Bu nəticə populyasiya daxilində seçilmə prosesinin laboratoriya şəraitində modelləşdirilməsinin mümkünlüyünü göstərir.

Sintetik hüceyrə necə bölünür?

Təbii hüceyrələr bölünərkən mürəkkəb molekulyar mexanizmlərdən istifadə edir. Adamala qrupunun yanaşması isə maraqlı fərqlə seçilir. Tədqiqatçılar hüceyrənin membranına təsir edən xüsusi zülallardan istifadə edərək membranın müəyyən hissələrində əyilmə və sıxılma yaradıblar. Nəticədə membran daralaraq iki ayrı strukturun formalaşmasına imkan verib. Bu proses mikroskop altında müşahidə olunub. Beləliklə, alimlər hüceyrənin bölünməsi üçün mütləq şəkildə təbii hüceyrələrdəki bütün mürəkkəb struktur mexanizmlərin tələb olunmadığını göstəriblər.

Bu hüceyrə həqiqətən canlıdırmı?

Burada çox vacib bir elmi fərqi qeyd etmək lazımdır. Kate Adamala özü hazırladıqları sistemi tam mənada canlı hüceyrə hesab etmir.

Bunun bir neçə səbəbi var:

• Sistem xaricdən davamlı qida və molekulyar komponentlər almalıdır.
• Öz ribosomlarını müstəqil şəkildə istehsal edə bilmir.
• Tam müstəqil metabolizm sisteminə malik deyil.
• Təbii mutasiyalara əsaslanan davamlı Darvin təkamülü hələ nümayiş etdirilməyib.

Deməli, söhbət laboratoriyada sıfırdan yaradılmış, həyatın bəzi əsas funksiyalarını yerinə yetirən sintetik hüceyrədən gedir. Bu, həyatın tam yaradılması demək deyil. Ancaq kimyəvi komponentlərdən başlayaraq böyümə, DNT replikasiyası və bölünmə funksiyalarını bir sistemdə birləşdirmək baxımından böyük elmi nailiyyətdir.

Sintetik hüceyrə və təbii təkamül: növbəti mərhələ nədir?

Adamala qrupunun nəticələrinin ən maraqlı tərəflərindən biri seçilmə prosesinin nümayiş etdirilməsidir. Tədqiqatçılar sintetik hüceyrələrin bəzi genetik xüsusiyyətlərini dəyişdirərək böyüməyə kömək edən mexanizmlərin təsirini araşdırıblar. Daha səmərəli böyüyən hüceyrələr daha çox qız hüceyrə əmələ gətirib. Nəticədə həmin üstün xüsusiyyətə malik hüceyrələrin populyasiyada payı artıb.

Bu, təbii seçmənin bəzi prinsiplərinə bənzəyir. Lakin burada bir məqam xüsusilə vacibdir. Tədqiqatçılar üstünlük verən mutasiyanı əvvəlcədən özləri tətbiq ediblər. Yəni bu dəyişikliklərin təsadüfi şəkildə yaranması və təbii seçmə vasitəsilə yayılması prosesi hələ tam nümayiş etdirilməyib. Buna görə də bu nəticəni tam Darvin təkamülü ilə eyniləşdirmək olmaz. Növbəti mərhələlərdən biri sintetik hüceyrələrdə spontan mutasiyaların və onların əsasında davamlı təkamülün mümkünlüyünü göstərməkdir. Əgər bu məqsədə nail olunarsa, alimlər laboratoriyada yalnız bölünən deyil, həm də yeni xüsusiyyətlər qazana bilən sintetik bioloji sistemləri araşdıra biləcəklər.

 Minnesota universitetindəki işlərin elmi əsası: Həyatın mənşəyi haqqında əsas nəzəriyyələr

Minnesota Universitetinin tədqiqatlarını düzgün qiymətləndirmək üçün abiogenez sahəsindəki əsas elmi yanaşmaları anlamaq lazımdır. Həyatın yaranması ilə bağlı elm tarixində bir neçə mühüm nəzəri istiqamət formalaşıb.

Miller-Urey eksperimenti – 1953

1953-cü ildə Stenli Miller və Harold Urey tərəfindən həyata keçirilən məşhur təcrübə abiogenez tədqiqatlarının əsasını qoyan işlərdən biri hesab olunur. Alimlər ilkin Yer kürəsinin atmosferini modelləşdirmək üçün su buxarı, metan, ammonyak və hidrogen qarışığından istifadə ediblər. Elektrik boşalmaları vasitəsilə ildırımın təsirini imitasiya ediblər. Təcrübənin nəticəsində amin turşuları da daxil olmaqla müxtəlif üzvi birləşmələr əldə olunub. Bu təcrübə göstərdi ki, həyat üçün vacib olan bəzi üzvi molekulların yaranması üçün canlı orqanizmin iştirakı mütləq deyil. Lakin Miller-Urey eksperimenti həyatın özünü yaratmadı. O, yalnız müəyyən üzvi molekulların abiotik yolla yarana biləcəyini nümayiş etdirdi.

RNA dünyası hipotezi

Bu nəzəriyyəyə görə, ilkin həyat sistemlərində RNT (RNA) həm genetik informasiyanı saxlamaq, həm də müəyyən kimyəvi reaksiyaları sürətləndirmək funksiyasını yerinə yetirmiş ola bilər. 1980-ci illərdə bəzi RNT molekullarının katalitik fəaliyyətinin kəşf edilməsi bu hipotezə ciddi elmi əsas verdi. Belə molekullar ribozimlər adlanır. RNA dünyası hipotezinin üstünlüyü ondadır ki, o, ilkin sistemdə informasiya daşıyıcısı və kimyəvi katalizator funksiyalarının bir molekulda birləşə bilməsini izah etməyə çalışır. Əsas çətinlik isə RNT-nin ilkin Yer şəraitində necə yarandığını və özünü necə çoxalda bildiyini tam izah etməkdir.

Metabolizm-first yanaşması

Bu yanaşmaya görə, həyatın başlanğıcında ilk növbədə genetik molekullar deyil, bir-biri ilə əlaqəli kimyəvi reaksiyalar şəbəkəsi yaranmış ola bilər. Bu şəbəkələr enerji əldə etmək və müxtəlif maddələri sintez etmək qabiliyyətinə malik ola bilərdi. Xüsusilə hidrotermal mənbələrdəki mineral səthlər və kimyəvi enerji mənbələri bu nəzəriyyə baxımından maraqlıdır.Burada əsas sual belədir: Genetik informasiya mövcud olmadan özünü davam etdirə bilən kimyəvi reaksiyalar şəbəkəsi yarana bilərdimi?

Lipid dünyası və ilkin membranlar

Canlı hüceyrənin əsas xüsusiyyətlərindən biri daxili mühitini xarici mühitdən ayıran membrana malik olmasıdır. Lipidlər müəyyən şəraitdə öz-özünə membranabənzər strukturlar yarada bilir. Bu strukturların daxilində müxtəlif molekulların toplanması ilkin hüceyrəabənzər sistemlərin formalaşmasına şərait yaratmış ola bilər. Belə strukturlar protosellər adlanır. Adamala qrupunun sintetik hüceyrə tədqiqatları məhz membran, genetik material və digər bioloji komponentlərin bir sistem daxilində necə fəaliyyət göstərə biləcəyini araşdırmaq baxımından əhəmiyyətlidir.

Peptid dünyası hipotezi

Seelig qrupunun tədqiqatları ilə birbaşa əlaqəli olan bu yanaşmaya görə, ilkin həyatın formalaşmasında qısa peptidlər mühüm rol oynamış ola bilər. Müasir zülallar çox mürəkkəb strukturlara malikdir. Lakin onların yaranmasından əvvəl daha sadə peptidlərin müəyyən kimyəvi funksiyaları yerinə yetirməsi mümkün olub. Bu istiqamətdə əsas elmi problem təsadüfi molekulyar zəncirlərin necə funksional sistemlərə çevrilməsini izah etməkdir.

 Meteoritlər və kosmos: həyatın kimyəvi tərkibi yerə haradan gəlib? 

Həyatın mənşəyi ilə bağlı tədqiqatlar yalnız Yer kürəsində baş verən kimyəvi proseslərlə məhdudlaşmır. Alimlər meteoritləri və asteroid nümunələrini də araşdırırlar. Məsələn, 1969-cu ildə Avstraliyanın Mörçison bölgəsinə düşən Murchison meteoriti üzərində aparılan tədqiqatlarda müxtəlif amin turşuları aşkar edilib. Bu nəticə üzvi molekulların kosmosda da yarana bildiyini göstərən mühüm sübutlardan biridir. NASA-nın OSIRIS-REx missiyası çərçivəsində Bennu asteroidindən Yerə gətirilmiş nümunələrin araşdırılması da bu sahəyə yeni məlumatlar əlavə edib. 2025-ci ildə dərc olunan elmi nəticələrdə Bennu nümunələrində 20 standart zülal amin turşusundan 15-nin, həmçinin RNT və DNT-də istifadə olunan beş əsas azotlu nukleobazanın aşkar edildiyi bildirilib. Bu tapıntıların əhəmiyyəti ondadır ki, həyat üçün vacib olan bir sıra kimyəvi komponentlər Yer kürəsindən kənarda da mövcud ola bilir. Lakin burada mühüm fərq var:

Kosmosda həyatın kimyəvi komponentlərinin tapılması həmin yerdə həyatın mövcud olması demək deyil.

Bu nəticələr yalnız həyatın yaranması üçün lazım olan bəzi xammalların kainatda geniş yayıla bildiyini göstərir. Bu istiqamət Seelig qrupunun NASA ilə əməkdaşlığının elmi əhəmiyyətini də artırır.

 Michael Travisano: Təkamül elmi və abiogenez ətrafındakı mübahisələr 

Minnesota Universitetinin elmi mühitində adı çəkilən digər tədqiqatçılardan biri evolyusiya bioloqu Michael Travisanodur. Onun bu mövzu ilə əlaqəsi daha çox təkamül biologiyası və həyatın mənşəyi sahəsindəki elmi mübahisələrin tarixi ilə bağlıdır. 12 noyabr 2026-cı ildə Quanta Magazine-də dərc olunan The Evolving Story of How Chemistry Became Biology adlı geniş araşdırmada Travisano həyatın mənşəyi sahəsində əvvəlki onilliklərdə mövcud olmuş fikir ayrılıqlarından danışan alimlərdən biri kimi təqdim olunur. Araşdırmada qeyd edilir ki, abiogenez sahəsində çalışan alimlər uzun müddət hansı molekulun əvvəl yaranması məsələsində ciddi fikir ayrılığı yaşayıblar.

Bir qrup RNT-ni, digərləri zülalları, lipid membranları və ya metabolik reaksiyaları ilkin mərhələnin əsas elementi hesab edirdi. Bu mübahisələr bəzən elmi əməkdaşlığa da mane olurdu. Lakin son illərdə yanaşma dəyişməkdədir. Artıq alimlər həyatın yalnız bir molekulun yaranması ilə başlamasını deyil, müxtəlif molekulyar sistemlərin qarşılıqlı əlaqəsi nəticəsində formalaşmasını daha geniş şəkildə araşdırırlar. Bu dəyişiklik abiogenez sahəsinin inkişafında mühüm mərhələdir.

2026-cı ilin ən vacib elmi nəticəsi: həyatın yaranmasına dair iki istiqamətin birləşməsi:

Minnesota Universitetində aparılan iki əsas tədqiqat istiqamətini müqayisə etdikdə maraqlı mənzərə yaranır.

Bu iki istiqamətin birləşdiyi əsas elmi sual belədir:

Cansız kimyəvi maddələr necə özünü davam etdirən, informasiya daşıyan və təkamül edə bilən bioloji sistemlərə çevrilir?

Seelig qrupu bu sualın cavabını molekulların və peptidlərin mümkün ilkin funksiyalarında axtarır. Adamala qrupu isə artıq daha mürəkkəb mərhələyə keçərək hüceyrə funksiyalarını ayrı-ayrı komponentlərdən qurmağa çalışır. Bu yanaşmalar bir-birini tamamlayır, lakin eyni prosesi təkrarlamır. Birinci istiqamət qədim həyatın mümkün kimyəvi əsaslarını araşdırır, ikinci istiqamət isə həyatın əsas funksiyalarının hansı komponentlərdən və necə qurula biləcəyini sınaqdan keçiri

Elmi tədqiqatların gələcək perspektivləri - Minnesota Universitetindəki bu tədqiqatların əhəmiyyəti yalnız həyatın mənşəyini öyrənməklə məhdudlaşmır. Onların gələcəkdə bir neçə mühüm sahəyə təsir göstərməsi mümkündür.

Sintetik biologiya - Müxtəlif funksiyaları yerinə yetirən, əvvəlcədən proqramlaşdırılmış bioloji sistemlərin yaradılması.

Tibb və dərman istehsalı - Sintetik hüceyrələrdən müəyyən bioloji maddələrin və dərman komponentlərinin istehsalında istifadə olunması.

Biotexnologiya - Ətraf mühitə daha az zərər verən istehsal proseslərinin hazırlanması.

Astrobiologiya  - Marsda və digər planetlərdə həyatın kimyəvi əsaslarını anlamaq üçün yeni eksperimental modellərin yaradılması.

Həyatın minimal tərkibinin müəyyənləşdirilməsi - Canlı sistemin fəaliyyət göstərməsi üçün mütləq tələb olunan molekulların və mexanizmlərin müəyyən edilməsi. Bununla belə, bu istiqamətlərin hamısı hələ inkişaf mərhələsindədir. Sintetik hüceyrələrin tibbdə və sənayedə geniş tətbiqi artıq reallaşmış nəticə kimi təqdim edilməməlidir.

 Həyatın mənşəyi sirri həll olunubmu 

Minnesota Universitetində aparılan tədqiqatlar həyatın mənşəyi probleminin həll edildiyini göstərmir. Lakin bu araşdırmalar problemin ayrı-ayrı mərhələlərini eksperimental şəkildə öyrənmək üçün mühüm imkanlar yaradır. Burckhard Seelig qrupu həyatın ilkin mərhələlərində amin turşularının və təsadüfi peptidlərin hansı funksiyaları yerinə yetirə biləcəyini araşdırır. Kate Adamala qrupu isə cansız bioloji komponentlərdən istifadə etməklə böyüyən, DNT-sini təkrarlayan və bölünən sintetik hüceyrə sistemi yaradıb. Bu iki tədqiqat istiqamətinin birgə elmi əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, onlar həyatın yaranmasını yalnız nəzəri fərziyyələr səviyyəsində deyil, laboratoriya şəraitində yoxlanıla bilən kimyəvi və bioloji proseslər vasitəsilə öyrənməyə imkan verir.

Amma əsas sual hələ də açıq qalır: İlk canlı sistem necə yaranıb? Molekullar hansı mərhələdə bir-birindən asılı kimyəvi reaksiyalar şəbəkəsinə çevrilib? Bu şəbəkə necə genetik informasiya saxlamağa, özünü çoxaltmağa və təkamül etməyə başlayıb? Elm hələ bu sualların hamısına cavab verməyib. Bununla belə, müasir sintetik biologiya insanlığa əvvəllər yalnız nəzəri şəkildə təsəvvür edilən bir imkanı təqdim edir: həyatın əsas mexanizmlərini ayrı-ayrılıqda laboratoriyada yenidən qurmaq və onların necə işlədiyini müşahidə etmək. Bəlkə də həyatın mənşəyinin sirri məhz bu cür təcrübələrin nəticəsində açılacaq.