ABŞ 1961-ci ildə kosmosa 480 milyon mis iynə göndərib – nəticəsi nə oldu?
ABŞ 1961-ci ildə Soyuq müharibə dövründə uzaq məsafəli radioəlaqəni təmin etmək məqsədilə Yer orbitinə 480 milyon mis iynə yerləşdirib.
Crossmedia.az xəbər verir ki, “UNIAN” nəşri İspaniyanın “Motorpasión” portalına istinadən bu barədə məlumat yayıb.
“West Ford” adlandırılan layihə Massaçusets Texnologiya İnstitutunun (MIT) Linkoln Laboratoriyası tərəfindən hazırlanıb. Məqsəd Sovet İttifaqının mümkün müdaxiləsindən asılı olmayaraq ABŞ-ın qlobal rabitə sistemini qorumaq idi.
Həmin dövrdə beynəlxalq radioəlaqə əsasən sualtı kabellər və ionosferdən əks olunan radio siqnalları vasitəsilə həyata keçirilirdi. ABŞ alimləri Yer ətrafında süni radioəks etdirici qat yaratmaqla uzaq məsafələrə fasiləsiz rabitə təmin etməyi planlaşdırırdılar.
Layihə çərçivəsində hər birinin uzunluğu təxminən 1,8 santimetr olan 480 milyon mis tel parçası kosmosa göndərildi. Onlar Yerdən 3 500–3 800 kilometr yüksəklikdə orbitə çıxarıldı.
İki ay ərzində iynələr orbit boyunca yayıldı və Yer ətrafında qalınlığı təxminən 30 kilometr, eni isə 15 kilometr olan süni halqa formalaşdırdı.
Layihə niyə uğursuz olub?
Sınaqlar zamanı sistem Kaliforniya ilə Linkoln Laboratoriyası arasında radio siqnallarının ötürülməsini təmin edə bildi. Texniki baxımdan müəyyən uğur əldə olunsa da, layihənin bir sıra problemləri üzə çıxdı.
Mis iynələrin bir qismi nəzərdə tutulduğu kimi orbitdə yayılmadı. Onların bir-birinə yapışmasına səbəb olan material da gözlənildiyi kimi yox olmadı. Nəticədə siqnal ötürülməsinin keyfiyyəti zəiflədi.
Bundan başqa, 1962-ci ildə ilk müasir aktiv rabitə peyklərindən biri olan “Telstar 1”in orbitə buraxılması “West Ford” layihəsini demək olar ki, lazımsız etdi. Aktiv rabitə peykləri daha səmərəli texnologiya kimi ön plana çıxdı.
Layihənin digər nəticəsi isə kosmik tullantılarla bağlı oldu. Orbitdə düzgün paylanmayan mis iynələrin bir hissəsi bu günədək Yerətrafı fəzada qalıb. 2020-ci ilin martına olan məlumata görə, orbitdə həmin iynələrdən ibarət 36 qrup qeydə alınmışdı.
Beləliklə, uzaq məsafəli rabitəni qorumaq üçün həyata keçirilən eksperiment kosmosda insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan ilk tullantı nümunələrindən birinə çevrildi.
03:00 02.11.2026
Oxunuş sayı: 49
