Tramp-Netanyahu münasibətlərində çat: Müharibə onların ittifaqını necə dəyişdi?
ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu arasında müharibənin əvvəlində mövcud olan sıx əməkdaşlıq sonrakı aylarda ciddi fikir ayrılıqları ilə əvəzlənib.
Crossmedia.az xəbər verir ki, "TRT Haber" bu barədə geniş təhlil dərc edib.
Məqalədə qeyd olunur ki, müharibə başlayandan bəri qlobal geosiyasi balansda ən diqqətçəkən dəyişikliklərdən biri Tramp və Netanyahu arasındakı münasibətlərin transformasiyası olub. Bu proses təkcə ABŞ-İsrail əlaqələrinə deyil, həm də İsrailin ABŞ ictimai rəyindəki mövqeyinə təsir göstərib.
Təhlilə görə, 11 fevralda Netanyahu Vaşinqtona səfəri zamanı Ağ evdə Donald Trampla görüşüb. Görüşdə İranla aparılan danışıqlar, Qəzza və regional təhlükəsizlik məsələləri müzakirə olunub.
Netanyahu Trampdan İranla mümkün razılaşma zamanı İsrailin təhlükəsizlik maraqlarının nəzərə alınmasını istəyib. Tramp isə İranla razılıq əldə etmək niyyətində olduqlarını, lakin prosesin necə inkişaf edəcəyini izləmək istədiyini bildirib.
28 fevralda isə Tramp və Netanyahu İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlayıblar. "The New York Times" yazıb ki, Trampın İrana hücum qərarı verməsində Netanyahu mühüm rol oynayıb və onu bu addıma razı salmaq üçün aylarla diplomatik fəaliyyət göstərib.
Nəşrin məlumatına görə, Netanyahu İran daxilində kürd üsyanlarının təşkili ideyasını da Trampa təqdim edib. ABŞ mediası iddia edib ki, Trampın iraqlı kürd liderlər Cəlal Tələbani və Məsud Bərzani ilə telefon danışığı da bu planın tərkib hissəsi olub. Lakin kürd tərəfi bu təşəbbüsü dəstəkləməyib.
Müharibənin ilk günlərində Tramp və Netanyahu tam koordinasiyalı fəaliyyət göstəriblər. Hətta Tramp İsrail prezidentindən Netanyahuya qarşı aparılan məhkəmə prosesində onu əfv etməsini istəyərək, "Onun fikri yalnız İranla müharibədə olmalıdır" deyib.
ABŞ senatoru Berni Sanders isə bildirib ki, Netanyahu uzun illər ABŞ prezidentlərini İranla müharibəyə cəlb etməyə çalışırdı və nəhayət buna razı olan prezident tapdı.
Lakin martın ilk həftəsindən sonra ABŞ və İsrailin İranda planlaşdırdığı nəticələri əldə edə bilməməsi Vaşinqtonun Tel-Əvivə münasibətində dəyişiklik yaradıb.
9 martda Trampın Yaxın Şərq üzrə xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoffun və kürəkəni Cared Kuşnerin İsrailə planlaşdırılan səfəri səbəb göstərilmədən ləğv edilib.
19 martda isə Tramp İranın enerji obyektlərinə mümkün hücumla bağlı suala cavab verərkən Netanyahu ilə münasibətlərdə yeni mərhələnin başlandığını nümayiş etdirib.
"Ona bunu etməməyi dedim. O da etməyəcək. Biz müstəqil dövlətlərik, koordinasiyalı işləyirik. Amma Netanyahu elə bir addım atırsa və bu mənim xoşuma gəlmirsə, artıq o addım atılmır", – Tramp bildirib.
Bundan bir neçə gün sonra "The New York Times" ABŞ və İsrail rəsmilərinə istinadən yazıb ki, Mossad Netanyahuya İranda hakimiyyət dəyişikliyi üçün şərait yarandığını bildirib, Netanyahu isə həmin məlumatlarla Trampı inandıra bilib.
Məqaləyə əsasən, Tramp bu məsələdə CIA-in qiymətləndirmələrindən daha çox Mossadın məlumatlarına etibar edib. Lakin müharibənin ilk ayı başa çatmamış bunun yanlış qərar olduğu üzə çıxıb.
25 martda isə ABŞ mediası Trampın Netanyahu tərəfindən irəli sürülən İran xalqını hakimiyyətə qarşı küçələrə çıxarmaq təşəbbüsünü dəstəkləmədiyini və bu planı rədd etdiyini yazıb.
16:33 31.07.2026
Oxunuş sayı: 56
