Rusiyanın NATO ilə bağlı sensasion planı üzə çıxdı: Ukrayna poliqondur, döyüş meydanı isə...
Rusiya ilə Qərb arasında Ukrayna müharibəsi fonunda yaranmış qarşıdurma yeni müstəviyə keçir. Müharibədən sonrakı təhlükəsizlik arxitekturası, Avropa ölkələrinin Ukraynada mümkün hərbi kontingent yerləşdirmək planları və Moskvanın bu addımlara sərt reaksiyası beynəlxalq gündəmin əsas müzakirə mövzularındandır. Rusiya Prezidentinin köməkçisi Yuri Uşakov Avropa dövlətlərini sülhə, yoxsa müharibənin davamına üstünlük verdikləri barədə qərar verməyə çağıraraq, onların indiyədək atdıqları praktiki addımların müharibənin uzanmasına xidmət etdiyini iddia edib. Bu bəyanat isə mühüm sualları gündəmə gətirir: Avropanın Ukraynaya hərbi dəstəyinin əsas məqsədi sülhün təmin olunmasıdır, yoxsa Rusiyanın qarşısının alınması? Müharibədən sonra Ukraynada Avropa hərbçilərinin yerləşdirilməsi təhlükəsizlik zəmanəti, yoxsa yeni gərginlik mənbəyi ola bilər? Daha geniş perspektivdə isə Ukrayna müharibəsi başa çatdıqdan sonra Rusiyanın diqqətini Avropaya yönəltməsi ehtimalı nə dərəcədə realdır?
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən politoloq Aytən Qurbanova qeyd edib ki, Rusiya Prezidentinin köməkçisi Yuri Uşakovun Avropa ölkələrini sülh və müharibə arasında seçim etməyə çağırması Moskva ilə Qərb arasında Şərqi Avropadakı müharibədən sonra formalaşacaq təhlükəsizlik arxitekturası ilə bağlı ziddiyyətləri bir daha üzə çıxaran mühüm məqamdır: "Əslində, tərəflər arasındakı fikir ayrılığı yalnız hərbi əməliyyatların dayandırılması deyil, müharibədən sonrakı dövrdə Ukraynanın təhlükəsizlik statusunun və Avropada geosiyasi qüvvələr balansının necə müəyyənləşdirilməsi ilə bağlıdır. İlk növbədə onu qeyd etmək lazımdır ki, Avropa ölkələrinin Ukraynaya hərbi yardım göstərməsini müharibənin davam etdirilməsi istəyi kimi qiymətləndirmək məsələnin mahiyyətini tam əks etdirmir. Avropanın əsas narahatlığı Ukraynada əldə ediləcək atəşkəsin müvəqqəti xarakter daşıması və Rusiyanın hərbi potensialını bərpa etdikdən sonra yenidən hücuma keçməsi ehtimalıdır. Məhz bu nöqteyi-nəzərdən yanaşdıqda, müharibədən sonra Ukraynada Avropa hərbi kontingentinin yerləşdirilməsi təşəbbüsü Kiyevin təhlükəsizliyinə təminat vermək və mümkün yeni hərbi eskalasiyanın qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Moskva isə belə bir qüvvənin yerləşdirilməsini öz təhlükəsizliyinə təhdid və NATO-nun hərbi mövcudluğunun genişlənməsi kimi qiymətləndirir. Beləliklə, tərəflər arasında əsas ziddiyyət sülhün əldə olunmasından daha çox həmin sülhün hansı təhlükəsizlik şərtləri əsasında təmin ediləcəyi məsələsindədir. Moskvanın mövqeyinə daha geniş kontekstdən yanaşdıqda görünür ki, Rusiya Ukrayna müharibəsinin nəticələrindən istifadə edərək Avropada təhlükəsizlik qaydalarının yenidən müəyyənləşdirilməsinə nail olmağa çalışır. 2021-ci ildə ABŞ və NATO-ya təqdim edilən təhlükəsizlik tələblərində alyansın genişlənməsinin dayandırılması və Şərqi Avropadakı hərbi mövcudluğunun məhdudlaşdırılması kimi məsələlərin irəli sürülməsi də bu strategiyanın göstəricisidir. Deməli, Kremlin məqsədi yalnız Ukraynanın gələcək siyasi və hərbi istiqamətinə təsir göstərmək deyil, həm də NATO-nun Şərqi Avropadakı mövqelərini zəiflətmək və Rusiyanın regional qərarvermə imkanlarını genişləndirməkdir. Müharibədən sonra Rusiyanın növbəti hədəfinin Avropa ola biləcəyi ehtimalı da bu istiqamətdə xüsusilə nəzərdən keçirilməlidir. NATO üzvü olan Avropa dövlətlərinə qarşı birbaşa hərbi hücum Moskva üçün ciddi strateji risklər yaradar və alyansın kollektiv müdafiə mexanizmini gündəmə gətirər. Ona görə də, yaxın perspektivdə daha ciddi təhlükə Rusiyanın Avropaya qarşı hibrid təsir imkanlarını genişləndirməsi, xüsusilə kiberhücumlar, dezinformasiya, enerji və iqtisadi təzyiq vasitələrindən istifadə etməsidir”.
Politoloq qeyd edib ki, Ukraynada müharibə təcrübəsi qazanmış və hərbi sənayesini genişləndirmiş Rusiyanın müharibədən sonra hərbi potensialını hansı istiqamətdə istifadə edəcəyi Avropanın təhlükəsizliyi baxımından mühüm amil olaraq qalacaq: "Bununla yanaşı, Rusiyanın Avropaya qarşı yeni genişmiqyaslı müharibəyə başlayacağını qaçılmaz ssenari kimi təqdim etmək düzgün olmaz. Bu həm Moskvanın resurslarından, həm NATO-nun çəkindirmə imkanlarından, həm də ABŞ-Avropa münasibətlərinin gələcək inkişafından asılı olacaq. Beləliklə də, Avropa üçün əsas çağırış Ukraynada dayanıqlı sülhün əldə olunması ilə yanaşı, öz müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək və vahid təhlükəsizlik siyasətini qorumaqdır. Çünki Ukraynada müharibənin başa çatması Rusiya ilə Qərb arasındakı geosiyasi rəqabətin sona çatması demək deyil. Əksinə, qarşıdurma hərbi müstəvidən siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik müstəvisinə keçə bilər. Nəticə etibarilə, Uşakovun açıqlaması əslində Rusiyanın Avropaya ünvanladığı daha geniş geosiyasi mesajdır. Avropanın Ukraynaya təhlükəsizlik təminatları vermək təşəbbüsü ilə Moskvanın bu prosesə qarşı çıxması müharibədən sonrakı Avropanın təhlükəsizlik modelinə dair ziddiyyətlərin hələ uzun müddət davam edəcəyini göstərir. Əsas məsələ Ukraynada sadəcə atəşkəsə nail olmaq deyil, elə bir siyasi razılaşma əldə etməkdir ki, bu razılaşma yeni hərbi qarşıdurmanın başlanğıcına deyil, Avropada uzunmüddətli sabitliyin təminatına çevrilsin".
Ayhan
19:30 13.11.2026
Oxunuş sayı: 109
