Bakıdan dünyaya birlik, sülh və həmrəylik mesajı
Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq dini və mədəniyyət tədbirlərinin iştirakçıları ilə görüşündə səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanı Türk dünyası, İslam aləmi və Qafqaz arasında mühüm mənəvi-mədəni körpü kimi təqdim edir.
Sentyabrın 15-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) müsəlman dini idarə rəhbərləri Şurasının üzvlərindən və müşahidəçilərindən, Yəhya Bakuvi Beynəlxalq Konfransının həmtəşkilatçılarından və Qafqaz Xalqları Ali Dini Şurasının üzvlərindən ibarət nümayəndə heyətini qəbul edib. Görüşdə TDT Baş katibi, türk dövlətlərinin dini idarələrinin rəhbərləri, Qafqaz regionunun və digər müsəlman ölkələrinin nüfuzlu dini xadimləri iştirak ediblər.
Prezident İlham Əliyevin görüşdəki çıxışı yalnız keçirilən tədbirlərin əhəmiyyətinin qiymətləndirilməsi ilə məhdudlaşmayıb. Dövlət başçısı Azərbaycanın tarixi-mədəni irsi, Türk dünyası ilə əlaqələri, İslam həmrəyliyi, Qafqaz xalqları arasında dostluq və əməkdaşlıq, eləcə də Qarabağda baş verən tarixi proseslər barədə mühüm mesajlar verib.
Seyid Yəhya Bakuvinin irsi – əsrləri birləşdirən mənəvi körpü.
Bakıda TDT Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının 7-ci toplantısı ilə yanaşı, böyük Azərbaycan mütəfəkkiri Seyid Yəhya Bakuviyə həsr olunmuş beynəlxalq konfransın keçirilməsi Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi məna daşıyan məqam kimi təqdim olunub.
Dövlət başçısı qeyd edib ki, bu iki tədbirin eyni vaxtda keçirilməsi təsadüfi deyil. XV əsrdə yaşayıb-yaratmış Seyid Yəhya Bakuvi Azərbaycan tarixində dərin iz qoymuş böyük mütəfəkkirlərdən biridir. Onun irsi yalnız Azərbaycan üçün deyil, bütövlükdə İslam dünyasının mənəvi və intellektual xəzinəsinin mühüm hissələrindən biri kimi qiymətləndirilir.
Azərbaycanın dünya mədəniyyətinə bəxş etdiyi şəxsiyyətlərin zənginliyi də bu kontekstdə xüsusi vurğulanıb. Nizami Gəncəvi, Xaqani Şirvani, İmadəddin Nəsimi, Seyid Yəhya Bakuvi, Şah İsmayıl Xətai və Məhəmməd Füzuli kimi nəhəng simaların yaradıcılığı Azərbaycan xalqının çoxəsrlik mənəvi irsinin miqyasını nümayiş etdirir.
Bu baxımdan Bakıdakı beynəlxalq konfrans yalnız tarixi şəxsiyyətin irsinin öyrənilməsi deyil, həm də həmin irsin müasir dövrdə sülh, tolerantlıq, mənəvi həmrəylik və qarşılıqlı anlaşma ideyaları ilə əlaqələndirilməsi baxımından diqqət çəkir.
Türk dünyası və Qafqaz – ortaq tarixin yaratdığı yaxınlıq.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın xüsusi geosiyasi və mədəni mövqeyi də ön plana çəkilib.
Azərbaycan həm Türk dünyasının ayrılmaz hissəsi, həm də Qafqaz ölkəsidir. Dövlət başçısının fikrincə, Bakıda türk dövlətlərinin dini rəhbərləri ilə yanaşı, Gürcüstan, Suriya, Şimali Qafqaz və digər bölgələrdən dini liderlərin bir araya gəlməsi mühüm rəmzi məna daşıyır. Belə görüşlər xalqlar arasında dostluq və qardaşlıq münasibətlərinin möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Azərbaycanın tarixi bu iki böyük coğrafi-mədəni məkanın – Türk dünyası və Qafqazın kəsişməsində formalaşıb. Prezident İlham Əliyev Qafqaz Albaniyasının qədim Azərbaycan ərazilərində mövcudluğunu, Qəbələnin onun paytaxtı olduğunu, Atabəylər dövlətinin paytaxtının isə Naxçıvan olduğunu xatırladaraq Azərbaycanın tarixən regionlararası əlaqələrin mühüm məkanlarından biri olduğunu vurğulayıb.
Bu tarixi və coğrafi reallıq Azərbaycanın müasir dövrdə Türk dünyası ilə Qafqaz arasında əməkdaşlığın inkişafında oynadığı rola da yeni məna verir.
Dini liderlərin məsuliyyəti: sülh və əmin-amanlıq.
Görüşün mühüm istiqamətlərindən biri dini liderlərin sülh və sabitliyin möhkəmləndirilməsində roluna dair fikirlər olub.
Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, müsəlman dini liderlərinin hər bir sözü milyonlarla insan üçün əhəmiyyət daşıyır. Bu çağırışların sülhə, əməkdaşlığa, əmin-amanlığa və barışığa yönəlməsi cəmiyyətlərdə də bu dəyərlərin möhkəmlənməsinə təsir göstərə bilər.
Müasir dünyada müxtəlif münaqişələrin, qarşıdurmaların və dini zəmində parçalanmaların mövcud olduğu bir şəraitdə bu yanaşma xüsusi aktuallıq kəsb edir. Dini liderlərin missiyası yalnız dini maarifləndirmə ilə məhdudlaşmır. Onlar həm də müxtəlif icmalar arasında qarşılıqlı hörmətin, tolerantlığın və dialoqun təşviqində mühüm rol oynaya bilərlər.
Azərbaycanın multikulturalizm və dinlərarası dialoq sahəsində keçirdiyi beynəlxalq tədbirlər də bu siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri kimi təqdim olunub.
İslam həmrəyliyi – sözlərdən əməli addımlara.
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın İslam həmrəyliyinin gücləndirilməsi istiqamətində həyata keçirdiyi təşəbbüslərə də toxunub.
2017-ci ildə Bakıda keçirilən IV İslam Həmrəyliyi Oyunları bu baxımdan xüsusi nümunə kimi göstərilib. Dövlət başçısı həmin tədbirin yalnız idman yarışı deyil, həm də müsəlman ölkələri arasında birlik və həmrəyliyin nümayişi olduğunu vurğulayıb.
Azərbaycanın İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və ICESCO çərçivəsində müxtəlif beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməsi də ölkənin İslam dünyasında dialoq və əməkdaşlıq platformalarının inkişafına verdiyi töhfələr sırasında qeyd olunub.
Bu siyasətin davamı olaraq 2027-ci ildə Bakıda İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Görüşünün keçirilməsi nəzərdə tutulur. Prezident İlham Əliyev bu tədbirin müsəlman ölkələri arasında qarşılıqlı anlaşmanın və həmrəyliyin möhkəmlənməsinə töhfə verəcəyinə ümidvar olduğunu bildirib.
Qarabağ: dağıntılardan dirçəlişə.
Görüşün mühüm hissəsini Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda baş verən proseslər təşkil edib.
Prezident İlham Əliyev qonaqların səfər çərçivəsində Ağdam, Xankəndi, Xocalı və Şuşaya gedəcəklərini bildirərək onların həm keçmiş işğalın nəticələri ilə, həm də hazırda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri ilə tanış olacaqlarını qeyd edib.
Dövlət başçısı Qarabağ münaqişəsi dövründə Azərbaycanın üzləşdiyi itkilərdən, dağıdılmış yaşayış məntəqələrindən və dini-mədəni abidələrə vurulmuş zərərdən danışıb. Onun sözlərinə görə, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda məscidlərin dağıdılması Azərbaycan xalqının dini və mədəni irsinə vurulmuş ciddi zərər kimi qiymətləndirilir.
Prezident çıxışında Xocalı faciəsinin yaddaşda saxlanılmasının vacibliyini də vurğulayıb və Xocalıda Memorial Kompleksinin yaradıldığını bildirib.
Bu məqamlar xüsusilə dini liderlər qarşısında səsləndirilən zaman mühüm məna daşıyır. Çünki Qarabağdakı məscidlərin və dini abidələrin vəziyyəti yalnız tarixi-mədəni məsələ deyil, həm də İslam irsinin qorunması məsələsi kimi təqdim olunur.
Böyük Qayıdış – yeni Qarabağın formalaşması.
Çıxışın digər mühüm istiqaməti Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun yenidən qurulması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışıdır.
Prezident İlham Əliyevin bildirdiyinə görə, həmin vaxt artıq Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda 48 şəhər və kənddə insanların yaşadığı, 90 mindən çox insanın həmin ərazilərdə məskunlaşdığı qeyd olunub. Dövlət başçısı Böyük Qayıdış Proqramının icrasını Azərbaycanın mühüm nailiyyətlərindən biri kimi xarakterizə edib.
Beləliklə, Qarabağ mövzusu çıxışda yalnız keçmiş müharibə və dağıntılar kontekstində deyil, həm də gələcək, quruculuq, qayıdış və sülh perspektivi ilə təqdim olunub.
Bu baxımdan dini liderlərin Qarabağa səfəri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Onların regionda həm keçmişin izləri, həm də yeni qurulan şəhər və kəndlərlə tanış olması Azərbaycanın keçdiyi tarixi yol haqqında birbaşa təsəvvür formalaşdırmağa imkan verir.
Azərbaycan – sülh və əməkdaşlıq platforması.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında mühüm mesajlardan biri də Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə birləşdirici və əməkdaşlığa yönəlmiş platforma kimi çıxış etməsi ilə bağlı olub.
Azərbaycanın eyni gündə Türk dünyasının dini rəhbərlərini, Qafqaz xalqlarının nümayəndələrini və müxtəlif müsəlman ölkələrindən gəlmiş dini xadimləri qəbul etməsi Bakının müxtəlif coğrafiyalar arasında dialoq məkanı kimi rolunu nümayiş etdirir.
Bu mənada Bakıdakı tədbirlərin coğrafiyası özü bir mesajdır: Türk dünyası, Qafqaz və İslam aləmi arasında tarixi, dini, mədəni və humanitar əlaqələr mövcuddur və həmin əlaqələrin müasir dövrdə daha da inkişaf etdirilməsi üçün dialoq platformalarına ehtiyac var.
Prezident İlham Əliyevin sözləri ilə desək, belə birgə tədbirlər dostluq və qardaşlıq münasibətlərini gücləndirməklə yanaşı, dünyaya da mesajlar verir.
Mənəvi birlikdən gələcəyə doğru.
Sentyabrın 15-də Bakıda keçirilən görüşün ümumi məzmunu göstərir ki, dini və mədəni diplomatiya müasir beynəlxalq münasibətlərdə mühüm əhəmiyyət kəsb edən istiqamətlərdən birinə çevrilir.
Seyid Yəhya Bakuvinin irsi ətrafında keçirilən beynəlxalq konfransla Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının toplantısının eyni dövrə təsadüf etməsi Azərbaycan tarixinin, İslam mədəniyyətinin və Türk dünyasının ortaq mənəvi dəyərlərinin bir araya gətirilməsi baxımından diqqət çəkir.
Bu tədbirlər Azərbaycanın tarixi-mədəni irsinin beynəlxalq miqyasda təbliği ilə yanaşı, sülh, tolerantlıq, qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlıq ideyalarının təşviqinə xidmət edən dialoq imkanlarını da genişləndirir.
Prezident İlham Əliyevin görüşdə səsləndirdiyi fikirlərdə Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşı ilə müasir dövlətçilik məqsədləri arasında əlaqə aydın şəkildə ifadə olunub: bir tərəfdən milli-mənəvi irsin qorunması, digər tərəfdən isə regional sülhün, Türk dünyası və İslam aləmi ilə əməkdaşlığın gücləndirilməsi.
Beləliklə, Bakıdakı görüş yalnız dini liderlərin bir araya gəldiyi tədbir deyil, həm də ortaq tarixi və mənəvi dəyərlərin müasir əməkdaşlıq gündəliyinə çevrilməsinin nümunəsi kimi diqqəti cəlb edir. Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi bu dialoq platforması Türk dünyası, Qafqaz və İslam coğrafiyası arasında qarşılıqlı anlaşmanın inkişafı üçün yeni imkanların müzakirə edildiyi mühüm beynəlxalq məkan kimi çıxış edir.
İlham Quliyev
YAP Yasamal rayon, “Neftqazelmitədqiqatlayihə” institutu üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini.
09:57 24.09.2026
Oxunuş sayı: 235
