Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan hərəkətə keçir: İranla bağlı mühüm ssenari işə düşdü
Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında müdafiə sahəsində yeni əməkdaşlıq formatının yaradılması gündəmə gəlib. Reuters-in məlumatına görə, üç ölkənin birgə müdafiə sazişi imzalamaq niyyəti var və sənədin Ər-Riyadda imzalanması planlaşdırılır. Sazişin konkret məzmunu və tərəflərin üzərinə götürəcəyi öhdəliklər hələ açıqlanmayıb. Məsələ Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Səudiyyə Ərəbistanına səfəri və burada Məhəmməd bin Salman və Şahbaz Şəriflə keçirməsi nəzərdə tutulan görüşlər fonunda gündəmə gəlib.
Hərbi ekspert Heydər Mirzə Crossmedia.az-a açıqlamasında bildirib ki, Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı arasında əməkdaşlığın güclənməsinin əsas səbəblərindən biri İran ətrafında baş verən proseslər və mümkün təhlükəsizlik ssenariləridir.
Ekspertin sözlərinə görə, Türkiyə ilə Pakistan arasında hərbi və diplomatik sahələrdə əməkdaşlıq uzun müddətdir mövcuddur:
"Düşünürəm ki, burada iki amil var. Birincisi, Türkiyənin hazırda əsas amili İran ətrafında baş verən proseslərdir. Türkiyə ilə Pakistan arasında artıq uzun illərdir faktiki müttəfiqlik münasibətləri var. Ən azı hərbi-texniki və ümumən hərbi sahədə, kəşfiyyat və diplomatik səviyyədə əməkdaşlıq mövcuddur".
H.Mirzə qeyd edib ki, Türkiyə ilə Səudiyyə Ərəbistanı arasındakı münasibətlər isə daha sonrakı dövrdə yaxşılaşmağa başlayıb:
"Səudiyyə ilə bu münasibətlər nisbətən yeni dövrdə başlayıb. Çünki uzun müddət Ankaranın Səudiyyə ilə ciddi problemləri var idi. İnsan haqları məsələləri, jurnalistin səfirliyin ərazisində öldürülməsi və bir sıra digər məsələlər ikitərəfli münasibətlərdə gərginlik yaradırdı. Lakin Donald Trampın ikinci prezidentliyi dövründən etibarən, müəyyən mənada Amerika diplomatiyasının da töhfəsi ilə Türkiyə ilə Səudiyyə arasındakı gərginliyi yaradan səbəblər aradan qaldırıldı".
Hərbi ekspertin fikrincə, üç ölkənin yaxınlaşmasında əsas amil İran ətrafında formalaşan təhlükəsizlik mühitidir:
"Əsas başlıca amil burada İran ətrafında baş verən məsələlərdir. Çünki hər üç oyunçu, həm Türkiyə, həm Səudiyyə, həm də Pakistan tək qalsalar, İran ətrafında baş verəcək ssenarilərin bir çoxu onların milli təhlükəsizliyi baxımından ciddi problemlər yarada bilər. Bu üç ölkənin həmin risklərin qarşısında təkbaşına dayanması böyük problem olacaq, xüsusilə də Səudiyyə kimi bir ölkənin".
Həmsöhbətimiz Türkiyə və Pakistanın təhlükəsizlik sahəsində başqa problemlərlə də üzləşdiyini vurğulayıb:
"Pakistanla Türkiyə arasındakı əməkdaşlıq daha davamlıdır. Lakin onların digər problemləri də var. Pakistanda Əfqanıstanla sərhəd problemi və Taliban məsələsi mövcuddur. Türkiyədə PKK problemi, Yunanıstanla gərginlik və İran məsələsindən kənarda İsraillə münasibətlərdə müəyyən gərginliklər var. Burada Qəzza, Əl-Əqsa və Fələstin məsələlərini də nəzərə almaq lazımdır".
H.Mirzə hesab edir ki, tərəflər yalnız İranın zəifləməsi ssenarisinə deyil, əks ehtimallara da hazırlaşırlar:
"Düşünürəm ki, əsas məsələ İrandır və bu üç ölkə gələcək ssenarilər, xüsusilə İran ətrafında baş verə biləcək hadisələr üçün öz mövqelərini möhkəmləndirirlər. Burada İranın yalnız dezinteqrasiya olması, zəifləməsi kimi ssenarilər nəzərdə tutulmur. Əks ssenarini də götürək. Məsələn, heç bir nəticə əldə olunmadı və İran bunun nəticəsində daha da gücləndi, prestij qazandı, diplomatiyası gücləndi və Hörmüz boğazında Tehranın dediyi rejim tətbiq olundu. Belə ssenaridə də bu üç oyunçu güclənmiş İranın qarşısında dayanmaq üçün yenə bir ittifaqa ehtiyac duyacaq".
Nigar Xəlilli
20:00 08.08.2026
Oxunuş sayı: 51
