Siyasi

İlham Əliyevin Cəbrayıl səfəri: Böyük Qayıdış, dövlətçilik mesajları və regionun gələcəyinə dair siyasi mesajlar

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2026-cı il noyabrın 6-da Cəbrayıla səfəri və burada səsləndirdiyi fikirlər təkcə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan bərpa-quruculuq prosesinin təqdimatı kimi qiymətləndirilməməlidir. Bu səfər Azərbaycanın postmünaqişə dövründə müəyyənləşdirdiyi siyasi kursun, suverenlik yanaşmasının və Qarabağla bağlı strateji baxışının nümayişi baxımından da əhəmiyyətlidir.

Cəbrayılın seçilməsi də xüsusi rəmzi məna daşıyır. Uzun illər işğal altında qalan, ciddi dağıntılara məruz qalan bu şəhərin yenidən qurulması Azərbaycanın müharibədən sonrakı mərhələdə qarşıya qoyduğu əsas hədəflərdən birini – ərazi bütövlüyünün real sosial-iqtisadi və demoqrafik məzmunla möhkəmləndirilməsini ifadə edir.

Burada əsas məsələ yalnız dağıdılmış infrastrukturun bərpası deyil. Söhbət insanların öz doğma torpaqlarına qayıtması, iqtisadi həyatın canlanması, yeni sosial mühitin formalaşdırılması və həmin ərazilərin ölkənin ümumi inkişaf sisteminə inteqrasiyasından gedir.

Zəfərin siyasi və mənəvi legitimliyi

Prezidentin Soltanlı kəndinə köçən sakinlərlə görüşdə səsləndirdiyi fikirlərdə diqqət çəkən əsas məqamlardan biri Zəfərin tarixi və mənəvi qiymətləndirilməsi idi. Dövlət başçısı 44 günlük müharibə zamanı Azərbaycan xalqının bir yumruq kimi birləşdiyini vurğulayaraq bildirib ki, xalqımız və gələcək nəsillər bu qələbə ilə daim fəxr edəcəklər.

Burada Prezidentin istifadə etdiyi üç anlayış xüsusilə diqqətəlayiqdir: ədalətin bərpası, milli ləyaqətin bərpası və haqqın döyüş meydanında təmin edilməsi.

Bu yanaşma Azərbaycanın müharibəyə münasibətinin siyasi-fəlsəfi əsaslarını ifadə edir. Yəni 2020-ci ilin hadisələri yalnız hərbi qələbə kimi deyil, uzun illər davam etmiş münaqişənin yaratdığı tarixi ədalətsizliyin aradan qaldırılması kimi təqdim olunur.

Eyni zamanda, bu mesajın gələcək nəsillərə ünvanlanması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki dövlətçilik tarixində qələbənin əldə edilməsi qədər onun milli yaddaşda qorunması da vacibdir. Prezidentin çıxışında Zəfərin gələcək nəsillərin fəxr mənbəyi kimi təqdim edilməsi məhz bu məqsədə xidmət edir.

Şəhidlərin xatirəsi və Böyük Qayıdışın mənəvi mahiyyəti

Çıxışın digər mühüm istiqaməti şəhidlərin xatirəsi ilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan quruculuq işləri arasında əlaqənin yaradılması idi.

Prezident şəhidlərin qisasının döyüş meydanında alındığını vurğulamaqla yanaşı, Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun dirçəldilməsini onların xatirəsinə ən böyük hörmət əlaməti kimi qiymətləndirib.

Bu, əslində, Böyük Qayıdış prosesinin yalnız sosial-iqtisadi deyil, həm də mənəvi-siyasi mahiyyətini ortaya qoyur.

Başqa sözlə, Azərbaycan üçün müharibədən sonrakı əsas vəzifə əraziləri azad etməklə yekunlaşmır. Həmin ərazilərdə həyatın yenidən qurulması, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıtması və yeni nəsillərin orada böyüməsi qələbənin davamı kimi qəbul edilir.

Bu baxımdan, Soltanlı kəndinin açılışı adi infrastruktur tədbiri deyil. Bu, vaxtilə doğma evlərini tərk etməyə məcbur olmuş insanların geri qayıdışının, dövlətin öz vətəndaşları qarşısında üzərinə götürdüyü məsuliyyətin nümayişidir.

Cəbrayılın iqtisadi potensialı: Simvolizmdən real inkişafa

Səfərin diqqətçəkən tərəflərindən biri də iqtisadi məzmunudur.

Prezident Cəbrayıl rayonunda “Sunbeverage” MMC-nin alkoqolsuz içki istehsalı müəssisəsinin açılışında iştirak edib. 70 milyon manat investisiya qoyuluşu ilə yaradılan müəssisənin illik istehsal gücü 150 min ton təşkil edir. Burada 300 nəfərin daimi işlə təmin edilməsi nəzərdə tutulur. Məhsulların xarici bazarlara ixracı da planlaşdırılır.

Bu faktı bir neçə aspektdən qiymətləndirmək mümkündür.

Birincisi, işğaldan azad edilmiş ərazilərin iqtisadi inkişafı mərhələli şəkildə yeni məzmun qazanır. Əvvəlcə yollar, enerji, su və digər kommunikasiyalar qurulur, ardınca yaşayış məntəqələri bərpa edilir. Növbəti mərhələdə isə istehsal müəssisələrinin yaradılması gündəmə gəlir.

İkincisi, özəl sektorun prosesə cəlb edilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki azad edilmiş ərazilərin uzunmüddətli inkişafını yalnız dövlət investisiyaları hesabına təmin etmək mümkün deyil. Davamlı iqtisadi model üçün özəl kapital, sahibkarlıq təşəbbüsləri və rəqabətqabiliyyətli istehsal vacibdir.

Üçüncüsü, müəssisənin ixrac potensialı regionun iqtisadi coğrafiyasının dəyişməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur tədricən yalnız bərpa olunan ərazilər deyil, həm də ölkənin iqtisadi dövriyyəsində iştirak edən istehsal və logistika məkanlarına çevrilməlidir.

Soltanlı nümunəsi: Yeni yaşayış modelinin formalaşdırılması

Cəbrayıl səfəri çərçivəsində Soltanlı kəndinin birinci mərhələsinin açılışı da diqqət mərkəzində olub.

Kənddə 420 fərdi ev inşa edilib. Müasir kommunikasiya infrastrukturu ilə yanaşı, uşaq bağçası, tibb məntəqəsi, inzibati və çoxfunksiyalı binalar yaradılıb.

Bu layihə Böyük Qayıdışın mahiyyətini anlamaq üçün əhəmiyyətli nümunədir.

Çünki insanların geri qayıtması üçün yalnız yaşayış evlərinin tikilməsi kifayət etmir. Təhsil, səhiyyə, sosial xidmətlər, məşğulluq və gündəlik həyat üçün zəruri imkanlar təmin edilməlidir.

Xüsusilə uşaqlar üçün yaradılan infrastrukturun əhəmiyyəti böyükdür. Məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin yaradılması kəndlərdə ailələrin uzunmüddətli məskunlaşmasına şərait yaradan əsas amillərdəndir.

Beləliklə, məqsəd müvəqqəti yaşayış məntəqələri yaratmaq deyil, tam funksional kənd və şəhər mühiti formalaşdırmaqdır.

Regiona və beynəlxalq ictimaiyyətə ünvanlanan mesaj

Prezidentin Cəbrayıl səfərinin siyasi əhəmiyyətini yalnız daxili auditoriya ilə məhdudlaşdırmaq düzgün olmazdı.

Bu səfər beynəlxalq ictimaiyyətə də müəyyən mesajlar verir: Azərbaycan münaqişədən sonrakı mərhələdə öz ərazi bütövlüyünü bərpa etməklə yanaşı, azad edilmiş ərazilərdə suverenliyini real idarəetmə, məskunlaşma, iqtisadi fəaliyyət və sosial infrastruktur vasitəsilə möhkəmləndirir.

Beynəlxalq münasibətlər sistemində suverenliyin yalnız hüquqi sənədlərlə deyil, ərazidə faktiki idarəetmə və davamlı dövlət institutlarının fəaliyyəti ilə də təsdiqləndiyi məlumdur. Bu mənada, Cəbrayıl və digər azad edilmiş ərazilərdə aparılan işlər Azərbaycanın postmünaqişə strategiyasının mühüm elementidir.

Digər tərəfdən, Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması prosesinin davam etdiyi bir şəraitdə bu cür səfərlər Azərbaycanın öz strateji prioritetlərini dəyişmədiyini göstərir. Bakı üçün sülh gündəliyi ilə Böyük Qayıdış bir-birini tamamlayan istiqamətlərdir.

Burada mühüm siyasi məqam ondan ibarətdir ki, Azərbaycan regionda davamlı sülhün tərəfdarı olduğunu bəyan etməklə yanaşı, öz ərazilərində quruculuq prosesini də sürətləndirir. Yəni ölkənin gələcəyə dair planları müharibə ritorikası üzərində deyil, dövlət quruculuğu və iqtisadi inkişaf üzərində formalaşdırılır.

Qələbədən quruculuğa keçid

İlham Əliyevin noyabrın 6-da Cəbrayıl və Zəngilana səfəri, xüsusilə Soltanlı kəndinin açılışı zamanı səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın postmüharibə dövründəki siyasi xəttinin əsas istiqamətlərini bir daha nümayiş etdirdi.

Bu xəttin üç əsas dayağı var:

• Tarixi ədalətin qorunması: Vətən müharibəsində qazanılmış Zəfərin milli yaddaşda yaradılması.

• Əraziyə real qayıdış: İşğaldan azad edilmiş ərazilərin məskunlaşdırılması və sosial həyatın bərpası.

• İqtisadi inteqrasiya: Yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması, investisiyaların cəlbi və məşğulluğun artırılması.

Əslində, Azərbaycanın qarşısında indi daha mürəkkəb, lakin strateji baxımdan son dərəcə vacib vəzifə dayanır: hərbi qələbəni davamlı iqtisadi, sosial və demoqrafik uğura çevirmək.

Bir vaxtlar işğalın, dağıntının və məcburi köçkünlüyün simvoluna çevrilmiş Cəbrayılın bu gün istehsal müəssisələrinin, yeni yaşayış məntəqələrinin və müasir infrastrukturun ünvanına çevrilməsi məhz həmin transformasiyanın göstəricisidir.

Qələbə torpaqların azad edilməsi ilə əldə olundu, onun tarixi nəticələrinin möhkəmləndirilməsi isə həmin torpaqlarda həyatın yenidən qurulması ilə mümkün olacaq. Prezidentin Cəbrayıldan verdiyi əsas siyasi mesaj da məhz budur.

Müşahidəçi

🖨 Çap et

20:52 08.11.2026

Oxunuş sayı: 53