ABŞ-nin siyasi prioritetləri yenidən müəyyənləşə bilər - Proqnoz
ABŞ-də Respublikaçılar və Demokratlar arasında siyasi qarşıdurma və fikir ayrılıqları ölkənin daxili siyasi gündəminin əsas mövzularından biri olaraq qalır. Konqresdə siyasi qüvvələr nisbətinin dəyişməsi, tərəflər arasında qarşılıqlı ittihamların və siyasi mübarizənin dərinləşməsi Vaşinqtonda qərarların qəbuluna və dövlət idarəçiliyinə təsirsiz ötüşmür.
ABŞ dünyanın aparıcı siyasi, iqtisadi və hərbi güclərindən biri olduğundan, ölkə daxilində baş verən siyasi proseslər yalnız onun özü üçün deyil, beynəlxalq münasibətlər sistemi baxımından da əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Yaxın Şərqdə davam edən münaqişələr və digər geosiyasi gərginliklər fonunda Vaşinqtonda siyasi fikir ayrılıqlarının xarici siyasətə, müttəfiqlərlə münasibətlərə və qlobal təhlükəsizlik məsələlərinə necə təsir göstərəcəyi diqqət doğurur.
Bəs Respublikaçılarla Demokratlar arasında dərinləşən siyasi gərginlik ABŞ-nin daxili sabitliyi və idarəetmə sistemi üçün hansı nəticələrə səbəb ola bilər?
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən politoloq Aydın Quliyev qeyd edib ki, respublikaçılarla demokratlar arasında siyasi gərginlik uzun illərdir davam edir: “Ümumiyyətlə, ABŞ tarixinin bütün mərhələlərində bu iki partiya arasında seçki mübarizəsi və siyasi rəqabət mövcud olub. Lakin 2015-ci ildə Donald Trampın siyasi mübarizə meydanına daxil olması və seçki ritorikasını daha radikal, sərt və amansız formada qurması respublikaçılarla demokratlar arasındakı münasibətləri xeyli gərginləşdirdi. Tramp ABŞ-də demokratlarla respublikaçılar arasındakı ənənəvi rəqabət münasibətlərini qarşıdurma müstəvisinə daşıdı. Hakimiyyətdə olduğu ilk dövrdə də demokratları hökumətə, dövlətə və xalqa düşmən qüvvə kimi təqdim etmək siyasətini davam etdirdi. Bu yanaşma iki partiya arasındakı münasibətlərin açıq düşmənçilik və amansız siyasi mübarizə xarakteri almasına səbəb oldu. Bu proses illərdir davam edir. Trampın 2024-cü ildə ikinci dəfə prezident seçilməsi ilə demokratlarla respublikaçılar arasındakı münasibətlər daha da gərgin mərhələyə qədəm qoydu. Bu gün də siyasi qarşıdurma davam edir. Belə ki, Tramp demokratları dövlətin və xalqın düşməni adlandırmaqdan çəkinmir, hətta onları xalqın iradəsinə qarşı yönəlmiş ən ciddi siyasi cinayətlərdən biri hesab edilən seçki saxtakarlığında ittiham edir”.
Politoloq qeyd edib ki, bununla belə, mövcud siyasi qarşıdurmanın ABŞ-də dağıdıcı nəticələrə gətirib çıxaracağı gözlənilmir: “Çünki ABŞ-nin siyasi və hüquqi sistemi partiyalar arasındakı münasibətlərin hansı səviyyədə gərginləşməsindən asılı olmayaraq, münaqişələrin konstitusiya çərçivəsində tənzimlənməsinə imkan verir. Bu baxımdan, bəzi digər ölkələrdə müşahidə olunan açıq qarşıdurmaların, silahlı toqquşmaların, vətəndaş sülhünün pozulmasının və ya vətəndaş müharibəsinin ABŞ-də baş verməsi ehtimalı yüksək qiymətləndirilmir. Lakin bu siyasi mübarizənin nəticələri ABŞ-nin beynəlxalq mövqeyinə və xarici siyasət kursuna ciddi təsir göstərə bilər. Artıq indidən aydındır ki, demokratlar Konqresdə üstünlüyü ələ keçirəcəkləri təqdirdə Tramp administrasiyasının həm xarici siyasət, həm də daxili siyasət sahəsində atdığı bir sıra addımları yenidən nəzərdən keçirməyə çalışacaqlar. Hətta Trampa qarşı impiçment təşəbbüsünün irəli sürülə biləcəyi ilə bağlı müzakirələr də gündəmə gəlir.impiçment,
A.Quliyev qeyd edib ki, Trampın ölkə daxilində güc strukturlarına həddindən artıq geniş səlahiyyətlər verməsi, siyasi rəqiblərinə qarşı sərt güc metodlarından istifadə etməsi, miqrantlara münasibətdə kəskin siyasət yürütməsi, eləcə də ABŞ şəhərlərində hüquq-mühafizə orqanlarının insanlara qarşı güc tətbiqinə şərait yaratması cəmiyyətdə ciddi narazılıq doğurub: “Ehtimal etmək olar ki, demokratlar Konqresdə üstünlük qazandıqdan sonra Tramp administrasiyasının daxili siyasətində həyata keçirdiyi bir sıra dəyişikliklərə yenidən baxılmasına çalışacaqlar. Eyni vəziyyət ABŞ-nin xarici siyasətinə də aiddir. Xüsusilə, Tramp administrasiyasının ənənəvi müttəfiqlərlə münasibətlərdə sərt mövqe nümayiş etdirməsi, onlara qarşı amansız yanaşması və eyni zamanda, ənənəvi rəqiblərlə yaxınlaşmağa cəhd göstərməsi Amerika xarici siyasətində gözlənilməz dəyişikliklər yaradıb. Bu baxımdan, demokratların Konqresdə üstünlük əldə etməsi Trampın xarici siyasət kursunun da yenidən nəzərdən keçirilməsinə səbəb ola bilər. Bütün bunlar onu göstərir ki, Konqresdə demokratların üstünlük qazanması ABŞ-nin həm daxili, həm də xarici siyasətində müəyyən dəyişikliklərə, xüsusilə də ölkənin beynəlxalq arenadakı mövqeyinin və siyasi prioritetlərinin yenidən formalaşmasına təkan verə bilər”.
Ayhan
16:00 13.11.2026
Oxunuş sayı: 323
