Ağ Ev üzərindəki “qara buludlar”: Kanada hərəkətə keçir
ABŞ-də aralıq seçkilərin nəticələri Donald Tramp administrasiyasının daxili və xarici siyasətinə, xüsusilə də iqtisadi qərarlarına mümkün təsirləri ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib. Seçkilərin nəticələrinin Ağ Evin siyasi manevr imkanlarına təsir göstərə biləcəyi, bunun isə Vaşinqtonun beynəlxalq ticarət siyasətində müəyyən dəyişikliklərə yol aça biləcəyi ehtimal olunur.
Xüsusilə, Tramp administrasiyasının tətbiq etdiyi gömrük tariflərindən ciddi şəkildə təsirlənən Kanada yeni siyasi reallığın iqtisadi münasibətlərdə dönüş yaradacağına ümid edir. Ottava tariflərin azaldılması, ticarət məhdudiyyətlərinin yumşaldılması və ABŞ ilə ikitərəfli iqtisadi əlaqələrin normallaşdırılması üçün yaranan imkanları dəyərləndirməyə çalışır. Çünki ABŞ-nin sərt tarif siyasəti təkcə Kanada iqtisadiyyatına deyil, Şimali Amerika üzrə formalaşmış istehsal və təchizat zəncirlərinə də təsir göstərir.
Digər tərəfdən, Vaşinqtonun ticarət siyasətində mümkün yumşalma yalnız Kanada üçün deyil, ABŞ ilə tarif mübahisələri yaşayan digər ölkələr üçün də yeni perspektivlər aça bilər. Bu baxımdan, aralıq seçkilərin nəticələri Trampın iqtisadi kursuna yenidən baxmasına səbəb ola bilərmi? Respublikaçıların seçkilərdə üzləşdiyi nəticələr Ağ Evin gömrük tarifləri siyasətində geri addım atmasına gətirib çıxara bilərmi? Kanada bu siyasi vəziyyətdən hansı iqtisadi və diplomatik dividendləri əldə edə bilər və ABŞ-nin tarif siyasətində mümkün dəyişikliklərdən hansı digər dövlətlər faydalana bilər?
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən politoloq Yusif Bağırzadə qeyd edib ki, ABŞ-də keçirilən aralıq seçkilərdə Demokratlar Partiyasının həm Nümayəndələr Palatasında, həm də Senatda nəzarəti ələ keçirməsi həqiqətən də Donald Tramp administrasiyasının daxili siyasi mövqelərinə ciddi təsir göstərə biləcək hadisədir: “Bu nəticənin beynəlxalq iqtisadi münasibətlər baxımından da əhəmiyyəti var. Xüsusilə Trampın tətbiq etdiyi proteksionist ticarət siyasətindən narazı olan Kanada və digər ölkələr üçün müəyyən diplomatik və iqtisadi imkanlar yaranır. Kanada bu nəticələrdən faydalanmağa çalışan əsas dövlətlərdən biridir. ABŞ-nin Kanada mallarına tətbiq etdiyi yüksək gömrük tarifləri, xüsusilə polad, alüminium, avtomobil və taxta-şalban sektorlarında ciddi iqtisadi çətinliklər yaradıb. Demokratların Konqresdə üstünlük əldə etməsi Tramp administrasiyasının tarif siyasətinə qarşı siyasi müqaviməti gücləndirə, Ağ Ev üzərində əlavə təzyiq formalaşdıra bilər. Demokratlar hazırda tariflərin iqtisadi nəticələrini ciddi tənqid edirlər və ona görə də onların Konqresdə üstünlüyü tariflərin aradan qaldırılması istiqamətində qanunvericilik təşəbbüsləri ilə çıxış etmək imkanı verir. Bununla belə, prezidentin veto hüququ və icra hakimiyyətinin ticarət sahəsindəki geniş səlahiyyətlərini də nəzərdən qaçırmaq olmaz. Başqa sözlə seçkilərin nəticəsi hələ tariflərin avtomatik ləğvi demək deyil. Kanadadan başqa, Meksika, Çin, Hindistan, Braziliya, Yaponiya, Cənubi Koreya və Avropa İttifaqı ölkələri də ABŞ-nin tarif siyasətindən təsirlənən tərəflərdir. Demokratların Konqresdə nəzarəti ələ alması bu dövlətlərə Vaşinqtonla ticarət münasibətlərində daha əlverişli siyasi mühit yarada bilər. Xüsusilə Meksika və Kanada üçün Şimali Amerika ticarət əlaqələrinin sabitləşdirilməsi, Avropa və Asiya ölkələri üçün isə tarif maneələrinin azaldılması mühüm iqtisadi maraqdır”.
Politoloq qeyd edib ki, Trampın seçkilərdəki siyasi məğlubiyyəti onun xarici ticarət siyasətindən dərhal imtina edəcəyi anlamına gəlmir: “Əksinə, administrasiya daxili siyasi təzyiqlərə cavab olaraq proteksionist mövqeyini daha da sərtləşdirə bilər. Buna görə də Kanada və digər dövlətlər yaranmış siyasi vəziyyəti diplomatik danışıqlar və iqtisadi əməkdaşlığın şaxələndirilməsi üçün fürsət kimi dəyərləndirməlidirlər. Beləliklə, seçkilərin əsas təsiri ABŞ-nin tarif siyasətinin siyasi legitimliyinin müzakirəyə açılması və bu siyasətə qarşı institusional müqavimətin güclənməsidir. Bu, Kanada və digər ticarət tərəfdaşlarına müəyyən manevr imkanları yaradır. Lakin real nəticə barədə danışmaq hələ ki, tezdir”.
Ayhan
17:55 11.11.2026
Oxunuş sayı: 52
