Çəki ilə yanaşı görmənizi də itirə bilərsiniz - XƏBƏRDARLIQ
Arıqlamaq istəyənlərin dərman preparatlarına və inyeksiyalara üz tutması son
illər geniş yayılıb. Xüsusilə qısa müddətdə çəki itirməyə kömək etdiyi
bildirilən preparatlar bəzən tibbi zərurət olmadan, yalnız estetik məqsədlərlə
də istifadə olunur. Lakin bu vasitələrin faydaları ilə yanaşı, hər kəsin diqqət
yetirmədiyi mümkün yan təsirləri də var. Belə risklərdən biri isə görmə
qabiliyyəti ilə bağlıdır.
Son dövrlərdə xüsusilə semaqlutid tərkibli preparatların göz sağlamlığına
mümkün təsiri müzakirə olunur. “Ozempic” və “Wegovy” kimi dərmanlarla bağlı
aparılan araşdırmalarda görmə sinirinin qan təchizatının pozulması nəticəsində
yaranan qeyri-arteritik ön işemik optik neyropatiya (NAION) riskinə diqqət
çəkilir. Bu, görmə qabiliyyətində qəfil və adətən ağrısız zəifləməyə səbəb ola
bilən ciddi vəziyyətdir. Bəzi hallarda görmənin bir hissəsi itə, hətta qalıcı
görmə itkisi yarana bilər.
Bununla belə, bu risk bütün arıqlama dərmanlarına aid deyil və sözügedən
fəsad çox nadir hallarda müşahidə olunur. Xüsusilə diabet, yüksək təzyiq və
digər yanaşı xəstəlikləri olan şəxslərin risk amillərinə diqqət yetirməsi
vacibdir. Əsas narahatlıq doğuran məqamlardan biri isə insanların həkim
məsləhəti olmadan arıqlama preparatlarından istifadə etməsi və mümkün yan
təsirlər barədə kifayət qədər məlumatlı olmamasıdır.
Bəzən çəki itirmək məqsədilə başlanan müalicə gözlənilməz sağlamlıq
problemləri ilə nəticələnə bilər. Bəs arıqlama dərmanları görmə sinirinə necə
təsir edir?
Məsələ ilə bağlı göz həkimi Azmiye Altınateş Crossmedia.az-a açıqlamasında
bildirib ki, NAİON (qeyri-arteritik ön işemik optik neyropatiya) adətən
kişilərdə, xüsusilə siqaret çəkən, şəkərli diabet, arterial hipertenziya,
piylənmə və ya yuxu apnesi olan şəxslərdə rast gəlinən xəstəlikdir:
“Bu patologiya işemiya nəticəsində görmə sinirinin diskinin kifayət qədər
qanla təchiz olunmaması səbəbindən yaranır. Xəstəliyin dəqiq müalicə üsulu
yoxdur. Müalicə məqsədilə steroidlər və anti-VEGF preparatları sınanır.
Semaglutid də bu risk qrupuna daxil olan bəzi xəstələr tərəfindən istifadə
olunur. Aparılan tədqiqatlarda semaglutid qəbul edən şəxslərdə nadir hallarda
NAİON müşahidə edilib. Lakin dərmanla xəstəlik arasında səbəb-nəticə əlaqəsi
hələ tam aydınlaşdırılmayıb.
Bu xəstəliyin əsas əlamətləri görmənin bulanıqlaşması və görmə sahəsində
qaranlıq ləkələrin yaranmasıdır. Xəstə ətrafa baxarkən görmə sahəsində qaranlıq
sahələr və ləkələr görə bilər”.
Həkim vurğulayıb ki, hətta dərmanı qəbul etməzdən əvvəl göz həkiminə
müraciət olunsa belə, xəstəliyin aşkarlanması dəqiq nəticə verməyə bilir:
“Buna görə də risk qrupuna daxil olan şəxslər xüsusilə diqqətli
olmalıdırlar. Burada əsas məsələ odur ki, sadalanan xəstələrdə NAİON-un yaranma
riski onsuz da yüksəkdir. Məsələn, piylənməsi olan, şəkərli diabet və ya
arterial hipertenziyadan əziyyət çəkən insanlarda işemiya riski daha çoxdur. Bu
şəxslərin bir qismi eyni zamanda semaglutid preparatından da istifadə edir.
Ona görə də hazırda xəstəliyin birbaşa semaglutid qəbulundan
qaynaqlandığını, yoxsa həmin şəxslərdə mövcud olan digər xəstəliklər və risk
amilləri səbəbindən yarandığını dəqiq müəyyənləşdirmək mümkün deyil. Bu məsələ
ilə bağlı daha çox elmi araşdırmaya ehtiyac olduğu bildirilir.
Semaglutid nisbətən yeni preparat olduğundan onun bütün mümkün əlavə
təsirləri və təsir mexanizmləri hələ tam öyrənilməyib. Buna görə də preparatdan
istifadə məsələsinə ehtiyatla yanaşmaq lazımdır. Xüsusilə cəmi 2-3 kiloqram
artıq çəkisi olan insanların asanlıqla arıqlamaq məqsədilə bu dərmana müraciət
etməsi düzgün yanaşma deyil. Dərmanın istifadəsi zərurəti və mümkün riskləri
həkimlə birlikdə qiymətləndirilməlidir”.
Məhəbbət Tərlanoğlu
16:35 11.11.2026
Oxunuş sayı: 42
