Avtomobil bazarında yeni qayda - Alıcılar nə qazanacaq?
Azərbaycanda ikinci əl avtomobil bazarında qiymətlərin dəyişməsinə səbəb ola
biləcək yeni vergi mexanizmi təklif olunur. Vergi Məcəlləsinə nəzərdə tutulan
dəyişikliyə əsasən, rəsmi dilerlər tərəfindən istehsal tarixindən beş ildən
artıq vaxt keçməyən və nağdsız qaydada əldə edilən ikinci əl avtomobillərin
satışında əlavə dəyər vergisinin (ƏDV) avtomobilin ümumi satış qiymətindən
deyil, yalnız dilerin əldə etdiyi ticarət əlavəsindən hesablanması
planlaşdırılır. Təklifin üç il müddətinə tətbiqi nəzərdə tutulur.
Mövcud qaydalara əsasən, rəsmi diler avtomobili vətəndaşdan satın alaraq
yenidən satışa çıxardıqda ƏDV bütün satış məbləğindən hesablanır. Bu isə
dilerin əldə etdiyi real gəlirdən daha böyük məbləğə vergi tətbiq olunması
deməkdir. Yeni mexanizm qəbul edilərsə, məsələn, diler avtomobili 20 min manata
alıb 22 min manata satdığı halda, ƏDV avtomobilin 22 min manatlıq satış
qiymətindən deyil, alış və satış arasındakı 2 min manatlıq fərqdən
hesablanacaq. Beləliklə, dilerlərin vergi yükünün azalması gözlənilir.
İlk baxışdan bu dəyişiklik həm avtomobil satışı ilə məşğul olan şirkətlər,
həm də alıcılar üçün müsbət addım təsiri bağışlayır. Çünki dilerin vergi
yükünün azalması avtomobilin satış qiymətinə də təsir edə bilər. Ancaq burada
mühüm bir məqam var: vergi yükünün azalması avtomobillərin mütləq ucuzlaşacağı
anlamına gəlmir. Dilerlər əldə etdikləri əlavə iqtisadi üstünlüyü qiymətlərin
aşağı salınmasına yönəldə də, öz mənfəətlərini artırmaq üçün də istifadə edə
bilərlər. Bu baxımdan real nəticə bazardakı rəqabətdən və şirkətlərin qiymət
siyasətindən asılı olacaq.
Digər tərəfdən, təklif bütün ikinci əl avtomobillərə şamil edilmir. Söhbət
konkret olaraq müəyyən şərtlərə cavab verən və rəsmi dilerlər tərəfindən
satılan nəqliyyat vasitələrindən gedir. Bu isə fərdi şəxslər arasında həyata
keçirilən adi avtomobil alqı-satqısının yeni mexanizmdən yararlanmayacağı
deməkdir. Nəticədə rəsmi dilerlərdən avtomobil almaqla fərdi satıcılardan
avtomobil almaq arasındakı qiymət və rəqabət fərqi də gündəmə gəlir.
Bəs bu dəyişiklik ikinci əl avtomobil bazarında real qiymət azalmasına səbəb olacaqmı?
Crossmedia.az-a açıqlamasında nəqliyyat eksperti Eldəniz Cəfərov bildirib
ki, ikinci əl avtomobillərin satışında ƏDV-nin yalnız dilerlərin ticarət
əlavəsindən hesablanması müsbət addımdır:
“Bu dəyişiklik rəsmi dilerlərin vergi yükünü müəyyən qədər azaldacaq və
onların ikinci əl avtomobil bazarında iştirakını stimullaşdıra bilər.
Bunun vətəndaşlar üçün də müəyyən üstünlükləri gözlənilir. Belə ki,
avtomobillərin rəsmi dilerlərə satılması, eləcə də texniki vəziyyəti
yoxlanılmış və zəmanət verilən ikinci əl avtomobillərin alışı üçün imkanlar
genişlənə bilər.
Lakin vergi yükünün azalması avtomatik olaraq avtomobil qiymətlərinin aşağı
düşəcəyi demək deyil. Burada əsas məsələ tətbiq olunan güzəştin həm
istehlakçılara, həm də dilerlərə real fayda verməsidir.
Gələcəkdə bu mexanizmin beş ildən köhnə avtomobillərə də şamil olunmasını məqsədəuyğun hesab edirəm”.
Məhəbbət Tərlanoğlu
15:30 11.11.2026
Oxunuş sayı: 38
