Çarpaz baxış

Artımın görünməyən tərəfi: Azərbaycan iqtisadiyyatını 2027-ci ildə nə gözləyir?- Müsahibə

İqtisadi artım yalnız ümumi daxili məhsulun göstəriciləri, investisiyaların həcmi və makroiqtisadi rəqəmlərlə ölçülmür. Onun əsl nəticəsi bazarda rəqabətin səviyyəsində, sahibkarların fəaliyyət imkanlarında, məhsul və xidmətlərin qiymətində, yeni iş yerlərinin yaradılmasında və ən əsası, əhalinin gündəlik həyatında hiss olunur. Məhz bu baxımdan iqtisadi inkişafın kəmiyyət göstəriciləri ilə yanaşı, onun keyfiyyət tərəfinin də qiymətləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan iqtisadiyyatı hazırda yeni inkişaf mərhələsinin çağırışları ilə üz-üzədir. Qeyri-neft sektorunun genişləndirilməsi, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, sağlam rəqabət mühitinin formalaşdırılması, kiçik və orta sahibkarlığın imkanlarının artırılması, maliyyə resurslarına əlçatanlığın təmin edilməsi və rəqəmsal transformasiya bu gündəliyin əsas istiqamətləridir. Eyni zamanda, qlobal bazarlarda baş verən dəyişikliklər, inflyasiya təzyiqləri və beynəlxalq iqtisadi qeyri-müəyyənliklər ölkə iqtisadiyyatının qarşısında əlavə vəzifələr yaradır.

2027-ci ilə yaxınlaşdıqca əsas sual təkcə iqtisadi artımın hansı səviyyədə olacağı deyil, bu artımın nə dərəcədə dayanıqlı, rəqabətqabiliyyətli və sosial baxımdan hissolunan olacağıdır. Çünki iqtisadiyyatın inkişafı üçün yeni istehsal imkanları yaratmaq qədər, bazarda bərabər rəqabət şəraitini təmin etmək, sahibkarlığın qarşısındakı maneələri aradan qaldırmaq və yaradılan əlavə dəyərin əhalinin rifahına çevrilməsinə nail olmaq da vacibdir.

Bəs Azərbaycanda rəqabət mühiti hansı vəziyyətdədir? Qiymət artımlarının arxasında hansı qlobal və daxili amillər dayanır? Kiçik və orta sahibkarlar iri şirkətlərlə rəqabətdə hansı çətinliklərlə üzləşirlər? Süni intellekt və rəqəmsallaşma biznesin gələcək imkanlarını necə dəyişəcək? Nəhayət, 2027-ci ildə Azərbaycan iqtisadiyyatını hansı əsas çağırışlar gözləyir?

Bu və digər məsələləri iqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Gündüz Camalzadə ilə müzakirə etdik:

- İqtisadi artım, rəqabət mühiti və 2027-ci ilin əsas çağırışları barədə Azərbaycanda rəqabət mühiti hansı səviyyədədir? Bazarda sağlam rəqabətə mane olan əsas amillər hansılardır?

- Azərbaycanda rəqabət mühitini vahid qiymətləndirmə ilə xarakterizə etmək düzgün olmaz. Ayrı-ayrı sektorlarda rəqabət intensivliyi, bazara giriş imkanları və bazar iştirakçılarının payları və müvafiq bazara təsir imkanı fərqlənir. Son illərdə rəqabət qanunvericiliyinin institusional və normativ bazasının gücləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Xüsusilə 1 iyul 2024-cü ildən qüvvəyə minən Rəqabət Məcəlləsi rəqabət münasibətlərinin daha sistemli tənzimlənməsi, hökmran mövqedən sui-istifadənin qarşısının alınması, saziş, sövdələşmə tipli kartellər, uyğunlaşdırılmış hərəkətlər, iqtisadi təmərküzləşmələrə nəzarət və dövlətin rəqabətə təsir edən davranışlarının (rəqabət neytrallığının) qiymətləndirilməsi baxımından yeni mərhələ yaradıb.

Bununla belə sağlam rəqabətin formalaşmasına mane olan struktur amillər mövcuddur. Bunlara ayrı-ayrı sektorlarda bazar təmərküzləşməsinin yüksək olması, bir sıra tənzimləmələrdən irəli gələn bazara giriş maneələri, maliyyə resurslarına və satış kanallarına çıxışda inzibati maneələr, qeyri-formal iqtisadiyyat, təchizat zəncirində olan qırılmalar və dövlət müəssisələri ilə özəl sektor arasında rəqabət neytrallığının təmin edilməsi zərurəti daxildir. Fikrimcə əsas prioritet yalnız rəqabət pozuntularının aşkar edilməsi deyil, həm də rəqabətli bazar strukturunun formalaşdırılması olmalıdır. Çünki effektiv rəqabət nəticəsində sahibkarlar daha səmərəli fəaliyyət göstərməyə, istehlakçılar isə daha keyfiyyətli məhsul və xidmətləri daha münasib şərtlərlə əldə etməyə imkan qazanaraq izafi faydalarını artırırlar.

- Azərbaycanda ərzaq və digər məhsulların qiymətləri niyə artır? Qiymət artımında qlobal iqtisadi proseslərin, yoxsa daxili bazarın təsiri daha böyükdür?

- Qiymət artımlarını yalnız qlobal və ya yalnız daxili amillərlə izah etmək düzgün deyil. Burada idxal qiymətləri, istehsal və logistika xərcləri, valyuta məzənnəsinin dinamikası, mövsümi təklif dəyişiklikləri, əməkhaqqı və enerji xərcləri, habelə daxili bazarda rəqabətin intensivliyi birlikdə nəzərə alınmalıdır. Xüsusilə ərzaq məhsulları üzrə xarici amillərin yaratdığı şok təsiri əhəmiyyətlidir. Beynəlxalq Valyuta Fondunun Azərbaycan üzrə 2026-cı il araşdırmasında ərzaq inflyasiyasının əsasən xarici amillərlə əlaqəli olduğu, əsas ticarət tərəfdaşlarında inflyasiya, qlobal ərzaq qiymətləri və nominal effektiv məzənnənin daxili qiymətlərə ötürülməsinin mühüm rol oynadığı göstərilir.

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında istehlak qiymətləri 5,7%, ərzaq məhsulları üzrə isə 6,9% artıb. Bununla belə qlobal qiymət artımı ilə istehlakçının üzləşdiyi pərakəndə qiymət artımı eyni deyil. Məhsulun idxal qiymətinə əlavə olaraq daşınma, anbar, topdansatış və pərakəndə ticarət xərcləri, eləcə də ticarət əlavələri, inzibati maneələrin yaratdığı fürsət maliyyəti təsir göstərir. Buna görə daxili bazarda rəqabət şəraitinin və qiymət formalaşmasının araşdırılması da vacibdir. Əgər qiymət artımı istehsal və təchizat xərcləri ilə əsaslandırılmırsa, bazar gücündən sui-istifadə və ya rəqabəti məhdudlaşdıran razılaşmalar ehtimalı ayrıca araşdırılmalıdır. Lakin qiymət artımının mövcudluğu özlüyündə rəqabət pozuntusu demək deyil, makroiqtisadi göstəricilər xüsusi olaraq nəzərə alınmalıdır.

- Kiçik və orta sahibkarlar iri şirkətlərlə rəqabət aparmaqda hansı çətinliklərlə üzləşirlər? Bu problemləri necə həll etmək olar?

- Kiçik və orta sahibkarlığın (KOB) əsas çətinliyi iri şirkətlərlə müqayisədə resurs və miqyas üstünlüyünün məhdud olmasıdır. İri şirkətlər daha böyük həcmdə məhsul sifariş etməklə təchizatçılardan güzəştlər əldə edir, logistika və anbar xərclərini bölüşdürür, reklam və texnologiyaya daha çox investisiya yatırır. Nəticədə vahid məhsula düşən sabit xərcləri azalda və bazarda daha çevik qiymət siyasəti həyata keçirə bilirlər. KOB-lar isə yüksək maliyyələşmə xərcləri, girov təminatı, satış şəbəkəsinə çıxış, ixtisaslı kadr çatışmazlığı və iri təchizatçılar qarşısında zəif danışıqlar mövqeyi ilə üzləşirlər, bir sıra üstünlük yaradan həlləri tədbiq etməkdə çətinlik yaşayır.

Bu problemlərin həlli üçün yalnız güzəştli kreditlər kifayət etmir. KOB-ların istehsal və logistika kooperasiyası, elektron ticarətə inteqrasiyası, dövlət satınalmalarında real iştirak imkanlarının genişləndirilməsi, faktorinq və lizinq kimi alternativ maliyyələşmə alətlərinin inkişafı vacibdir. Eyni zamanda, bazara giriş maneələrinin azaldılması və iri təsərrüfat subyektlərinin bazar gücündən sui-istifadəsinin qarşısının alınması rəqabət siyasətinin əsas istiqamətlərindən olsa da, digər inzibati maneələr diqqətdən kənar qalmamalı, gəlirlərin formalaşmasında daha çox rolu olan bizneslər dəstəklənməlidir. Fikrimcə, KOB siyasətinin başlıca hədəfi sahibkarı daimi subsidiyadan asılı vəziyyətə salmaq deyil, onun məhsuldarlığını, innovasiya imkanlarını və müstəqil rəqabət qabiliyyətini artırmaqdır.

- Şirkətlər məhsul və xidmətlərin qiymətini necə müəyyən edirlər? Eyni məhsulun müxtəlif yerlərdə fərqli qiymətlərlə satılması nə ilə bağlıdır?

- Şirkətlərin qiymətqoyma qərarı, bir qayda olaraq məhsulun maya dəyəri, tələb və təklif nisbəti, istehlakçıların qiymət həssaslığına və digər göstəricilərə görə dəyişən davranışı, rəqiblərin qiymətləri, məhsulun keyfiyyəti və bazar strukturu əsasında formalaşır. İqtisadi nəzəriyyədə qiymətin müəyyən edilməsi yalnız maya dəyərinə müəyyən faiz əlavə olunması ilə məhdudlaşmır. Bazarın rəqabət strukturu, məhsulun əvəzlənmə imkanları, istehlakçının ödəməyə hazır olduğu məbləğ və şirkətin kommersiya strategiyası da mühüm əhəmiyyət daşıyır.

- Eyni məhsulun müxtəlif mağazalarda fərqli qiymətlərlə satılması isə bir sıra iqtisadi səbəblərlə bağlıdır. Topdansatış mərhələsindəki alış qiymətləri, logistika və anbar xərcləri, icarə haqqı, əməkhaqqı, satış həcmi, mağazanın yerləşdiyi ərazi, endirim kampaniyaları və ticarət əlavəsi fərqli ola bilər. Məsələn, yüksək dövriyyəyə malik şəbəkə marketi böyük həcmdə alış hesabına daha aşağı təchizat qiyməti əldə edə bilər. Digər tərəfdən, rəqəmsal platformalar alqoritmlər vasitəsilə tələb və təklif dəyişikliklərinə uyğun dinamik qiymət tətbiq edə bilirlər. Burada əsas məsələ qiymət fərqinin mövcudluğu deyil, onun iqtisadi əsasının olub-olmaması və rəqabət qanunvericiliyinin tələblərinə uyğun formalaşmasıdır. Burada xüsusi diqqət edilməsi zəruri olan məqam budur ki, əslində qiymət plüralizminin olması rəqabət göstəricisidir. Çünki rəqabət qanunvericiliyinin tələblərinə əsasən rəqiblərin qiymətləri arasında oxşarlıq davamlı olarsa kartel əlamətinin olması ehtimalın artırır.

- Azərbaycanda kredit faizləri sahibkarlar üçün nə dərəcədə əlçatandır? Yüksək kredit xərcləri biznesin inkişafına necə təsir edir?

- Sahibkarların maliyyə resurslarına çıxışını yalnız kreditin mövcudluğu ilə deyil, onun qiyməti, müddəti, girov tələbi və əldə edilmə şərtləri ilə qiymətləndirmək lazımdır. 2026-cı ilin sentyabrında banklar tərəfindən yeni verilən manat kreditləri üzrə orta faiz dərəcəsi 18,14% təşkil edib. Bu göstərici bütün yeni manat kreditləri üzrə orta göstəricidir və yalnız biznes kreditlərini xarakterizə etmir. Bununla belə maliyyələşmənin ümumi xərc səviyyəsini qiymətləndirmək baxımından əhəmiyyətlidir.

Yüksək kredit faizləri sahibkarın investisiya qərarlarını, dövriyyə kapitalını, məhsulun maya dəyərini və genişlənmə imkanlarını məhdudlaşdıra bilər. Məsələn, biznes subyekti yeni avadanlıq almaq əvəzinə mövcud istehsal gücü ilə fəaliyyətini davam etdirməyə üstünlük verə bilər. Bu isə uzunmüddətli dövrdə məhsuldarlığın və rəqabət qabiliyyətinin artımını ləngidir. Digər tərəfdən, güzəştli maliyyələşmə alətləri də mövcuddur. Sahibkarlığın İnkişafı Fondunun mexanizmləri çərçivəsində müəyyən layihələrə illik 5%-dək faizlə kredit verilməsi, habelə 2026-cı ilin oktyabrında mikro sahibkarlar üçün 7–8%-dək faizlə mikrokredit məhsulunun təqdim edilməsi maliyyə əlçatanlığının artırılması istiqamətində müsbət addımlardır. Fikrimcə, uzunmüddətli həll bank sektorunda rəqabətin gücləndirilməsi, kredit risklərinin daha dəqiq qiymətləndirilməsi, alternativ maliyyələşmə alətlərinin inkişafı və KOB-ların maliyyə hesabatlılığının yaxşılaşdırılması, habelə bencmarka görə sektorlar biznes kredit faizlərinin tədbiq edilməsidir.

- Süni intellekt və rəqəmsallaşma şirkətlərin rəqabət imkanlarını necə dəyişir? Azərbaycan biznesi bu yeniliklərə nə dərəcədə hazırdır?

- Süni intellekt və rəqəmsallaşma artıq yalnız texnoloji yenilik deyil, şirkətlərin məhsuldarlığını və müvafiq məhsullarda qiymət əlçatanlığını müəyyən edən iqtisadi amilə çevrilib. Süni intellekt vasitəsilə tələb proqnozlaşdırılması, ehtiyatların optimallaşdırılması, fərdiləşdirilmiş marketinq, qiymətqoyma, müştəri davranışının təhlili, risklərin idarə edilməsi və istehsal proseslərinin avtomatlaşdırılması mümkündür. Bu texnologiyalardan səmərəli istifadə edən şirkətlər əməliyyat xərclərini azaldır, qərarvermə sürətini artırır və istehlakçıya daha uyğun məhsul və xidmət təklif edə bilir.

Azərbaycanda bu istiqamətdə institusional və biznes səviyyəsində müsbət dinamika var. Süni İntellekt Strategiyasının 2025–2028-ci illəri, Rəqəmsal İqtisadiyyatın İnkişafı Strategiyasının 2026–2029-cu illəri əhatə etməsi və 2026–2028-ci illər üzrə Rəqəmsal İnkişafın Sürətləndirilməsi üzrə Tədbirlər Planının qəbul edilməsi, texnaloji sənaye parklarında yeni vergi güzəştləri dövlət siyasətinin prioritetlərini göstərir. PwC-nin Azərbaycan üzrə 2025-ci il CEO sorğusunda respondentlərin 46%-i generativ süni intellektdən aktiv istifadə etdiyini bildirib. Bununla belə biznes subyektlərinin hazırlıq səviyyəsi eyni deyil. Xüsusilə KOB-larda məlumatların sistemləşdirilməsi, rəqəmsal infrastruktur, kadr bacarıqları və kibertəhlükəsizlik sahəsində inkişaf ehtiyacı mövcuddur. Növbəti mərhələdə əsas məsələ texnologiyanı sadəcə tətbiq etmək deyil, onu real iqtisadi məhsuldarlığa və əlavə dəyərə çevirmək olacaq.

- Azərbaycanda iqtisadi artım əhalinin rifahına necə təsir edir? İqtisadi artımın insanların gəlirlərində və həyat səviyyəsində daha çox hiss olunması üçün nə etmək lazımdır?

- İqtisadi artım əhalinin rifahının yüksəlməsi üçün vacib şərtdir, lakin bu 2 göstərici həmişə eyni templə dəyişmir. ÜDM-in artması iqtisadiyyatda yaradılan əlavə dəyərin yüksəldiyini göstərir. Ancaq həmin dəyərin əməkhaqqına, məşğulluğa, sahibkarlıq gəlirlərinə və sosial təminata necə bölüşdürülməsi ayrıca qiymətləndirilməlidir. Bu səbəbdən iqtisadi artımın keyfiyyəti, məhsuldarlıq və gəlirlərin bölüşdürülməsi onun həcmi qədər əhəmiyyətlidir.

2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycanda ÜDM real ifadədə 1,5%, qeyri-neft-qaz sektoru 2,6% artıb. Eyni dövrdə əhalinin nominal gəlirləri 9,6% yüksəlib, inflyasiya isə 5,7% təşkil edib. Bu göstəricilər nominal gəlir artımının qiymət artımını üstələdiyini göstərir. Lakin rifahın daha obyektiv qiymətləndirilməsi üçün real adambaşına düşən gəlir, median əməkhaqqı, məşğulluq, əmək məhsuldarlığı və regionlar üzrə gəlir fərqləri də nəzərə alınmalıdır.

İqtisadi artımın insanların gündəlik həyatında daha çox hiss olunması üçün yüksək məhsuldarlığa malik iş yerlərinin yaradılması, özəl sektorun inkişafı, əməkhaqqının yaradılan əlavə dəyərlə uyğunlaşması, regionlarda iqtisadi fəaliyyətin genişləndirilməsi və rəqabətin gücləndirilməsi vacibdir. Fikrimcə, əsas məqsəd yalnız iqtisadiyyatın böyüməsi deyil, bu artımın geniş əhali qruplarının real gəlirlərinə və həyat keyfiyyətinə çevrilməsidir. Bir nüansa diqqət etməyimiz kifayətdir, yəni Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən son illərdə işçilərin məhsuldarlığında azalma müşahidə edilir. Hesab edirəm ki, bu göstərici əmək bazarı üçün siqnaldır ki, sonda toplam rifaha təsirsiz ötüşmür.

- Azərbaycanın neftdən asılılığını azaltmaq üçün hansı sahələr inkişaf etdirilməlidir? Qeyri-neft sektorunun imkanlarından nə dərəcədə istifadə olunur?

- Azərbaycanın iqtisadi şaxələndirilməsi neft-qaz sektorunun əhəmiyyətini azaltmaq deyil, iqtisadi artımın mənbələrini daha dayanıqlı və çoxşaxəli etmək deməkdir. Bu baxımdan aqrar-sənaye kompleksi və ərzaq emalı, kimya və neft-kimya sənayesi, logistika və tranzit, turizm, informasiya-kommunikasiya texnologiyaları, süni intellekt, bərpaolunan enerji və yüngül sənaye perspektivli istiqamətlərdir. Xüsusilə xammal ixracından hazır məhsul istehsalına keçid əlavə dəyərin ölkə daxilində formalaşmasına imkan verə bilər.

2026-cı ilin ilk 9 ayının nəticələri qeyri-neft sektorunda müəyyən müsbət dinamika göstərir. Qeyri-neft-qaz ÜDM-i 2,6%, qeyri-neft sənayesi 5,4%, informasiya və rabitə xidmətləri 11,1%, nəqliyyat və anbar təsərrüfatı 10% artıb. Bununla belə, kənd təsərrüfatında artım 1,1% təşkil edib. Bu fərqlər göstərir ki, sektorların inkişafı eyni sürətlə getmir və hər biri üzrə ayrıca məhsuldarlıq və investisiya siyasəti tələb olunur. Qeyri-neft-qaz ÜDM-ində karbonhidrogen sərvətləri kimi digər təbii resursların da ayrışdırılaraq hesablanması daha məqsədəmüvafiq olardı.

Düşünürəm ki, əsas imkanlardan biri mövcud istehsal potensialını emal, texnologiya və ixracla əlaqələndirməkdir. Məsələn, kənd təsərrüfatında yalnız məhsul yetişdirməklə kifayətlənməyərək soyuducu anbar, çeşidləmə, qablaşdırma, emal və logistika zəncirini inkişaf etdirmək lazımdır. Eyni yanaşma sənaye və xidmət sektorlarına da aiddir. Qeyri-neft sektorunun dayanıqlı inkişafı dövlət investisiyaları ilə yanaşı, özəl investisiyaların, texnoloji yeniliklərin və rəqabətli biznes mühitinin genişlənməsindən asılıdır.

- Dünya bazarlarında baş verən dəyişikliklər Azərbaycan iqtisadiyyatına necə təsir edir? İdxaldan asılılığı azaltmaq üçün hansı addımlar atılmalıdır?

- Azərbaycan iqtisadiyyatı dünya bazarları ilə bir neçə kanalla əlaqəlidir. Neft və qaz qiymətləri ixrac gəlirlərinə və fiskal imkanlara, ərzaq və sənaye xammalının beynəlxalq qiymətləri isə idxal xərclərinə və daxili inflyasiyaya təsir göstərir. Eyni zamanda geosiyasi qarşıdurmalar, logistika marşrutlarının dəyişməsi, enerji və gübrə qiymətləri, iqlim riskləri təchizat zəncirlərində qeyri-müəyyənliyi artırır. Dünya Bankının 2026-cı ilin oktyabr proqnozunda Brent markalı neftin orta qiymətinin 2026-cı ildə 91 dollar, 2027-ci ildə isə 79 dollar olacağı gözlənilir. Qlobal ərzaq əmtəələrinin qiymətləri üzrə də 2026–2027-ci illər üçün artım riski göstərilir (World Bank, 2026).

İdxaldan asılılığın azaldılması bütün məhsulların ölkə daxilində istehsalına çalışmaq demək deyil. İqtisadi baxımdan daha düzgün yanaşma müqayisəli üstünlüyə malik olduğumuz sahələrdə yerli istehsalı genişləndirmək, strateji məhsullar üzrə təchizat mənbələrini şaxələndirmək və idxal olunan xammalın daha səmərəli emalını təmin etməkdir. Bunun üçün kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın artırılması, suvarma və saxlama infrastrukturunun yaxşılaşdırılması, toxum və gübrə təminatının təkmilləşdirilməsi, yerli emal müəssisələrinin inkişafı və beynəlxalq logistika marşrutlarının şaxələndirilməsi vacibdir. Eyni zamanda, idxal rəqabətinin qorunması yerli istehsalçıların keyfiyyət və məhsuldarlıq baxımından inkişafı üçün stimul yaradır. Əsas məqsəd qapalı bazar formalaşdırmaq deyil, xarici şoklara daha davamlı və rəqabətqabiliyyətli iqtisadi struktur yaratmaqdır.

- 2027-ci ildə Azərbaycan iqtisadiyyatını hansı əsas çağırışlar gözləyir? İnflyasiya, sahibkarlıq və investisiyalar baxımından hansı dəyişiklikləri gözləmək olar?

- 2027-ci ildə Azərbaycan iqtisadiyyatının əsas çağırışlarını bir neçə istiqamətdə qruplaşdırmaq olar: neft-qaz hasilatının dinamikası, qlobal əmtəə qiymətləri, inflyasiya riskləri, investisiya fəallığının qeyri-neft sektoruna yönəldilməsi və özəl sahibkarlığın maliyyə imkanlarının genişləndirilməsi. Hökumətin 2027-ci il üzrə makroiqtisadi proqnozlarında ÜDM-in real artımının 2,7%, qeyri-neft sektorunda isə 4,4% olacağı nəzərdə tutulur. Büdcə hesablamalarında neftin bir barelinin 65 ABŞ dolları götürülməsi də xarici qiymət risklərinə qarşı ehtiyatlı yanaşmanı göstərir.

Eyni zamanda, proqnozlar arasında fərqlər mövcuddur. Asiya İnkişaf Bankı 2027-ci ildə Azərbaycan iqtisadiyyatının 1,8% artacağını, inflyasiyanın isə 5% olacağını proqnozlaşdırır. Mərkəzi Bankın 2026-cı ilin oktyabr proqnozunda 2027-ci ilin sonuna illik inflyasiyanın 5,9% səviyyəsində olacağı gözlənilir. Bu fərqlər müxtəlif iqtisadi fərziyyələrə və qiymətləndirmə metodologiyalarına əsaslanır. Buna görə proqnozları zəmanətli nəticə kimi deyil, mümkün inkişaf ssenariləri kimi qəbul etmək lazımdır.

Sahibkarlıq baxımından 2027-ci ildə əsas prioritet maliyyə əlçatanlığının artırılması, özəl investisiyaların stimullaşdırılması, rəqabət neytrallığının təmin edilməsi və məhsuldarlıq yönümlü texnoloji yenilənmə olmalıdır. İnvestisiya qərarlarında yalnız kapital qoyuluşunun həcmi deyil, onun yaratdığı əlavə dəyər, ixrac potensialı, məşğulluq və texnoloji səmərəlilik də qiymətləndirilməlidir. Nəticə etibarı ilə 2027-ci ilin əsas iqtisadi hədəfi artımın sadəcə kəmiyyətini deyil, keyfiyyətini yüksəltmək, qeyri-neft sektorunda rəqabət qabiliyyətli özəl istehsalı genişləndirmək və iqtisadi artımı daha dayanıqlı gəlir mənbələrinə çevirmək olmalıdır. Beynəlxalq təcrübə, rəqabət qanunvericiliyi və Milli Fəaliyyət Planının tələblərindən irəli gələrək korporativ biznes subyektləri, habelə müvafiq bazarda payı kifayət qədər olan subyektlər rəqabət mədəniyyətinin formalaşdırılması və rəqabət risklərini neytralaşdırması üçün daxili komplayens sistemlərini qurması, mütəmadi bazar diaqnostikası etməsi və ex-ante preventiv tədbirlər tedbiq etməsi zəruridir, bəzi hallarda isə tərəfdaşlar bunu tələb edir.

Müşahidəçi

🖨 Çap et

10:10 12.11.2026

Oxunuş sayı: 67