Günay Mirzəyeva: Dünyaya bənzəmək deyil, dünyaya öz fərqliliyimizi təqdim etmək lazımdır
Azərbaycanın
beynəlxalq miqyasda tanıdılması və milli kimliyimizin dünyaya daha geniş şəkildə
çatdırılması müxtəlif istiqamətlərdə həyata keçirilən fəaliyyətlərin və təşəbbüslərin
nəticəsidir. Bu prosesdə dövlətlərarası diplomatik əlaqələr, rəsmi görüşlər və
beynəlxalq platformalarda reallaşdırılan layihələrlə yanaşı, xarici ölkələrdə
yaşayan və fəaliyyət göstərən azərbaycanlıların şəxsi uğurları, peşəkar fəaliyyəti,
elmi araşdırmaları və yaradıcılıq nümunələri də xüsusi rol oynayır.
Soydaşlarımızın dünyanın müxtəlif ölkələrində qazandıqları nailiyyətlər Azərbaycan
haqqında müsbət təsəvvürün formalaşmasına, milli-mədəni dəyərlərimizin daha
geniş auditoriyalara tanıdılmasına və ölkəmizin beynəlxalq mədəniyyət məkanında
mövqeyinin möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Bu baxımdan,
musiqi sənəti Azərbaycanın zəngin mədəni irsinin xarici ölkələrdə təbliği və
müxtəlif xalqlar arasında mədəni əlaqələrin qurulması üçün mühüm vasitələrdən
biri hesab olunur. Dil baryerini aşan, fərqli cəmiyyətləri və insanları ortaq
duyğular ətrafında birləşdirən musiqi milli ənənələrin, tarixi yaddaşın və mənəvi
dəyərlərin beynəlxalq səviyyədə təqdim edilməsinə geniş imkanlar açır. Xüsusilə
xaricdə yaşayan azərbaycanlı bəstəkarların, musiqişünasların və kulturoloqların
fəaliyyəti bu istiqamətdə diqqətəlayiq əhəmiyyət daşıyır. Onların müxtəlif ölkələrin
mədəni mühitində həyata keçirdikləri yaradıcılıq layihələri, elmi tədqiqatları
və sənət təşəbbüsləri Azərbaycan musiqisinin dünyada tanıdılmasına, milli
musiqi ənənələrimizin müasir yaradıcılıq yanaşmaları ilə uzlaşdırılmasına və mədəniyyətlərarası
əlaqələrin inkişafına töhfə verir.
“Zəfər
diasporu” layihəsi çərçivəsində Crossmedia.az-ın bu dəfəki müsahibi Almaniyada
yaşayan azərbaycanlı bəstəkar, musiqişünas, Ştutqartda Azərbaycan Mədəniyyət
Mərkəzinin və Azərbaycan Evinin rəhbəri, Almaniya Azərbaycanlıları Alyansının
İdarə Heyətinin üzvü Günay Mirzəyevadır.
-Siz Azərbaycan, Almaniya və İtaliyada musiqi təhsili almısınız, dünya şöhrətli bəstəkarlarla çalışmısınız. Bu fərqli musiqi məktəbləri yaradıcılıq üslubunuzun formalaşmasına necə təsir edib?
- Musiqi təhsilimi Azərbaycan, Almaniya və İtaliyada almağım yaradıcılıq dünyamın formalaşmasında çox mühüm rol oynayıb. Hər üç ölkənin özünəməxsus musiqi ənənələri, estetik yanaşması və ifaçılıq məktəbi var və mən hər birindən fərqli dəyərlər mənimsəmişəm. Azərbaycan musiqi məktəbi mənə milli musiqimizin ruhunu, muğamın dərinliyini, melodik zənginliyi və öz köklərimə bağlılığı öyrədib. Alman musiqi ənənəsi isə əsərlərə daha sistemli, analitik və intellektual yanaşmağı, kompozisiyada dəqiqliyi və struktur bütövlüyünü aşıladı. İtaliyada qazandığım təcrübə isə musiqinin emosional ifadə gücünü, melodiyanın gözəlliyini, lirizmi və səhnə mədəniyyətini daha dərindən hiss etməyimə kömək etdi. Dünya şöhrətli bəstəkarlarla ünsiyyət və əməkdaşlıq da mənim üçün böyük bir məktəb olub. Onların yaradıcılıq fəlsəfəsini, musiqiyə münasibətini və fərqli düşüncə tərzlərini öyrənmək dünyagörüşümü genişləndirib. Düşünürəm ki, bütün bu təcrübələrin ən böyük bəhrəsi müxtəlif musiqi ənənələrini fəaliyyətimdə birləşdirə bilməkdir.
Əsərləriniz Berlin Filarmoniyası da daxil olmaqla nüfuzlu səhnələrdə səsləndirilib. Sizcə, Azərbaycan bəstəkarlarının dünya klassik musiqi məkanında daha geniş təmsil olunması üçün hansı addımlar atılmalıdır?
- Mən hesab edirəm ki, Azərbaycan bəstəkarlarının dünya klassik musiqi məkanında daha geniş təmsil olunması üçün, ilk növbədə, milli musiqi irsimizi beynəlxalq səviyyədə daha sistemli şəkildə tanıtmalıyıq. Azərbaycan musiqisi çox zəngin ənənələrə, özünəməxsus melodik xüsusiyyətlərə və dərin fəlsəfi məzmuna malikdir. Bu zənginlik dünya musiqi ictimaiyyətinə daha geniş təqdim olunmalıdır. Bunun üçün nüfuzlu beynəlxalq konsert salonları və festivallarla əməkdaşlığın genişləndirilməsi, tanınmış orkestrlərin repertuarına Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərinin daxil edilməsi, eləcə də gənc ifaçı və bəstəkarlarımız üçün beynəlxalq platformaların yaradılması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda, əsərlərin keyfiyyətli audio və video yazılarının hazırlanması, not nəşrlərinin müxtəlif dillərdə yayılması və beynəlxalq musiqi agentlikləri ilə əlaqələrin gücləndirilməsi vacibdir.
- Uzun
illərdir Almaniyada yaşayırsınız və Azərbaycan mədəniyyətinin Avropada
tanıdılması istiqamətində fəaliyyət göstərirsiniz. Avropa ictimaiyyətinin Azərbaycan
musiqisinə və mədəni irsinə münasibətini necə qiymətləndirirsiniz? Hansı məqamlar
daha çox maraq doğurur?
- Avropa ictimaiyyətində Azərbaycan musiqisinə və mədəni irsinə maraq getdikcə artır. Xüsusilə də Azərbaycan musiqisinin özünəməxsusluğu, Şərq və Qərb musiqi ənənələrinin sintezi avropalı dinləyicilər üçün çox maraqlı və cəlbedicidir. Müşahidələrimə görə, Avropa auditoriyasını ən çox muğam sənəti, xalq musiqimizin zəngin melodikası, milli alətlərimizin səs imkanları, eləcə də müasir Azərbaycan bəstəkarlarının əsərləri maraqlandırır. Xüsusilə Azərbaycan musiqisindəki emosional dərinlik, fəlsəfi məzmun və milli ruhun qorunması dinləyicilərdə xüsusi təəssürat yaradır. Eyni zamanda, düşünürəm ki, Azərbaycan mədəniyyətini Avropada tanıtmaq yalnız konsertlər təşkil etməklə məhdudlaşmamalıdır. Beynəlxalq festivallarda iştirak, nüfuzlu konsert salonları ilə əməkdaşlıq, musiqi təhsil müəssisələri arasında əlaqələrin qurulması və Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərinin Avropa səhnələrində mütəmadi səsləndirilməsi çox vacibdir. Ən əsası isə, biz Azərbaycan mədəniyyətini yalnız keçmişimizin zəngin irsi kimi deyil, həm də bu gün yaşayan, inkişaf edən və dünya mədəniyyətinə öz töhfəsini verən bir dəyər kimi təqdim etməliyik. İnanıram ki, Azərbaycan musiqisinin beynəlxalq səviyyədə daha geniş tanınması üçün böyük potensialımız var. Bu potensialı reallaşdırmaq isə davamlı fəaliyyət, peşəkar əməkdaşlıq və mədəniyyətlərarası dialoq tələb edir.
- Bu ilin yanvarında Ştutqartda Azərbaycan Evi və həftəsonu Azərbaycan məktəbi fəaliyyətə başlayıb. Xaricdə böyüyən azərbaycanlı uşaqların ana dilinə və milli kimliyinə bağlılığını qorumaqda ən böyük çətinliklər nələrdir?
- Xaricdə böyüyən azərbaycanlı uşaqların ana dilinə və milli kimliyinə bağlılığını qorumaq bu gün qarşımızda duran ən mühüm vəzifələrdən biridir. Çünki uşaq yaşadığı ölkənin dilini, təhsil sistemini və mədəniyyətini mənimsəyərək böyüyür. Bu, təbii və müsbət prosesdir. Lakin əsas məsələ odur ki, bütün bunlarla yanaşı, öz ana dilini, tarixini, mədəniyyətini və mənsub olduğu xalqın dəyərlərini də unutmasın. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev çıxışlarında xaricdə yaşayan azərbaycanlıların ana dilini, milli-mənəvi dəyərlərini və kimliyini qoruyub saxlamasının vacibliyini xüsusi vurğulayıb. Bu çağırış bizim fəaliyyətimiz üçün də mühüm istiqamət və məsuliyyətdir. Ən böyük çətinliklərdən biri ana dilinin gündəlik ünsiyyətdə kifayət qədər istifadə olunmamasıdır. Uşaqlar məktəbdə, dostları arasında və sosial mühitdə əsasən yaşadıqları ölkənin dilində danışırlar. Nəticədə Azərbaycan dilində danışmaq, oxumaq və fikirlərini sərbəst ifadə etmək onlar üçün zamanla çətinləşə bilər. Məhz buna görə Ştutqartda Azərbaycan Evinin və həftəsonu Azərbaycan məktəbinin fəaliyyətə başlamasını çox mühüm addım hesab edirəm. Məqsədimiz yalnız uşaqlara Azərbaycan dilini öyrətmək deyil. Biz istəyirik ki, onlar Azərbaycan musiqisini, ədəbiyyatını, tarixini, adət-ənənələrini tanısınlar, milli bayramlarımızı qeyd etsinlər və öz kökləri ilə fəxr etsinlər. Burada ailələrin də rolu xüsusilə böyükdür. Ana dili ilk növbədə ailədə yaşamalıdır. Valideynlər uşaqları ilə Azərbaycan dilində danışmalı, onlara milli musiqimizi, nağıllarımızı və mədəni irsimizi tanıtmalıdırlar. Hesab edirəm ki, uşaqlara iki mədəniyyət arasında seçim etməyi deyil, hər iki mədəniyyətin daşıyıcısı olmağı öyrətməliyik. Onlar Almaniyada böyüyərək bu cəmiyyətin fəal və uğurlu üzvləri ola, eyni zamanda Azərbaycan kimliyini qürurla yaşada bilərlər.
- Siz həm də Almaniya Azərbaycanlıları Alyansının İdarə Heyətinin üzvüsünüz. Almaniyadakı Azərbaycan diasporunun fəaliyyətində hansı dəyişikliklərə ehtiyac görürsünüz və xüsusilə gənc nəslin bu proseslərdə iştirakını necə qiymətləndirirsiniz?
- Almaniyadakı Azərbaycan diasporunun fəaliyyətində ən vacib dəyişikliklərdən biri daha sistemli, koordinasiyalı və gələcəyə yönəlmiş fəaliyyət modelinə keçməkdir. Diaspor fəaliyyəti yalnız milli bayramların qeyd olunması və mədəni tədbirlərin təşkili ilə məhdudlaşmamalıdır. Biz Azərbaycanı Almaniya cəmiyyətində daha geniş tanıtmalı, ölkəmizin mədəniyyətini, tarixini, incəsənətini və milli dəyərlərini müxtəlif platformalarda təbliğ etməliyik. Xüsusilə gənc nəslin bu proseslərə cəlb olunmasını çox vacib hesab edirəm. Çünki diasporun gələcəyi məhz gənclərdən asılıdır. Almaniyada doğulub böyüyən azərbaycanlı gənclər həm Azərbaycanı, həm də yaşadıqları ölkənin ictimai mühitini yaxşı tanıyırlar. Onlar iki mədəniyyət arasında körpü rolunu oynaya, Azərbaycan haqqında daha peşəkar və müasir yanaşma ilə məlumat verə bilərlər. Bunun üçün gənclərə yalnız tədbirlərdə iştirakçı kimi deyil, qərarların qəbulunda, layihələrin hazırlanmasında və diaspor təşkilatlarının idarəçiliyində də yer verməliyik. Onların təşəbbüslərini dəstəkləməli, liderlik bacarıqlarının inkişafına şərait yaratmalıyıq. Güclü diaspor yalnız bu gün fəaliyyət göstərən insanların deyil, gələcək nəsillərin də öz milli kimliyinə bağlılıqla, məsuliyyət və fəallıqla bu missiyanı davam etdirməsidir. Əsas məqsədimiz Azərbaycanı xaricdə yalnız təmsil etmək deyil, onu sevən, tanıyan və uğurları ilə fəxr edən yeni nəsil yetişdirmək olmalıdır.
- Xaricdə təhsil almaq və beynəlxalq musiqi karyerası qurmaq istəyən azərbaycanlı gənclərin qarşılaşdığı əsas maneələr hansılardır? Öz təcrübənizdən çıxış edərək onlara hansı tövsiyələri verərdiniz?
- Xaricdə təhsil almaq və beynəlxalq musiqi karyerası qurmaq istəyən azərbaycanlı gənclərin qarşılaşdığı əsas maneələrdən biri, ilk növbədə, maliyyə imkanlarının məhdudluğu, beynəlxalq musiqi mühitinə çıxışın çətinliyi və düzgün əlaqələrin qurulması məsələsidir. Bununla yanaşı, xarici ölkələrdə təhsil sisteminə uyğunlaşmaq, dil baryerini aşmaq və güclü rəqabət şəraitində özünü təsdiq etmək də ciddi səylər tələb edir. Mən öz təcrübəmdən deyə bilərəm ki, Azərbaycan, Almaniya və İtaliyada aldığım musiqi təhsili mənə fərqli musiqi məktəblərini, düşüncə tərzlərini və yaradıcılıq yanaşmalarını tanımaq imkanı verib. Bu təcrübə bir daha göstərdi ki, beynəlxalq səviyyədə uğur qazanmaq üçün yalnız istedad kifayət etmir. Bunun üçün peşəkarlıq, intizam, davamlı əmək, dünyagörüşü və öz sənətinə inam vacibdir. Gənclərə tövsiyəm odur ki, dünya musiqi məkanına inteqrasiya etməyə çalışarkən milli musiqi köklərini heç vaxt unutmasınlar. Çünki bizim ən böyük üstünlüyümüz Azərbaycan musiqisinin zənginliyi, özünəməxsus melodiyası və mədəni irsimizdir. Dünyaya bənzəmək deyil, dünyaya öz fərqliliyimizi təqdim etmək lazımdır. Eyni zamanda, gənclər beynəlxalq müsabiqələrdə, ustad dərslərində, festivallarda və layihələrdə fəal iştirak etməli, öz üzərlərində daim çalışmalı və beynəlxalq peşəkar əlaqələr qurmalıdırlar. İnanıram ki, Azərbaycan gənclərinin potensialı çox böyükdür. Əsas məsələ onlara düzgün istiqamət vermək, imkanlar yaratmaq və istedadlarını beynəlxalq səviyyədə nümayiş etdirmələri üçün dəstək olmaqdır. Mənim fikrimcə, hər bir gənc musiqiçi öz uğurunu yalnız şəxsi nailiyyət kimi deyil, həm də Azərbaycan mədəniyyətinin dünyada tanıdılması üçün bir fürsət kimi görməlidir.
P.S. Müsahibənin alınmasında göstərdiyi köməyə görə Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinə təşəkkürümüzü bildiririk.
Ayhan
14:50 03.11.2026
Oxunuş sayı: 147
