Norilskdə ailə ilə yaşayan ağ ayı Aykanın hekayəsi illər sonra da unudulmur
1974-cü ildə Rusiyanın Norilsk şəhərinə gətirilən üç aylıq ağ ayı balası Ayka bir müddət rejissor Yuri Ledinin ailəsi ilə birlikdə yaşayıb. İnsanlara öyrəşən ayı sonradan Arktikada vəhşi təbiətə qaytarılmağa çalışılsa da, buna uyğunlaşa bilməyib.
Crossmedia.az xəbər verir ki, "TASS" Norilsk diyarşünası və Taymır Tədqiqatçılar Klubunun tarixçisi Larisa Struçkovanın danışdıqlarına əsasən Aykanın həyat hekayəsini yayımlayıb.
Ayka 1974-cü ilin aprelində Nikolayev zooparkından Norilskə gətirilib. Ağ ayı balaları haqqında televiziya verilişinə baxan rejissor və operator Yuri Ledin bu heyvanlar barədə film çəkmək qərarına gəlib. Bunun üçün isə filmin əsas qəhrəmanına ehtiyac duyub.
Ayka doğulduqdan dərhal sonra anası tərəfindən tərk edilib və zooparkın təmizlik işçisi onu bəsləyib. Bir qədər böyüdükdən sonra Ledin ayını Norilskdəki üçotaqlı mənzilinə gətirib. Ayka beş ay ərzində rejissorun ailəsi ilə birlikdə yaşayıb, onun altı yaşlı qızı Veronika ilə oynayıb və ailənin bir üzvünə çevrilib.
Şəhər sakinlərinin danışdığına görə, ayının adını yerli qəzetdə keçirilən səsvermə nəticəsində seçiblər. Aykanın çıxardığı səslər də bu adın yaranması ilə əlaqələndirilir.
Aykanın mənzildə rahat yaşaması üçün ailə bəzi dəyişikliklər etməli olub. Sərinliyi sevən ayı balkon qapısının yanında yatır, süd və balıq yağı ilə hazırlanmış sıyıqla qidalanırdı. Gündüzlər yatan heyvan gecələr daha fəal olur, pərdələrlə oynayır, arxa ayaqları üstündə gəzirdi. Üzməyi isə vannada öyrənirdi.
Ayka böyüdükdən sonra Ledin ailəsi ilə birlikdə Arktikaya ekspedisiyaya yollanıb. Məqsəd ağ ayıların təbii şəraitdə həyatını lentə almaq və çəkilişlər başa çatdıqdan sonra Aykanı vəhşi təbiətə buraxmaq idi. Ekspedisiya Frans-İosif Torpağı arxipelaqında keçirilib.
Təxminən bir ay ərzində ərazidə başqa ağ ayılar görünməyib. Bu müddətdə rejissor Aykanın qarda qaçmasını və qızı Veronika ilə oynamasını lentə alıb. Daha sonra çəkiliş düşərgəsinə Matilda adlı vəhşi dişi ayı balaları ilə gəlib. Ayka əvvəlcə onlara məsafəli yanaşsa da, sonradan yaxınlaşmağa çalışıb.
Dörd ay sonra Aykanın vəhşi təbiətə uyğunlaşa bilməyəcəyi məlum olub. Matilda onu öz balaları ilə qəbul etməyib. İnsanlarla böyüyən Ayka isə yenidən Ledin ailəsinin yanına qayıdıb. Rejissor onun Arktikada tək qalacağı təqdirdə sağ qala bilməyəcəyini anlayaraq ayını özü ilə Norilskiyə aparıb.
Ekspedisiyanın nəticəsi 1975-ci ildə Norilsk Televiziya Studiyasının hazırladığı bir saatlıq “Ağ ayı” sənədli filmi olub. Film Yuri Ledinə ümumittifaq və beynəlxalq şöhrət qazandırıb. Ekran əsəri Sovet İttifaqının kinoteatrlarında bir il nümayiş etdirilib.
Ledin Ayka üçün uyğun yaşayış yeri axtarmağa başlayıb. Nəticədə Berlin zooparkı ilə razılıq əldə olunub. Sənədləşmə işləri başa çatanadək Ayka xeyli böyüyüb. Rejissor onu şəhər küçələrində gəzdirməyə davam edib, lakin bir müddət sonra ayrılıq vaxtı çatıb.
Yuri Ledin Aykanı əvvəlcə adi Tu-154 sərnişin təyyarəsi ilə Moskvaya aparıb. Bir aylıq karantindən sonra ayı Almaniyaya göndərilib. Lakin Berlin zooparkında cəmi bir ilə yaxın yaşayıb. Onun ölümünün dəqiq səbəbi bu günədək məlum deyil. Bir versiyaya görə, Ayka zooparkdakı süni qayalıqdan yıxılaraq ölüb, digər ehtimala əsasən isə infarkt keçirib.
Norilsk sakinləri Aykanı unutmayıblar. 2020-ci ildə şəhərdə müasir idman-sağlamlıq kompleksinə onun adı verilib. Bundan başqa, ağ ayının xatirəsinə şəhərdə iki heykəl də ucaldılıb.
01:00 09.11.2026
Oxunuş sayı: 27
