Simfonik düşüncə ilə milli ruhu birləşdirən sənətkar - Aqşin Əlizadə
Azərbaycan professional musiqi sənətinin inkişafında xüsusi xidmətləri olan görkəmli bəstəkarlardan biri də Aqşin Əlizadədir.
O, milli musiqi ənənələrini müasir bəstəkarlıq üslubu ilə birləşdirərək, Azərbaycan musiqisinə yeni nəfəs gətirən sənətkar kimi yadda qalıb. Şərq musiqisinin incə çalarlarını simfonik düşüncə ilə sintez edən bəstəkarın əsərləri həm emosional dərinliyi, həm də fəlsəfi məzmunu ilə seçilib.
Aqşin Əlizadənin yaradıcılığı Azərbaycan musiqi tarixində xüsusi məktəb formalaşdırıb və onun əsərləri bu gün də səhnələrdə yaşayır.
1937-ci ilin 22 may tarixində Bakıda anadan olan Aqşin Əlizadə ilk musiqi təhsilini Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində alıb. Daha sonra isə Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında təhsilini davam etdirib.
Gənc yaşlarından böyük istedadı ilə seçilən bəstəkarın tələbə ikən yazdığı fortepiano sonatası ümumittifaq müsabiqəsində yüksək mükafata layiq görülüb. Sonralar onun simfonik əsərləri, baletləri və kamera musiqiləri Azərbaycan musiqisinin qızıl fonduna daxil olub.
Aqşin Əlizadə xüsusilə, Azərbaycan balet sənətinin inkişafında mühüm rol oynayıb. Onun ən məşhur əsərlərindən biri “Babək” baletidir.
Bu əsər Azərbaycan musiqisində ilk qəhrəmanlıq-epik balet nümunələrindən biri hesab olunur. Bəstəkarın “Qafqaza səyahət”, “Ümid valsı”, “Natəvan” kimi baletləri də böyük maraqla qarşılanıb. Tarixi mövzulara müraciət edən Aqşin Əlizadə musiqi vasitəsilə milli ruhu, azadlıq ideyasını və xalq yaddaşını ifadə etməyi bacarıb.
Onun yaradıcılığı yalnız baletlə məhdudlaşmayıb. Aqşin Əlizadə beş simfoniya, skripka və orkestr üçün konsert, violonçel üçün poema, “Bayatılar”, “Qədim layla”, “Ana torpaq”, “Azərilər” kimi xor və kantata əsərlərinin müəllifidir.
Eyni zamanda “Pastoral”, “Aşıqsayağı”, “Cəngi”, “Kənd süitası”, “Şirvan lövhələri”, “Dastan”, “Köhnə oyunlar” kimi əsərləri milli musiqi ornamentləri ilə zənginləşdirilmiş parlaq nümunələr sayılır. Onun musiqisində muğam elementləri, aşıq havaları və xalq ritmləri müasir kompozisiya texnikası ilə vəhdət təşkil edib.
Aqşin Əlizadə kino və teatr musiqisi sahəsində də məhsuldar fəaliyyət göstərib. O, 40-dan çox film və tamaşaya musiqi bəstələyib. “Tütək səsi”, “Çinar ağacının sirri”, “Nağılın başlanması”, “Ötən ilin son gecəsi” və digər ekran əsərlərində onun musiqisi hadisələrin emosional təsir gücünü artıran əsas amillərdən biri olub. Bəstəkarın melodiyaları tamaşaçı yaddaşında dərin iz buraxaraq filmlərin ruhuna çevrilib.
Görkəmli sənətkar uzun illər pedaqoji fəaliyyətlə də məşğul olub, Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqına rəhbərlik edib və gənc musiqiçilərin yetişməsində böyük rol oynayıb.
O, “Şöhrət” və “Şərəf” ordenləri ilə təltif olunub, Xalq artisti adına layiq görülüb. Aqşin Əlizadə 2014-cü ildə vəfat etsə də, onun zəngin musiqi irsi Azərbaycan mədəniyyətinin ən qiymətli səhifələrindən biri olaraq yaşayır.
Elmir Heydərli
14:25 22.05.2026
Oxunuş sayı: 57
