Xaotik şəhərsalmaya qarşı yeni həll - vahid geoməkan standartı
Rəqəmsal idarəetmə və şəhərsalma sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi məqsədilə Dünya Bankı yeni təşəbbüs üzərində çalışır.
Qurum bütün ölkələr üçün vahid geoportal standartının hazırlanmasını planlaşdırır. Məqsəd şəhərsalma, infrastruktur və regional inkişafla bağlı məlumatların daha sistemli, əlçatan və koordinasiyalı şəkildə idarə olunmasını təmin etməkdir.
Bu barədə Mohamed Nada Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumu çərçivəsində təşkil olunan “Şərqi Avropa və Mərkəzi Asiya Regional Qrupu”nun panel müzakirəsində məlumat verib.
Onun sözlərinə görə, vahid standartın tətbiqi müxtəlif ölkələr arasında məlumat mübadiləsini asanlaşdıracaq, şəhərlərin inkişaf planlarının daha effektiv hazırlanmasına və rəqəmsal idarəetmə sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə imkan yaradacaq.
Məsələ ilə bağlı iqtisadçı ekspert Rəşad Həsənov Crossmedia.az-la öz fikirlərini bölüşüb:
"Geoməkan məlumatları ümumilikdə sosial-iqtisadi infrastrukturun formalaşdırılması, şəhər planlaması, məskunlaşma siyasəti və tarazlı inkişafın təmin edilməsində mühüm məlumat bazası rolunu oynayır.
Lakin Dünya Bankının mesajından da aydın olur ki, bir çox hallarda bu məlumatlar ya kifayət qədər mövcud deyil, ya da müxtəlif platformalarda xaotik şəkildə yerləşdirildiyi üçün onların istifadəyə yararlılığı aşağı səviyyədə qalır. Bu isə qərar qəbuletmə və planlama proseslərinə mənfi təsir göstərir.
Geoməkan məlumatları üçün vahid standartın hazırlanmasında əsas məqsəd məhz bu çatışmazlıqları aradan qaldırmaq, daha düzgün planlama imkanları yaratmaq və məlumat əsaslı strategiyalara söykənən inkişaf modelinin formalaşdırılmasına dəstək verməkdir.
Vahid standart bu məlumatların əlaqələndirilməsi, əlçatanlığının təmin olunması və istifadəçi dostu formatda təqdim edilməsini nəzərdə tutan yanaşmadır. Bu istiqamətdə artıq müəyyən beynəlxalq təcrübələr də mövcuddur.
Hesab edirəm ki, Dünya Bankı həmin təcrübələri ümumiləşdirərək ölkələr üçün uyğun standartlar hazırlamaqla və təqdim etməklə yeni çağırışlara cavab verən imkanların formalaşdırılmasına, eyni zamanda bu sahənin inkişafına töhfə verməyə çalışır.
Azərbaycan üçün də bu məsələ xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Son illərdə müşahidə olunan xaotik planlama, məlumatların qeyri-standart formada hazırlanması, düzgün əlaqələndirilməməsi, əlçatanlıq problemləri, qurumlararası məlumat paylaşımındakı çətinliklər və məlumat bazalarının inteqrasiyasında mövcud olan çatışmazlıqlar bu sahədə ciddi problemlər yaradıb.
Eyni zamanda, məlumat əsaslı planlama yanaşmasının zəif inkişaf etməsi daha çox taktiki maraqlara söykənən idarəetmə modelinin formalaşmasına gətirib çıxarıb. Bu isə müxtəlif problemlərin insanların gündəlik həyatında daha açıq şəkildə hiss olunmasına səbəb olur.
Nəzarətsiz daxili urbanizasiya, əhalinin müəyyən ərazilərdə həddindən artıq konsentrasiyası nəticəsində yaranan infrastruktur qıtlığı və digər problemlər yalnız sosial yük yaratmır, həm də iqtisadi resurslardan səmərəli istifadənin səviyyəsini aşağı salır və qeyri-tarazlı inkişafı dərinləşdirir.
Bu baxımdan, müvafiq standartların tətbiqi gələcəkdə planlama imkanlarının daha səmərəli qurulmasına, məlumat əsaslı idarəetmənin inkişafına və ümumilikdə daha sağlam şəhərsalma mühitinin formalaşmasına əlverişli platforma rolunu oynaya bilər".
Elmir Heydərli
13:15 22.05.2026
Oxunuş sayı: 48
