Fırçası ilə təbiəti danışdıran sənətkar – Hüseyn Əliyevin sənət dünyası
Azərbaycan təsviri sənətinin tarixində elə sənətkarlar var ki, onların yaratdığı əsərlər təkcə rəsm nümunəsi deyil, həm də milli ruhun, təbiət sevgisinin və estetik düşüncənin bədii salnaməsinə çevrilib. Bu böyük sənətkarlar sırasında xüsusi yer tutan isimlərdən biri də Hüseyn Əliyevdir.
O, Azərbaycan rəngkarlıq məktəbinin ən tanınmış nümayəndələrindən biri olmaqla yanaşı, təbiəti duyaraq rəsmə çevirən nadir fırça ustalarından hesab edilir.
Onun yaradıcılığında vətən sevgisi, milli koloriti əks etdirən mənzərələr, insan xarakterini dərin psixoloji çalarlarla təqdim edən portretlər və emosional qrafik əsərlər xüsusi yer tutur.
Hüseyn Əlirza oğlu Əliyev 1911-ci il aprelin 22-də Zəngəzur qəzasının Comərdli kəndində dünyaya gəlib. Uşaqlıq illəri dağlar, bulaqlar, yaşıl təbiət qoynunda keçdiyi üçün təbiətə bağlılıq onun xarakterində və sonrakı yaradıcılığında silinməz iz qoyub.
Mənbələrdə qeyd olunur ki, o, ilk təbiət mənzərəsini cəmi 12 yaşında çəkib. Məhz həmin dövrdən rəssamlıq onun həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilib.
1927-1932-ci illərdə Bakı Rəssamlıq Texnikumunda təhsil alan Hüseyn Əliyev daha sonra Leninqradda Rəssamlıq, Memarlıq və Heykəltəraşlıq İnstitutunda təhsilini davam etdirib. O dövrün klassik Avropa və rus rəssamlıq məktəbi ilə yaxından tanış olması onun yaradıcılığına böyük təsir göstərib.
Lakin bütün bunlara baxmayaraq, Hüseyn Əliyev milli üslubunu qoruyaraq, Azərbaycan təbiətini və insanını özünəməxsus tərzdə təsvir etməyi bacarıb.
Onun yaradıcılığında ən diqqətçəkən istiqamətlərdən biri mənzərə janrı olub. Rəssam xüsusilə, Naxçıvan təbiətinə böyük sevgiylə yanaşırdı. Dağlar, qayalar, çaylar, kənd mənzərələri onun tablolarında romantik duyğularla təqdim edilirdi.
“İlanlı dağ” motivi isə sənətkarın ən çox müraciət etdiyi mövzulardan biri sayılırdı. O, təbiəti sadəcə olduğu kimi təsvir etmirdi; rənglərin dili ilə təbiətin ruhunu göstərməyə çalışırdı. Bu səbəbdən onun əsərlərində emosional dərinlik və lirizm açıq hiss olunur.
Hüseyn Əliyev yalnız rəngkar kimi deyil, həm də güclü qrafika ustası kimi tanınıb. O, uzun illər məşhur Molla Nəsrəddin jurnalı ilə əməkdaşlıq edib və burada dərc olunan karikaturaları ilə diqqət çəkib.
Onun satirik rəsmlərində dövrün ictimai problemləri, sosial ziddiyyətləri və insan davranışları ustalıqla əks etdirilib. Həmin qrafik əsərlər həm sənət baxımından, həm də ictimai məzmununa görə böyük maraq doğurub.
İkinci Dünya müharibəsi illərində də Hüseyn Əliyev yaradıcılığını davam etdirib. Müharibə dövründə hazırladığı təbliğat plakatları və qrafik işlər insanlarda vətənpərvərlik hissinin güclənməsinə xidmət edib.
Mənbələrdə qeyd olunur ki, onun həmin dövrdə yaratdığı siyasi və sosial məzmunlu plakatlar ən təsirli agitasiya nümunələri sırasında göstərilirdi.
Portret janrı da rəssamın yaradıcılığında mühüm yer tuturdu. O, insanın zahiri görünüşündən çox daxili aləmini göstərməyə çalışırdı.
Hüseyn Əliyevin portretlərində baxışlar, üz ifadələri və rəng seçimi obrazın xarakterini açmağa xidmət edir. Rəssam sifarişlə işləməyi çox sevmirdi və daha çox yaxın çevrəsini, doğmalarını və sadə insanları təsvir etməyə üstünlük verirdi. Bu isə onun əsərlərinə xüsusi səmimiyyət qazandırırdı.
Sənətkarın fəaliyyəti dövlət tərəfindən də yüksək qiymətləndirilib. O, “Əməkdar incəsənət xadimi”, daha sonra isə “Xalq rəssamı” fəxri adlarına layiq görülüb. Azərbaycan təsviri sənətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə müxtəlif orden və medallarla təltif edilib.
Hüseyn Əliyev 1991-ci ilin may ayında Bakıda vəfat edib. Müxtəlif mənbələrdə 21 və 25 may tarixləri göstərilsə də, Azərbaycan mənbələrinin böyük hissəsində onun vəfat günü 21 may kimi qeyd olunur.
Bu gün də Hüseyn Əliyevin əsərləri Azərbaycan təsviri sənətinin ən dəyərli nümunələri sırasında qorunur. Onun tabloları muzeylərdə, sərgilərdə nümayiş etdirilir və yeni nəsil rəssamlar üçün sənət məktəbi hesab olunur.
Hüseyn Əliyev təbiəti sadəcə çəkmirdi - o, təbiəti hiss etdirirdi. Elə buna görə də onun yaradıcılığı illər keçsə də, aktuallığını və bədii dəyərini qoruyub saxlayır.
Elmir Heydərli
12:40 21.05.2026
Oxunuş sayı: 67
