Alman Birliyi Günü: Divarların dağıldığı, ümidin qalib gəldiyi gün
Bu gün Almaniyanın xəritəsində, tarixində və yaddaşında xüsusi bir gündür. Bu tarix sadəcə bir bayram deyil; o, bir xalqın bölünmüş taleyinin yenidən birləşməsi, azadlıq istəyinin sülh yolu ilə qələbə çalması və Avropanın soyuq müharibə zəncirlərinin qırılmasının rəmzidir. Bu gün Tag der Deutschen Einheit – Alman Birliyi Günü kimi qeyd olunur. Və hər il bu tarix gələndə, insan düşünür: bir xalqın birliyi necə də asanlıqla itirilə bilər və necə də böyük cəsarətlə geri qaytarıla bilər.
İkinci Dünya müharibəsinin külündən sonra Almaniya dörd işğal zonasına bölündü. 1949-cu ildə isə bu bölünmə iki ayrı dövlətin yaranması ilə möhkəmləndi: qərbdə demokratik Almaniya Federativ Respublikası, şərqdə isə sovet təsiri altında sosialist Almaniya Demokratik Respublikası. Berlin divarı 1961-ci ildə yüksəldi – təkcə beton və tikanlı məftildən ibarət bir maneə deyil, ideologiyaların, qorxunun və insan talələrinin canlı sərhədi. Ailələr ayrıldı, dostlar itirildi, minlərlə insan azadlığa can ataraq ölümlə üzləşdi. Şərqdə yaşayanlar üçün “Qərb” yalnız xəyal, qərbdə yaşayanlar üçün isə “Şərq” – unudulmuş bir yarımdünya idi.
Lakin tarix heç vaxt yalnız gücün əlində qalmır. 1980-ci illərin sonlarında Polşada “Həmrəylik” hərəkatı, Sovet İttifaqında Mixail Qorbaçovun islahatları və ən əsası, Şərqi Almaniyada vətəndaşların cəsarəti dəyişiklik küləyini gətirdi. Leypsiqdə, Dresden-də və digər şəhərlərdə “Biz xalqıq!” (Wir sind das Volk!) nidaları ilə keçən sülh nümayişləri rejimə qarşı silahsız, amma yenilməz bir güc yaratdı. 1989-cu il noyabrın 9-da Berlin divarı yıxıldı. O gecə minlərlə insan bir-birinin qucağına qaçdı. Divar yıxıldı, amma birlik hələ tamamlanmamışdı.
Rəsmi birləşmə isə demək olar ki, bir il sonra – 1990-cı il oktyabrın 3-də baş verdi. Şərqi Almaniyanın Xalq Palatası 23 avqust 1990-cı ildə Almaniya Federativ Respublikasının Əsas Qanununun 23-cü maddəsinə əsasən birləşmə qərarı qəbul etdi. “İki plus dörd” müqaviləsi (iki Almaniya və dörd qalib dövlət – ABŞ, SSRİ, Böyük Britaniya və Fransa) ölkənin suverenliyini və sərhədlərini təsdiqlədi. Gecə yarısı, Reyxstaqın qarşısında qara-qırmızı-qızılı bayraq qaldırıldıqda, Almaniya Demokratik Respublikası mövcudluğunu dayandırdı və beş yeni federal torpaq – Meklenburq-Ön Pomeraniya, Brandenburg, Saksoniya-Anhalt, Saksoniya və Türingiya – birləşmiş Almaniyanın tərkibinə daxil oldu.
Niyə məhz 3 oktyabr? Divarın yıxıldığı 9 noyabr tarixi daha emosional görünürdü. Lakin həmin gün 1938-ci ildə Kristallnacht – yəhudi əleyhinə pogromlar gecəsi kimi yadda qalmışdı. Almanlar birliyi qeyd edərkən, tarixin ən qaranlıq səhifələrini unutmaq istəmədilər. Beləliklə, 3 oktyabr həm hüquqi, həm də mənəvi baxımdan ən doğru seçim oldu.
Bu gün Almaniyada sakit, amma dərin mənalı qeyd olunur. Hər il fərqli bir federal torpaq mərkəzi tədbirlərə ev sahibliyi edir. İnsanlar bayraqlar qaldırır, konsertlər dinləyir, keçmiş haqqında danışır. Amma bayramın əsl mahiyyəti bayramçılıqda deyil – xatırlamaqdadır. Xatırlamaq ki, azadlıq heç vaxt hədiyyə deyil; o, mübarizənin bəhrəsidir. Xatırlamaq ki, bölünmə yalnız coğrafi deyil, ruhi də ola bilər və birlik yalnız sərhədlərin silinməsi ilə yox, ürəklərin yaxınlaşması ilə mümkün olur.
Bu gün, 2026-cı ildə, Alman Birliyi Günü yenə gəlib çatıb. Divarlar artıq yoxdur, amma onların kölgəsi hələ də bəzi yaddaşlarda yaşayır. Və məhz buna görə də bu tarix dəyərlidir: o, bizə göstərir ki, ən sərt divarlar belə, insan iradəsinin qarşısında uzun müddət dayana bilməz. Almaniyanın birliyi – təkcə bir xalqın deyil, bütün dünyanın azadlıq və sülh arzusunun qələbəsidir.
Bu gündə tarixə hörmətlə, gələcəyə isə ümidlə baxırıq. Çünki birlik – sadəcə keçmişin nailiyyəti deyil, hər gün yenidən qazanılmalı olan dəyərdir.
Zeynəb Həsən
15:00 03.10.2026
Oxunuş sayı: 58
