Sosium

Yeniləşən Naxçıvan: İntibah və strateji qayıdış

Prezident İlham Əliyevin 11 avqust 2026-cı ildə Naxçıvana səfəri və səfər çərçivəsində Azərbaycan Televiziyasına verdiyi geniş müsahibə regionun gələcək inkişaf trayektoriyasını müəyyən edən mühüm mərhələyə çevrildi. Dövlət başçısının bu müsahibədə səsləndirdiyi fikirlər, təkcə Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi həyatını deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqazın nəqliyyat və enerji xəritəsini yenidən formalaşdıracaq strategic mesajlarla zəngindir.

Səfərin və müsahibənin ən diqqətçəkən məqamlarından biri nəqliyyat koridorları və Naxçıvanın tranzit imkanlarının genişləndirilməsi ilə bağlı oldu. Dövlət başçısı qeyd etdi ki, Naxçıvan dəmir yolu xətti tamamilə yeni texniki-iqtisadi əsaslandırma ilə 194 kilometr uzunluğunda yenidən qurulur və radius dəyişiklikləri bu xəttin illik yükötürmə qabiliyyətini 15 milyon tona çatdırmağa imkan verəcək. Zəngəzur dəhlizi layihəsinin reallaşması ilə Naxçıvan uzunillik blokada şəraitindən tamamilə çıxaraq Avrasiyanın əsas nəqliyyat arteriyalarından birinə çevrilir. Prezident xüsusilə vurğuladı ki, bu marşrut yalnız dəmir və ya avtomobil yolu ilə məhdudlaşmır; Buradan fiber-optik xətlər, elektrik ötürücüləri və gələcəkdə zərurət yarandığı təqdirdə neft-qaz kəmərləri də keçə bilər.

Transport infrastrukturu ilə yanaşı, müsahibədə xüsusi yer tutan digər strateji məsələ Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyi və yaşıl enerji potensialı oldu. Bir zamanlar ağır enerji qıtlığı ilə üzləşən muxtar respublikada hazırda qazlaşdırma dərəcəsi 100 faizə çatdırılıb və növbəti mərhələdə ana hədəf bölgeni böyük həcmdə elektrik enerjisi ixracatçısına çevirməkdir. Bu çərçivədə günəş enerjisi istehsalının ən azı 500 meqavat, perspektivdə isə 1000 meqavata çatdırılması planlaşdırılır. İstehsal olunan bu yaşıl enerji Türkiyə, İran və həmçinin Qara dənizin dibi ilə çəkiləcək sualtı elektrik kabeli layihəsi vasitəsilə Avropa bazarlarına çıxarılacaq.

Təbii ki, bütün bu böyük iqtisadi və nəqliyyat layihələri ilə yanaşı, Naxçıvanda Regional DOST Mərkəzinin açılışı, sosial mənzillərin təməlinin qoyulması və şəhərin 2044-cü ilə qədər olan Baş Planının təqdimatı səfərin birbaşa vətəndaş rifahına yönəldiyini göstərir. Lakin Prezident müsahibəsində xüsusi olaraq bildirdi ki, bu nəhəng infrastrukturun təməlində ilk növbədə milli ruh, milli kimlik, dil və mədəniyyət dayanır. Əcəmi Naxçıvaninin xatirəsinə ucaldılan abidə və Möminə Xatun türbəsindəki bərpa işləri bu köklərə bağlılığın bariz nümunəsidir.

Sonda Prezident İlham Əliyevin Naxçıvan müsahibəsi bir daha sübut etdi ki, Şərqi Zəngəzur, Qarabağ və Naxçıvan vahid inkişaf modeli çərçivəsində inteqrasiya olunur. Yaxın gələcəkdə Naxçıvan təkcə regional nəqliyyat qovşağı kimi deyil, həm də Avropanın yaşıl enerji təchizatında mühüm halqa kimi öz strateji mövqeyini daha da möhkəmləndirəcək.