Məlum olduğu kimi, Bakı ilə Moskva arasında münasibətlər enişli- yoxuşludur. Bunun əsas səbəbi isə qarşı tərəfin qeyri- adekvat ritorikasıdır. Xüsusilə 2024-cü ildə Azərbaycan Hava Yollarına məxsus sərnişin təyyarəsinin vurulmasından və Rusiyadakı azərbaycanlılara qarşı təzyiqlərin başlanmasından sonra ikitərəfli münasibətlərdə yeni səhifə açılıb.
Bəs Moskva niyə indi Bakı ilə münasibətləri inkişaf etdirmək istəyir?

Türkiyəli politoloq və hüquqşünas Ferhat Aznevi bu barədə
Crossmedia.az-a danışıb: "
-
Rusiyanın hazırda Azərbaycanla
bağlı mövqeyindən danışarkən Çin faktorunu nəzərə almaq lazımdır. Rusiya İkinci
Dünya Müharibəsindən sonra fərqli toqquşmalar yaşayıb. Bunlardan biri də
1950-ci illərin sonunda Çinlə sərhəd toqquşması olub. Döyüşlər uzun çəkməsə də,
hər iki tərəfdən ciddi itkilər oldu. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Rusiyanı
ən çox yoran Ukrayna və Əfqanıstanla müharibələr oldu. Hər iki müharibə həm
iqtisadi, həm də hərbi baxımdan Rusiya üçün ağır nəticələrlə yadda qaldı. Çin
üçün isə Koreya və Tayvan müharibəsi oxşar nəticələrə səbəb oldu. Bu gün Rusiyanın
fərqli ölkələrlə sərhəd gərginliyi var. Fərqli vaxtlarda Çin, Yaponiya, Kalinqrad, Moldova, Gürcüstan və Ukrayna ilə gərginlik olub. Bu gərginliklər
sırasına rəsmi Moskvanın Arktikadakı tələblərinə də əlavə edə bilərik. Yəni
göründüyü kimi, Rusiyanın dünyanın dörd bir tərəfində problemi var. Ukrayna ilə
müharibədə Rusiyanın durumu çox mürəkkəbdir və qısa vaxtda müharibənin bitməsi
real görünmür". Ekspert bildirib ki,Ermənistanda Qərbmeyilli
Nikol Paşinyan hakimiyyətə gələndən sonra Rusiya rəsmi İrəvanın xarici siyasətindəki
dəyişikliklərə təmkinlə qəbul etmədi: "Paşinyanın konstitusiya dəyişikliyinə getməsi üçün parlamentdə bir deputata ehtiyacı var. Üstəlik, konstitusiya dəyişikliyi qeydiyyatda olan
seçicilərin 25 faizinin səsi lazımdır. Yəni hakim “Mülki Müqavilə” partiyası
qalib gəlsə də, konstitusiya dəyişikliyi asan olmaya bilər. Rusiya indi Azərbaycanla
münasibətləri inkişaf etdirməyə çalışır. Moskva, həmçinin Bakı – Ankara tandeminin
mövqeyini də nəzərə alır. Belə ki, Şərqi Avropadakı müharibə ilə bağlı olaraq nə Azərbaycan,
nə də Türkiyəyə Rusiyaya qarşı sanksiyalara qoşuldu. Moskva öz siyasətində mütləq
bunu nəzərə almalıdır. Bu gün Azərbaycan iyirmi il əvvəlkindən fərqli güclü təsir
imkanlarına malikdir. Ona görə fərqli ölkələr Azərbaycanla əməkdaşlığa can
atırlar. Bu baxımdan Kremlin də rasional mövqe ortaya qoya biləcəyini düşünürəm".
Politoloq xatırladıb ki, 2024-cü ildə Azərbaycan Hava Yollarına məxsus təyyarənin qəza uğramasına görə
hüquqi məsuliyyəti Rusiya daşıyır: "Rusiya beynəlxalq hüquqa müvafiq olaraq həm üzr istəməli,
həm də təzminat ödəməlidir. Amma Azərbaycanın hazırkı ritorikasını, imkanlarını
nəzərə alsaq düşünürəm ki, ikitərəfli münasibətlərin inkişafı təkcə bu məsələdən
asılı deyil. ABŞ ilə münasibətlərin inkişafını, əlbəttə, Rusiya yaxşı qəbul etməyəcək.
Amma Moskva təmkinli davranacaq. Çünki texniki- hərbi imkanları azdır. Rusiya 2014-cü
ildə Krıma daxil olarkən NATO ilə anlaşmaya əməl olunmadığını arqument kimi
göstərmişdi. Həmçinin Ukrayna daxilində etnik rus əhalisinin üstünlük təşkil
etdiyi bölgələrin olması məsələyə fərqli rəng qatırdı. Yəni Ukrayna və Cənubi
Qafqaz eyni deyil. Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Qərblə əlaqələrini
inkişaf etdirməyə başlayıb. Amma həm Ulu Öndər Heydər Əliyevin, həm də hazırkı
prezident İlham Əliyevin dövründə balanslı xarici siyasət qurulub. Bu baxımdan
Qərblə münasibətlərin inkişafı ancaq regional inkişafa töhfə verə bilər. Ona
görə də Rusiyanın Cənubi Qafqazda Ukrayna ssenarisini təkrarlayacağını düşünmürəm.
Bu gün davam edən Rusiya- Ukrayna
müharibəsi və İsrail – İran gərginliyi səbəbindən xüsusilə nəql məsələləri ilə
Azərbaycanın Çin üçün əhəmiyyəti daha da artıb. Trans Xəzər koridorunun Çin
üçün alternativi yoxdur. Odur ki, Çin Xəzər dənizi ətrafında təhlükəsizliyin təmin
olunmasına çalışacaq.Rusiyanın xarici siyasətində bəzən asanlıqla
proqnozlaşdırıla bilən, bəzən də tamamilə mürəkkəb elementlər görürürük. Mənə
elə gəlir ki, Rusiya siyasi elitasında da bu məsələ ilə bağlı fərqli yanaşmalar var.
1990-cı illərdə Rusiyanın ən zəif vaxtında gündəmə gəlməyən həmlələri XXI əsrdə
Gürcüstanda, Krımda, Ukraynada gördük. Yəni Rusiya siyasəti ziqzaqlıdır. Ona görə
də gələcək addımları proqnozlaşdırmaq çətindir. Amma Türkiyə ilə Azərbaycan
arasında münasibətlərin hazırkı inkişafı belə düşünməyə əsas verir ki, rəsmi
Bakı üçün təhdid yoxdur".