Türkiyə və Ermənistan biznesmenləri bir masada: Cənubi Qafqaz planında yeni mərhələ
Türkiyə ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində siyasi təmaslarla yanaşı, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi də sürətlənir. Bu prosesin növbəti nümunəsi İrəvanda keçirilən Ermənistan-Türkiyə biznes forumu olub. Tədbirdə Türkiyədən 150-yə yaxın iş adamının iştirakı və onların səfər xərclərinin Avropa İttifaqının qrantı hesabına qarşılanması Ankara-İrəvan xəttində iqtisadi əməkdaşlığın yalnız ikitərəfli təşəbbüslərlə deyil, həm də Brüsselin maliyyə və institusional dəstəyi ilə təşviq edildiyini göstərir. Diplomatik münasibətlərin və sərhədin hələ tam açılmadığı bir şəraitdə bu cür biznes platformalarının yaradılması isə Türkiyə-Ermənistan münasibətlərinin hansı istiqamətdə inkişaf etdirilməyə çalışıldığı və Aİ-nin Cənubi Qafqazdakı iqtisadi maraqları baxımından diqqət çəkir. Aİ regionda sərhədlərin açılması, ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi və iqtisadi əməkdaşlığın artırılmasını Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşmasının əsas istiqamətlərindən biri kimi dəstəkləyir. Bu siyasətin Cənubi Qafqazda iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinə, eləcə də regional əməkdaşlığa mümkün təsirləri isə diqqət çəkir.
İqtisadçı Rəşad Həsənov Crossmedia.az-a açıqlamasında Avropa İttifaqının regionla bağlı siyasətində əsas hədəflərdən birinin sabitliyin təmin olunması və region ölkələrinin xarici təsirlərdən mümkün qədər uzaqlaşdırılması olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, Türkiyə-Ermənistan arasında ticarət-iqtisadi münasibətlərin bərpası Ermənistan üçün yeni iqtisadi imkanlar yarada bilər: “İlk növbədə onu nəzərə almaq lazımdır ki, Avropa İttifaqının regionla bağlı orta və uzunmüddətli siyasətləri mövcuddur və bu siyasətin əsas hədəfi məhz regionda stabilliyin təmin olunması, region ölkələrinin yan təsirlərdən, xüsusilə də Rusiyanın təsirindən mümkün qədər uzaqlaşması və bu istiqamətdəki çağırışların dürüst idarə olunmasına yönəlib deyə düşünürəm. Və burada Türkiyə-Ermənistan arasında ticarət-iqtisadi münasibətlərin yenidən bərpası Ermənistan kimi kiçik bir ölkə üçün kifayət qədər böyük imkanlar formalaşdırır”.
R.Həsənov qeyd edib ki, belə əməkdaşlıq Türkiyədən Ermənistana investisiyaların artmasına və birbaşa ticarət əlaqələrinin formalaşmasına şərait yarada bilər. İqtisadçının fikrincə, bu, orta və uzunmüddətli dövrdə Ermənistanın Rusiya və İranın mümkün iqtisadi, sosial və siyasi təzyiqlərindən qorunmasına və həmin təsirlərin qismən neytrallaşdırılmasına xidmət edə bilər: “Bu əməkdaşlıq həm Ermənistan iqtisadiyyatına Türkiyə investisiyasının artması, həm birbaşa ticarət əlaqələrinin formalaşması baxımından orta-uzunmüddətli dövrdə Ermənistanın xüsusilə də Rusiyanın və İranın mümkün iqtisadi, sosial və siyasi təzyiqlərindən müdafiə olunması və bu istiqamətdəki təzyiqlərin qismən də olsa neytrallaşdırılması əsas hədəflərdəndir”.
Ekspert vurğulayıb ki, prosesin digər mühüm istiqaməti nəqliyyat dəhlizləri və enerji resurslarının təhlükəsiz axını ilə bağlıdır. Onun sözlərinə görə, region ölkələrinin iqtisadi imkanlarının genişlənməsi Qafqazın Avropa İttifaqı üçün daha əlverişli bazara çevrilməsi imkanını da artıra bilər: “Və təbii ki, burada digər mühüm hədəf regionda stabilliyin təmin olunması ilə, xüsusilə də nəqliyyat dəhlizi aspektindən regionun əlverişli coğrafi mövqeyinin səmərəli istifadə olunması və paralel olaraq enerji resurslarının bu istiqamətdə təhlükəsiz axınının təmin edilməsi ilə bağlı daha stabil bir bölgənin, coğrafiyanın formalaşdırılmasıdır. Və eyni zamanda təbii ki, regionun, o cümlədən Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistanın iqtisadi imkanlarının genişlənməsi, inkişaf etməsi dolayısıyla da daha keyfiyyətli mal və xidmətlərə əlçatanlığı artırır, regionun alıcılıq gücünü artırır və bu özü-özlüyündə Qafqazın Avropa İttifaqı üçün daha əlverişli bazara çevrilməsi imkanını formalaşdırır”.
R.Həsənov növbəti mərhələdə bu istiqamətdə görüşlərin intensivliyinin arta biləcəyini ehtimal edib. O, həmçinin Avropa İttifaqının moderatorluğu ilə Azərbaycan-Ermənistan iş adamları arasında da oxşar təşəbbüslərin irəli aparıla biləcəyini düşünür: “Yəni burada bir neçə siyasi, iqtisadi məqsədlər fonunda bu kimi əməkdaşlıqların formalaşması təşəbbüsləri ortaya çıxır. Düşünürəm ki, növbəti mərhələdə bu görüşlərin intensivliyi arta bilər və böyük ehtimalla bu təşəbbüs eyni zamanda Azərbaycan-Ermənistan iş adamlarına münasibətdə də Avropa İttifaqının moderatorluğu ilə hansısa formada irəliyə doğru aparıla bilər”.
Nigar Xəlilli
18:15 07.09.2026
Oxunuş sayı: 59
