Yağış yağır, Bakı su altında qalır: Görülən tədbirlər niyə nəticə vermir?

Bakıda yağış yağması artıq bir çox sakin üçün adi meteoroloji hadisədən daha çox, ciddi narahatlıq mənbəyinə çevrilib. Bir neçə saat davam edən yağış şəhərin müxtəlif küçə və prospektlərini su altında qoyur, avtomobillərin hərəkəti çətinləşir, piyadalar yollarda keçilməz gölməçələrlə üzləşir, bəzi ərazilərdə isə nəqliyyatın hərəkəti demək olar ki, iflic olur. Ən narahatedici məqam isə bu mənzərənin hər dəfə təkrarlanmasıdır. Yağış başlayır, şəhərdə xaos yaranır, vətəndaşlar çətinlik çəkir, sosial şəbəkələrdə narazılıqlar artır, yağış kəsdikdən sonra isə həyat sanki heç nə baş verməyibmiş kimi davam edir.

Halbuki yağış sularının küçələrdə toplanması, yolların su altında qalması və nəqliyyatın hərəkətində problemlərin yaranması Bakıda yeni məsələ deyil. Bu problem illərdir müzakirə olunur, aidiyyəti qurumlara müraciətlər edilir, müxtəlif açıqlamalar verilir. Lakin hər yeni yağıntı əvvəlki problemlərin hələ də həllini tapmadığını göstərir. Əgər hər yağışda eyni küçələr su altında qalırsa, eyni ərazilərdə gölməçələr yaranırsa, deməli, görülən tədbirlər problemin köklü həllinə nail olmayıb.

Bu vəziyyətdə haqlı sual yaranır: Bakıda yağış sularının idarə olunması ilə bağlı illərdir hansı işlər görülür və niyə onların real nəticəsini görmək mümkün deyil? Axı şəhərin infrastrukturunun əsas vəzifələrindən biri hava şəraitinin dəyişməsinə uyğun fəaliyyət göstərmək, yağıntılar zamanı insanların təhlükəsizliyini və nəqliyyatın normal hərəkətini təmin etməkdir. Yağışın yağması fövqəladə və gözlənilməz hadisə deyil. Xüsusilə payız və qış mövsümündə intensiv yağıntıların baş verməsi əvvəlcədən məlumdur. Belə olan halda hər yağışdan sonra yaranan problemləri hava şəraiti ilə əlaqələndirmək və bunu qaçılmaz vəziyyət kimi təqdim etmək nə dərəcədə doğrudur?

Məsələ ilə bağlı Crossmedia.az-ın sorğusuna cavab olaraq Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətindən bildirilib ki, yağış yağdığı zaman xüsusi riskli ərazilər əməkdaşlarımız tərəfindən monitorinqlər nəticəsində müəyyən edilir və aidiyyəti üzrə ADSEA-ya təqdim olunur.

Sorğumuza cavab olaraq Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyindən isə məlumat verilib ki, payız mövsümü ilə əlaqədar İri Şəhərlərin Su Təchizatının tabeli qurumları yağış mövsümünə hazırlıq tədbirləri həyata keçirirlər. Rayon sukanal idarələri mövcud yağış barmaqlıqlarını və suqəbuledici qurğuları təmizləyir, yağış xətlərini yuyur, kollektor və şəbəkələrin texniki vəziyyətini yoxlayır. Eyni zamanda, mümkün yağıntılar zamanı su axınının maneəsiz yönləndirilməsi üçün texnika və canlı qüvvə cəlb olunur.

Agentlikdən verilən cavabda xüsusi olaraq vurğulanıb ki, bu tədbirlər əsasən operativ və mövsümi xarakter daşıyır. Şəhərin yağış sularının idarə olunması ilə bağlı uzunmüddətli və fundamental nəticələrin əldə edilməsi isə 2026–2035-ci illəri əhatə edən Dövlət Proqramı çərçivəsində nəzərdə tutulan iri infrastruktur layihələrinin icrası ilə mümkün olacaq. Proqram çərçivəsində Bakı və Abşeron yarımadasında yeni kanalizasiya xətlərinin və kollektorların tikintisi, mövcud infrastrukturun genişləndirilməsi və yağış sularının idarə olunması sisteminin təkmilləşdirilməsi planlaşdırılır. Artıq bəzi ərazilərdə tikinti-quruculuq işlərinə başlanıldığı da qeyd olunur.

Lakin Agentliyin bu açıqlaması əslində problemin miqyasını bir daha ortaya qoyur. Çünki qurumun özü də etiraf edir ki, hazırda görülən işlər əsasən mövsümi və operativ xarakter daşıyır, fundamental həll isə uzunmüddətli infrastruktur layihələrindən asılıdır. Deməli, yağış barmaqlıqlarının təmizlənməsi, xətlərin yuyulması və kollektorların yoxlanılması mövcud vəziyyətdə problemi tam aradan qaldırmaq gücündə deyil. Bəs onda hər il mövsümə hazırlıq adı altında görülən işlərin effektivliyi necə qiymətləndirilir? Əgər bu tədbirlər kifayət qədər nəticə vermirsə, onların icra mexanizminə və əhatə dairəsinə yenidən baxılmasına ehtiyac yoxdurmu?

Digər tərəfdən, yalnız gələcək illərdə icra olunacaq Dövlət Proqramına istinad etmək də bugünkü problemləri arxa plana keçirməməlidir. Sakinlərə yağış sularının idarə olunması ilə bağlı on il sonra əldə ediləcək nəticələr deyil, bu gün təhlükəsiz küçələr, işlək yollar və normal şəhər infrastrukturu lazımdır. Dövlət Proqramı uzunmüddətli həll üçün vacib ola bilər, amma bu, indiki dövrdə təkrarlanan problemlərin qarşısında məsuliyyətdən yayınmaq üçün əsas deyil.

Bakının ayrı-ayrı küçə və prospektlərində yağış sularının toplanması artıq lokal nasazlıq kimi qiymətləndirilə bilməz. Bu, şəhərsalma, drenaj infrastrukturu, yol tikintisi və kommunikasiya sistemlərinin bir-biri ilə əlaqəli şəkildə işləməsini tələb edən kompleks problemdir. Binaların, yolların və digər obyektlərin tikintisi zamanı yağış sularının axıdılması məsələsinin nə dərəcədə nəzərə alındığı da ciddi araşdırılmalıdır. Çünki drenaj sistemi olmayan və ya mövcud şəbəkəyə uyğunlaşdırılmayan ərazilərdə aparılan tikinti işləri problemi daha da dərinləşdirə bilər.

Məsələ ilə bağlı nəqliyyat eksperti Adil Nəbiyev bildirib ki, Bakıda güclü yağışlar zamanı avtomobillərin hərəkətində yaranan ciddi çətinliklər, bəzi küçə və prospektlərin su altında qalması, nəqliyyat vasitələrinin hərəkətinin məhdudlaşması və kilometrlərlə uzanan tıxaclar artıq yalnız mövsümi hava şəraiti ilə izah edilə bilməz:

“Burada söhbət daha geniş və kompleks problemdən, yəni şəhərin yol infrastrukturu, yağış sularının kənarlaşdırılması sistemləri, şəhərsalma siyasəti və nəqliyyatın idarə olunması arasında mövcud olan əlaqələndirmə çatışmazlıqlarından gedir. İlk növbədə başa düşməliyik ki, yağış təbii hadisədir, lakin yağış nəticəsində şəhərin nəqliyyat sisteminin iflic vəziyyətinə düşməsi qaçılmaz nəticə deyil. Müasir şəhərlərdə yol infrastrukturu layihələndirilərkən yalnız avtomobillərin gündəlik hərəkət intensivliyi deyil, eyni zamanda güclü yağıntılar, suyun axın istiqaməti, ərazinin relyefi, torpağın su keçirmə qabiliyyəti və fövqəladə hava şəraitində nəqliyyatın davamlı fəaliyyəti də nəzərə alınmalıdır. Bakıda müşahidə olunan əsas problemlərdən biri ondan ibarətdir ki, şəhərin bəzi ərazilərində mövcud yağış suyu infrastrukturu faktiki yüklənməyə uyğun gəlmir. Şəhər son onilliklər ərzində sürətlə böyüyüb, yeni yaşayış kompleksləri, ticarət obyektləri, avtomobil yolları, dayanacaqlar və müxtəlif infrastrukturlar inşa olunub. Nəticədə əvvəllər yağış suyunun müəyyən hissəsini özünə çəkən torpaq sahələrinin böyük qismi asfalt və beton örtüklərlə əvəz edilib. Bu isə yağış zamanı suyun torpağa hopmasını azaldır və səth axınını artırır. Belə vəziyyətdə yağış suları qısa müddətdə böyük həcmdə yol səthinə toplanır. Əgər həmin ərazidə suqəbuledici qurğuların sayı, yerləşməsi və ötürmə qabiliyyəti kifayət qədər deyilsə, suyun yoldan kənarlaşdırılması gecikir və nəticədə hərəkət hissəsində təhlükəli vəziyyət yaranır. Digər mühüm məsələ yol örtüyünün layihələndirilməsi və tikintisi zamanı düzgün eninə və uzununa mailliyin təmin edilməsidir. Avtomobil yolu yalnız hamar asfalt örtüyündən ibarət deyil. Yolun mühəndis quruluşu elə təşkil olunmalıdır ki, yağış suyu hərəkət hissəsində dayanmasın, nəzərdə tutulmuş istiqamət üzrə suqəbuledici sistemlərə yönəlsin. Bəzi hallarda yol örtüyünün deformasiyaya uğraması, asfaltın çökməsi, təmir zamanı yolun əvvəlki səviyyəsinin dəyişdirilməsi və ya düzgün mailliyin təmin edilməməsi suyun müəyyən nöqtələrdə toplanmasına səbəb olur. Xüsusilə tunellər, yeraltı keçidlər, yolötürücülərin aşağı hissələri, çökək ərazilər və relyef baxımından aşağı səviyyədə yerləşən küçələr daha yüksək risk daşıyır. Belə ərazilərdə suyun təbii axınla kənarlaşdırılması mümkün olmadıqda nasos stansiyalarının, ehtiyat enerji təminatının və avtomatik nəzarət sistemlərinin fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Nasosların ötürmə gücü kifayət etmədikdə və ya texniki nasazlıq yarandıqda qısa müddətdə böyük həcmdə su toplana bilər. Digər problem yağış sularının kənarlaşdırılması üçün nəzərdə tutulan xətlərin, barmaqlıqların və suqəbuledici quyuların məişət tullantıları, qum, torpaq, yarpaq və digər çöküntülərlə tutulmasıdır. Bəzən mövcud sistemin layihə gücü müəyyən həcmdə suyu qəbul etməyə imkan versə də, texniki xidmətin vaxtında aparılmaması onun real ötürmə qabiliyyətini azaldır. Buna görə yağış mövsümündən əvvəl suötürücü sistemlərin yoxlanılması, təmizlənməsi və problemli nöqtələrin müəyyənləşdirilməsi profilaktik tədbir kimi həyata keçirilməlidir. Lakin məsələnin yalnız kanalizasiya xətlərinin təmizlənməsi ilə həll olunacağını düşünmək də düzgün deyil. Əgər sistemin layihə gücü kifayət etmirsə, sadəcə təmizləmə aparmaqla problemi tam aradan qaldırmaq mümkün olmayacaq. Burada mühəndis hesablamaları əsasında sistemin genişləndirilməsi və müasirləşdirilməsi tələb olunur. Ən vacib məsələlərdən biri də yol tikintisi, şəhərsalma və yağış sularının idarə edilməsi arasında vahid planlaşdırmanın təmin olunmasıdır. Məsələn, yeni yol çəkilərkən və ya mövcud yol genişləndirilərkən həmin ərazidə yağış sularının hansı istiqamətə axacağı, suyun hansı kollektor vasitəsilə kənarlaşdırılacağı və mövcud sistemin əlavə yükü qəbul edib-etməyəcəyi əvvəlcədən hesablanmalıdır. Eyni yanaşma yeni yaşayış massivlərinin və iri tikinti layihələrinin həyata keçirilməsinə də şamil olunmalıdır. Çünki bir ərazidə aparılan tikinti işləri suyun təbii axın istiqamətini dəyişdirərək qonşu küçələrdə yeni subasma nöqtələrinin yaranmasına səbəb ola bilər. Bu baxımdan şəhərin inkişafı ilə mühəndis-kommunikasiya infrastrukturunun inkişafı paralel aparılmalıdır. Əks halda yeni yolların və binaların tikintisi mövcud problemləri azaltmaq əvəzinə, müəyyən hallarda daha da dərinləşdirə bilər. Güclü yağışların nəqliyyatın hərəkətinə təsirinə gəldikdə isə burada bir neçə təhlükəli amil mövcuddur. İlk növbədə yağış zamanı yol örtüyü ilə avtomobil təkərləri arasındakı ilişmə əmsalı azalır, əyləc məsafəsi uzana bilər və sürücünün avtomobil üzərində nəzarəti çətinləşir. Yol səthində suyun toplanması isə akvaplanlama, yəni təkərlə asfalt arasında su təbəqəsinin yaranması nəticəsində təkərin yol ilə təmasının zəifləməsi və ya itməsi riskini artırır. Bu zaman sürücü sükanı döndərsə və ya əyləcdən istifadə etsə belə, avtomobil gözlənilən reaksiyanı verməyə bilər. Xüsusilə təkərlərin protektor dərinliyi az olduqda, sürət yüksək olduqda və yol səthində su təbəqəsi qalınlaşdıqda təhlükə artır. Digər tərəfdən, güclü yağış zamanı görmə məsafəsi azalır, avtomobillərin şüşələri buxarlana bilər, yol nişanlanma xətləri zəif görünür və sürücülər hərəkət sürətini azaltmağa məcbur olurlar. Bu isə nəqliyyat axınının buraxılış qabiliyyətini aşağı salır. Normal hava şəraitində müəyyən sayda avtomobilin hərəkət edə bildiyi yol güclü yağış zamanı eyni intensivliyi təhlükəsiz şəkildə təmin edə bilmir. Əgər bunun üzərinə su altında qalan zolaqlar, yolda dayanmış nasaz avtomobillər və yol-nəqliyyat hadisələri də əlavə olunursa, tıxacların miqyası daha da böyüyür. Burada xüsusilə diqqət yetirilməli məqamlardan biri odur ki, bir küçədə yaranan problem yalnız həmin küçənin hərəkətinə təsir etmir. Bakı kimi nəqliyyat əlaqələri sıx olan şəhərlərdə əsas magistral yollardan birində hərəkətin məhdudlaşması alternativ küçələrdə də avtomobil sıxlığını artırır. Nəticədə bir ərazidə yaranan subasma problemi qısa müddətdə daha geniş nəqliyyat şəbəkəsinə təsir göstərə bilir. Bu səbəbdən güclü yağışlar zamanı nəqliyyatın idarə olunması adi günlərdən fərqli təşkil edilməlidir. Riskli ərazilərdə vəziyyət real vaxt rejimində izlənilməli, suyun səviyyəsi təhlükəli həddə çatdıqda sürücülərə əvvəlcədən məlumat verilməli, zərurət olduqda hərəkət müvəqqəti məhdudlaşdırılmalı və alternativ marşrutlar operativ şəkildə təşkil edilməlidir. Bunun üçün ağıllı nəqliyyat sistemlərinin imkanlarından, müşahidə kameralarından, su səviyyəsi sensorlarından, elektron məlumat lövhələrindən və naviqasiya platformaları ilə məlumat mübadiləsindən istifadə etmək mümkündür. Digər mühüm məsələ ictimai nəqliyyatın fəaliyyətinin davamlılığının təmin edilməsidir. Güclü yağış zamanı avtobusların hərəkətinin gecikməsi dayanacaqlarda sərnişin sıxlığını artırır, marşrutların hərəkət intervalını pozur və ümumi nəqliyyat sistemində əlavə gərginlik yaradır. Ona görə də subasma riski yüksək olan ərazilərdə ictimai nəqliyyat üçün əvvəlcədən alternativ hərəkət sxemləri hazırlanmalıdır. Eyni zamanda piyada keçidlərinin, avtobus dayanacaqlarının və səkilərin su altında qalması da ciddi təhlükəsizlik problemidir. Bəzən diqqət yalnız avtomobillərin hərəkətinə yönəldilir, halbuki güclü yağış zamanı piyadaların təhlükəsiz hərəkəti də eyni dərəcədə vacibdir. Səkilərdə suyun toplanması piyadaları avtomobil yoluna çıxmağa məcbur edə bilər ki, bu da qəza riskini artırır. Problemin həlli üçün ilk növbədə Bakı şəhərinin subasma riski olan yol və küçələrinin dəqiq xəritəsi hazırlanmalı, hər bir ərazidə suyun toplanma səbəbi ayrıca araşdırılmalıdır. Çünki bütün ərazilərdə problemin səbəbi eyni deyil. Bir yerdə kollektorun ötürmə qabiliyyəti zəif ola bilər, digər ərazidə yolun mailliyi düzgün qurulmaya bilər, başqa bir yerdə isə suqəbuledici qurğuların tutulması əsas problem ola bilər. Buna görə bütün şəhər üzrə eyni texniki həllin tətbiqi səmərəli nəticə verməyə bilər. Hər bir problemli ərazi üçün hidroloji və hidravlik hesablamalara əsaslanan fərdi mühəndis həlli hazırlanmalıdır. Burada yağışın intensivliyi, davametmə müddəti, suyun toplandığı hövzənin sahəsi, kollektorların texniki vəziyyəti və ərazinin gələcək inkişaf perspektivləri nəzərə alınmalıdır. Müasir şəhərsalma təcrübəsində yağış sularının idarə olunması yalnız borular və kollektorlarla məhdudlaşmır. Yaşıl infrastrukturun inkişaf etdirilməsi, su keçirən örtüklərdən istifadə, yağış bağlarının salınması, müvəqqəti su toplama hövzələrinin yaradılması və yaşıllıq sahələrinin qorunması da səth axınının azaldılmasına kömək edə bilər. Əlbəttə, bu həllərin tətbiqi ərazinin geoloji və texniki xüsusiyyətlərinə uyğun qiymətləndirilməlidir. Digər tərəfdən, şəhərdə yeni infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi zamanı yalnız tikinti xərcləri deyil, gələcəkdə həmin obyektin istismarı, texniki xidməti və ekstremal hava şəraitinə davamlılığı da nəzərə alınmalıdır. Mən hesab edirəm ki, bu məsələdə ən mühüm yanaşmalardan biri müxtəlif sahələr üzrə məsul qurumların fəaliyyətinin vahid koordinasiya mexanizmi əsasında təşkil olunmasıdır. Yol infrastrukturu, su təsərrüfatı, şəhərsalma, kommunal xidmətlər və nəqliyyatın idarə olunması bir-birindən ayrı fəaliyyət istiqamətləri kimi deyil, vahid şəhər sisteminin tərkib hissələri kimi qiymətləndirilməlidir. Hansısa yolun yenidən qurulması planlaşdırılırsa, həmin layihə çərçivəsində yağış sularının kənarlaşdırılması məsələsi də həll edilməlidir. Əgər bir ərazidə yeni yaşayış kompleksi tikilirsə, onun ətraf nəqliyyat və suötürücü infrastruktura yaradacağı əlavə yük əvvəlcədən hesablanmalıdır. Əgər mövcud küçədə hər yağışdan sonra su toplanırsa, problemin yalnız müvəqqəti olaraq suyun nasosla çəkilməsi yolu ilə aradan qaldırılması uzunmüddətli həll hesab edilə bilməz. Nasosla suyun çəkilməsi fövqəladə vəziyyətdə zəruri tədbirdir, lakin əsas məqsəd suyun təhlükəli həcmdə toplanmasının qarşısını alan davamlı sistem yaratmaq olmalıdır. Burada sürücülərin davranışına da xüsusi diqqət yetirmək lazımdır. Təəssüf ki, bəzi sürücülər su altında qalmış yol sahəsinə daxil olarkən suyun dərinliyini və avtomobilin texniki imkanlarını düzgün qiymətləndirmirlər. Nəticədə mühərrikə su daxil olması, elektrik avadanlıqlarının sıradan çıxması, avtomobilin yolda dayanması və hətta insanların təhlükəli vəziyyətdə qalması halları yarana bilər. Xüsusilə tunellərdə və çökək yol sahələrində suyun dərinliyini vizual olaraq müəyyənləşdirmək çox çətindir. Buna görə sürücülərə tövsiyəm odur ki, dərinliyi məlum olmayan su basmış yol sahəsinə daxil olmasınlar, sürəti hava və yol şəraitinə uyğun azaltsınlar, ara məsafəsini artırsınlar, qəfil sükan və əyləc manevrlərindən çəkinsinlər. Əgər avtomobil suyun içərisində dayanıbsa, mühərriki təkrar işə salmağa çalışmaq ciddi texniki zədələnməyə səbəb ola bilər. Əgər suyun səviyyəsi yüksəlirsə və insanların təhlükəsizliyinə təhdid yaranırsa, əsas prioritet avtomobili deyil, insan həyatını qorumaq olmalıdır. Nəticə etibarilə, Bakıda güclü yağışlar zamanı yaranan nəqliyyat problemlərinə yalnız tıxac və ya asfalt örtüyünün keyfiyyəti prizmasından yanaşmaq düzgün deyil. Bu, şəhərin mühəndis infrastrukturu, su təsərrüfatı, nəqliyyat planlaşdırılması və fövqəladə hallara hazırlıq səviyyəsi ilə birbaşa əlaqəli kompleks məsələdir. Problemin həlli üçün qısamüddətli, ortamüddətli və uzunmüddətli tədbirlər paralel həyata keçirilməlidir. Qısamüddətli mərhələdə suqəbuledici sistemlərin təmizlənməsi, riskli ərazilərə operativ müdaxilə, sürücülərin vaxtında məlumatlandırılması və nəqliyyat axınının düzgün istiqamətləndirilməsi vacibdir. Ortamüddətli mərhələdə problemli yol sahələrinin yenidən qurulması, mövcud kollektorların ötürmə qabiliyyətinin artırılması və suyun kənarlaşdırılması sistemlərinin müasirləşdirilməsi həyata keçirilməlidir. Uzunmüddətli mərhələdə isə şəhərin gələcək inkişafı nəzərə alınmaqla yağış sularının idarə olunmasına dair vahid strategiya hazırlanmalı, yeni tikinti və yol layihələri həmin strategiyaya uyğunlaşdırılmalıdır. Unutmamalıyıq ki, müasir şəhərin inkişaf göstəricisi yalnız yeni yolların, körpülərin və tunellərin tikilməsi ilə ölçülmür. Əsas göstəricilərdən biri də həmin infrastrukturun müxtəlif hava şəraitində təhlükəsiz və fasiləsiz fəaliyyət göstərə bilməsidir. Yağışın yağmasının qarşısını almaq mümkün deyil, lakin yağışın şəhər həyatını və nəqliyyat sistemini ciddi şəkildə pozmasının qarşısını düzgün mühəndis həlləri, qabaqlayıcı tədbirlər və əlaqələndirilmiş idarəetmə vasitəsilə əhəmiyyətli dərəcədə almaq mümkündür. Əsas məqsəd yağışdan sonra yollarda toplanan suyu təmizləmək deyil, yağış yağmazdan əvvəl həmin suyun təhlükəsiz şəkildə hara axacağını düzgün planlaşdırmaq olmalıdır. Çünki yol təhlükəsizliyi yalnız sürücünün məsuliyyəti deyil, həm də düzgün layihələndirilmiş və etibarlı idarə olunan infrastrukturun nəticəsidir”.

Burada daha bir mühüm məqam da var: görülən işlərin nəticəsi ölçülməli və ictimaiyyətə açıqlanmalıdır. Məsələn, hansı küçələrdə yağış barmaqlıqları təmizlənib, hansı ərazilərdə kollektorların ötürücülük qabiliyyəti artırılıb, hansı problemlər aşkarlanıb və onların aradan qaldırılması üçün nə qədər vəsait ayrılıb? Agentliyin açıqlamasında texnika və canlı qüvvənin cəlb olunduğu bildirilir, amma konkret ərazilər, görülmüş işlərin həcmi və nəticələr barədə ətraflı məlumat verilmir. Halbuki vətəndaş üçün əsas göstərici görülən işlərin sayı deyil, həmin işlərdən sonra problemin aradan qalxıb-qalxmamasıdır.

Digər tərəfdən, məsuliyyət məsələsi də açıq qalır. Yağış sularının idarə olunması yalnız su təsərrüfatı qurumlarının işi deyil. Yol infrastrukturunun vəziyyəti, kanalizasiya şəbəkələri, tikinti zamanı drenaj sistemlərinin nəzərə alınması və şəhərsalma planlaşdırılması da bu problemin tərkib hissəsidir. Aidiyyəti qurumlar arasında koordinasiya zəifdirsə, hər biri öz səlahiyyətinə aid işləri görməklə kifayətlənirsə, nəticədə problemin bütövlükdə həllini gözləmək çətin olacaq.

Ən nəhayət, Bakıda yağış yağanda şəhərin müxtəlif ərazilərində yaranan vəziyyət artıq normal qəbul edilməməlidir. Yağış təbiət hadisəsidir, onun nəticəsində şəhərin həyatının iflic olması isə infrastrukturun və idarəetmənin problemidir. Hər dəfə yağışdan sonra eyni mənzərə ilə qarşılaşmaq, sonra isə növbəti yağıntını gözləmək həll yolu deyil. Əgər mövsümə hazırlıq tədbirləri görülürsə, bunun nəticəsi küçələrdə görünməlidir. Əgər mövcud infrastruktur yağıntıların öhdəsindən gələ bilmirsə, bu barədə açıq danışılmalı, konkret problemlər və onların həlli üçün vaxt cədvəli ictimaiyyətə təqdim edilməlidir.

Şəhər sakinləri hər dəfə yağış yağanda evə necə gedəcəklərini, avtomobillərinin yolda qalıb-qalmayacağını və küçələrdə yaranan gölməçələrdən necə keçəcəklərini düşünməməlidirlər. Paytaxtın su altında qalması qaçılmaz tale deyil. Bu problemin həlli üçün planlar, proqramlar və açıqlamalarla yanaşı, real nəticələr də lazımdır.

Məhəbbət Tərlanoğlu