ADEX-2026: Azərbaycanın müdafiə strategiyasının hərbi-siyasi və texnoloji mesajları
Bakı beynəlxalq müdafiə sənayesinin diqqət mərkəzində
Bakıda keçirilən ADEX-2026 Azərbaycan üçün yalnız yeni silah və hərbi texnikanın nümayiş olunduğu sərgi deyil. Rəsmi Bakının təqdim etdiyi çərçivədə tədbir ölkənin müdafiə sənayesinin imkanlarını nümayiş etdirmək, hərbi-texniki əməkdaşlığı genişləndirmək və Azərbaycanın təhlükəsizlik strategiyasının əsas istiqamətlərini beynəlxalq auditoriyaya çatdırmaq baxımından mühüm platformadır.
Sentyabrın 30-dan oktyabrın 2-dək Bakı Ekspo Mərkəzində keçirilən ADEX-2026 artıq altıncı Azərbaycan Beynəlxalq Müdafiə Sərgisidir. Bu il sərginin miqyası əvvəlki illərlə müqayisədə genişlənib. Təşkilatçıların məlumatına görə, ADEX və onunla paralel keçirilən “Securex Caspian” sərgisində 29 ölkədən 270-dən çox şirkət iştirakını təsdiqləyib. 14 ölkə milli pavilyonla təmsil olunur.
Bu mənzərə ADEX-in tədricən sırf milli müdafiə sərgisindən daha geniş regional hərbi-texniki əməkdaşlıq platformasına çevrildiyini göstərir.
Prezidentin müraciətində əsas xətt: müdafiə qabiliyyəti dövlət siyasətinin prioritetidir
Prezident İlham Əliyevin ADEX-2026 və “Securex Caspian” iştirakçılarına müraciətində əsas mesajlardan biri Azərbaycanın müdafiə qabiliyyətinin möhkəmləndirilməsinin dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri olmasıdır.
Prezident müraciətində ADEX-i dost və tərəfdaş ölkələrin müdafiə sənayesi qurumlarını, hərbi ekspertlərini və şirkətlərini bir araya gətirən platforma kimi təqdim edir. Onun sözlərinə görə, sərgi ən son texnologiyaların, müasir silah sistemlərinin və hərbi texnikanın nümayişinə, yeni əməkdaşlıq imkanlarının müzakirəsinə və tərəfdaşlıq əlaqələrinin qurulmasına imkan yaradır.
Burada diqqətçəkən məqam ADEX-in yalnız silah sərgisi kimi təqdim edilməməsidir. Prezidentin mesajında müdafiə sənayesi, milli təhlükəsizlik, texnologiya və beynəlxalq əməkdaşlıq bir-birini tamamlayan elementlər kimi çıxış edir.
Bu yanaşmanın hərbi-siyasi əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, Azərbaycan öz müdafiə qabiliyyətini yalnız alınan silahların sayı ilə deyil, həm də istehsal, texnologiya, modernləşmə və beynəlxalq hərbi-texniki əlaqələrin səviyyəsi ilə əlaqələndirir.
“ADEX-2026”nın əsas mesajlarından biri: texnologiya müasir müharibənin mərkəzinə keçir
ADEX-2026-da nümayiş etdirilən məhsullar müasir müharibənin dəyişən xarakterini də göstərir.
Sərginin proqramında pilotsuz sistemlər, radioelektron sistemlər, C4ISR texnologiyaları, aviasiya sistemləri, zirehli texnika, dəniz sistemləri, optoelektronika, silah və sursat, simulyatorlar və digər texnoloji istiqamətlər yer alır.
Azərbaycanın müdafiə naziri Zakir Həsənov da ADEX-2026 çərçivəsində çıxışında müasir döyüşlərin xarakterinin dəyişdiyini vurğulayıb. Onun təqdim etdiyi yanaşmaya görə, neyron şəbəkə texnologiyaları, lazer əsaslı sistemlər, müxtəlif təyinatlı pilotsuz uçuş aparatları və süni intellekt imkanlarına malik pilotsuz sistemlər müdafiə konsepsiyalarına yeni yanaşmanı tələb edir.
Bu, ADEX-2026-nın ən mühüm texnoloji mesajlarından biridir: gələcəyin ordusu yalnız daha çox silaha malik ordu deyil, daha çox məlumatı daha sürətli emal edən, pilotsuz sistemlərdən, yüksək dəqiqlikli silahlardan və rəqəmsal idarəetmədən istifadə edən ordudur.
Yeni texnikaların nümayişi nə deməkdir?
ADEX-2026-da həm Azərbaycan, həm də xarici müdafiə sənayesi şirkətləri müxtəlif yeni və modernləşdirilmiş sistemlərini nümayiş etdirirlər.
Məsələn, Türkiyənin BMC şirkəti sərgidə PAMİR 4×4 hərbi avtomobilini, yerli TUNA mühərriki ilə təchiz edilmiş modernləşdirilmiş KİRPİ II 4×4-ü və VURAN 4×4 avtomobilini təqdim edir.
Bununla yanaşı, sərginin əsas istiqamətlərindən biri pilotsuz sistemlərdir. Azərbaycan üçün bu istiqamətin xüsusi əhəmiyyəti var. Çünki 44 günlük müharibədən sonra pilotsuz vasitələrin, kəşfiyyat imkanlarının, yüksək dəqiqlikli zərbə sistemlərinin və müxtəlif sensorların müasir döyüş meydanında rolu daha çox ön plana çıxıb.
Azərbaycan rəsmilərinin ADEX-2026 çərçivəsində verdiyi mesajlardan görünür ki, məqsəd artıq yalnız mövcud hərbi potensialı qorumaq deyil, onu yeni texnoloji reallıqlara uyğunlaşdırmaqdır.
Azərbaycanın öz müdafiə sənayesini ön plana çıxarması
ADEX-2026-nın əvvəlki sərgilərdən fərqlənən xüsusiyyətlərindən biri Azərbaycanın milli pavilyonunun ayrıca təqdim edilməsidir.
İlk dəfə sərginin 4-cü pavilyonu Azərbaycanın milli ekspozisiyasına ayrılıb. Burada müdafiə sənayesi ilə yanaşı, texnologiya, kosmik sənaye və mühəndislik istiqamətlərində fəaliyyət göstərən qurum və şirkətlərin məhsullarının təqdim edilməsi nəzərdə tutulub.
Bu, sadəcə sərgi təşkilatçılığı baxımından yenilik deyil. Burada daha geniş strateji məqsəd görünür: Azərbaycanın özünü yalnız xarici silah sistemlərinin alıcısı kimi deyil, müdafiə məhsulları istehsal edən və onları beynəlxalq bazarlara çıxarmağa çalışan ölkə kimi təqdim etmək.
Müdafiə naziri Zakir Həsənov ADEX-2026 müraciətində Azərbaycan müəssisələrinin mindən çox növ müdafiə məhsulu istehsal etdiyini, bunların arasında silah, sursat və pilotsuz sistemlərin də olduğunu bildirib.
Beləliklə, ADEX-in Azərbaycan üçün ikinci mühüm funksiyası idxaldan əlavə yerli istehsal və ixrac imkanlarının nümayişidir.
Prezidentin mesajının hərbi-siyasi tərəfi
Prezident İlham Əliyevin müraciətində diqqət çəkən digər məqam Azərbaycanın müdafiə siyasətinin beynəlxalq əməkdaşlıqla paralel təqdim edilməsidir.
Prezident ADEX-i dost və tərəfdaş ölkələrin müdafiə sənayesi qurumlarının, şirkətlərinin və ekspertlərinin görüş yeri kimi xarakterizə edir və hərbi-texniki əməkdaşlığın genişləndirilməsini xüsusi vurğulayır.
Bu baxımdan ADEX-in siyasi əhəmiyyəti bir neçə istiqamətdə ortaya çıxır.
Birincisi, Azərbaycan müxtəlif dövlətlərin müdafiə sənayesi nümayəndələrini eyni məkanda qəbul etməklə hərbi-texniki əlaqələr üçün platforma yaradır.
İkincisi, sərgi texnologiya transferi, birgə layihələr və yeni müqavilələr üçün imkan yaradır. ADEX-in rəsmi məlumatında Azərbaycan dövlət qurumları, beynəlxalq nümayəndə heyətləri və şirkətlər arasında ikitərəfli görüşlərin keçirilməsi xüsusi qeyd olunur.
Üçüncüsü, sərginin miqyasının böyüməsi Azərbaycanın müdafiə sənayesini regional hərbi-texniki əməkdaşlıq sistemində daha görünən vəziyyətə gətirir.
ADEX-2026 fonunda “güc + diplomatiya” modeli
Rəsmi Bakının təqdim etdiyi mənzərədə Azərbaycanın müdafiə siyasətinin iki paralel istiqaməti görünür: hərbi imkanların gücləndirilməsi və beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi.
Bu iki istiqamət bir-birinə zidd təqdim edilmir. Əksinə, ADEX nümunəsində onlar eyni platformada birləşdirilir.
Sərginin bir tərəfində yeni silah sistemləri, pilotsuz vasitələr, zirehli texnika və rəqəmsal texnologiyalar nümayiş etdirilir. Digər tərəfində isə diplomatik nümayəndə heyətləri, şirkətlər və dövlət qurumları arasında görüşlər keçirilir.
Bu baxımdan ADEX-in mahiyyətini yalnız “silah sərgisi” ifadəsi ilə məhdudlaşdırmaq kifayət etmir. Tədbir həm də Azərbaycanın müdafiə siyasətinin texnoloji, sənaye və diplomatik komponentlərini bir araya gətirən platformadır.
Müharibə təcrübəsindən texnoloji modernləşməyə
Azərbaycanın rəsmi hərbi diskursunda son illərin döyüş təcrübəsi də mühüm yer tutur.
Müdafiə naziri Zakir Həsənov ADEX-2026 çıxışında son illərdə əldə edilmiş döyüş təcrübəsinin müasir texnologiyalara əsaslanan hərbi sistemlərin əhəmiyyətini artırdığını qeyd edib. O, eyni zamanda Azərbaycan hərbi mütəxəssislərinin müxtəlif münaqişələrdə istifadə olunan döyüş sistemlərini təhlil etdiyini və onların yerli şəraitə uyğunlaşdırılması imkanlarını araşdırdığını bildirib.
Bu yanaşma mühüm nəticəyə gətirir: Azərbaycanın müdafiə sənayesi siyasəti yalnız yeni silah almaqdan ibarət deyil. Məqsəd həm də döyüş təcrübəsini texnologiya, təlim və istehsal imkanlarına çevirməkdir.
ADEX-2026-nın regional əhəmiyyəti
ADEX-in böyüməsi Cənubi Qafqazın və daha geniş Xəzər hövzəsinin hərbi-texniki əməkdaşlıq baxımından əhəmiyyətinin artması fonunda baş verir.
2026-cı il sərgisində ABŞ, Türkiyə, İtaliya, İsrail, Çin, Böyük Britaniya, Almaniya, Pakistan, Rusiya, Cənubi Koreya, BƏƏ və digər ölkələrdən şirkət və nümayəndə heyətlərinin iştirakı nəzərdə tutulur. ABŞ-ın aparıcı müdafiə şirkətlərinin ADEX-də ilk dəfə təmsil olunması da sərginin beynəlxalq coğrafiyasının genişləndiyini göstərən faktlardan biridir.
Bu mənzərə Azərbaycanın müxtəlif hərbi-texniki tərəfdaşlarla əlaqələri inkişaf etdirmək xəttini nümayiş etdirir.
Eyni zamanda ADEX-in paralelində keçirilən “Securex Caspian” sərgisində kibertəhlükəsizlik, daxili təhlükəsizlik, mühafizə və fövqəladə halların idarə olunması texnologiyalarının ön plana çıxarılması təhlükəsizlik anlayışının yalnız klassik hərbi sahə ilə məhdudlaşmadığını göstərir.
Nəticə
ADEX-2026-nın əsas mesajını bir cümlə ilə ifadə etmək lazım gəlsə, bu, Azərbaycanın müdafiə qabiliyyətini texnologiya, yerli istehsal və beynəlxalq hərbi-texniki əməkdaşlıq üzərində inkişaf etdirmək niyyətinin nümayişidir.
Prezident İlham Əliyevin müraciəti bu yanaşmanın siyasi çərçivəsini müəyyənləşdirir: müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi milli təhlükəsizlik siyasətinin prioritetlərindən biri kimi təqdim olunur; ADEX isə bu siyasətin beynəlxalq müdafiə sənayesi ilə əlaqələndirildiyi platforma kimi çıxış edir.
Sərgidə nümayiş olunan pilotsuz sistemlər, rəqəmsal texnologiyalar, C4ISR, radioelektron mübarizə imkanları, yüksək dəqiqlikli silah sistemləri və müasir zirehli texnika isə müasir orduların inkişafında texnoloji komponentin çəkisinin artdığını göstərir.
Azərbaycan baxımından ADEX-2026-nın digər mühüm nəticəsi yerli müdafiə sənayesinin ayrıca və daha geniş milli pavilyonda təqdim edilməsidir. Bu, ölkənin müdafiə sənayesini yalnız ordunun təchizat bazası kimi deyil, həm də beynəlxalq hərbi-texniki əməkdaşlığın və ixrac imkanlarının bir hissəsi kimi təqdim etdiyini göstərir.
Beləliklə, ADEX-2026 həm sərgi, həm sənaye platforması, həm də Azərbaycanın müdafiə siyasətinin əsas istiqamətlərini beynəlxalq auditoriyaya çatdıran siyasi-diplomatik meydan funksiyasını daşıyır.
Müşahidəçi
11:00 01.10.2026
Oxunuş sayı: 56
Siyasətin pərdəarxası
Rubrika Crossmedia.az Analitik İnformasiya Portalının "Yaradıcı layihələr" departamentinə daxildir.
