İstanbul toplantısı və qəbul edilən birgə bəyanat TDT daxilində güclü diplomatik həmrəyliyin ifadəsidir -RƏY
Türk Dövlətləri Təşkilatı Xarici İşlər Nazirləri Şurası Yaxın Şərqdəki son inkişaflarla bağlı birgə bəyanat yayıb.
"Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) Üzv Dövlətlərin Xarici İşlər Nazirləri Şurası 7 mart 2026-cı il tarixində İstanbulda çağırıldı və regional və qlobal inkişaflar, o cümlədən ətraf bölgələrdə insan iztirablarına, ölümlərə və genişmiqyaslı humanitar çağırışlara səbəb olan mövcud silahlı münaqişə və qarşıdurmaların son zamanlar artması barədə ətraflı məsləhətləşmələr həyata keçirdi.
Nazirlər Yaxın Şərqdə son zamanlar artan zorakılıq və onun dağıdıcı nəticələri ilə bağlı dərin narahatlıqlarını ifadə etdilər. Onlar günahsız insanların həyatını təhlükəyə atan və bölgədə sabitliyi pozan bütün hərəkətləri pislədilər.
Nazirlər TDT Üzv Dövlətlərinin təhlükəsizliyinə qarşı hər hansı təhdidin bütün Təşkilat üçün narahatlıq doğurduğunu vurğuladılar və güc tətbiqinin yolverilməzliyini və suverenlik və ərazi bütövlüyü kimi universal prinsiplərə riayət etməyin vacibliyini qeyd etdilər.
Nazirlər İran İslam Respublikasının ərazisindən Türkiyə Respublikası və mülki obyektlər daxil olmaqla Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan Muxtar Respublikasına qarşı həyata keçirilən hücumları qətiyyətlə pislədilər.
Nazirlər regional vəziyyəti daha da ağırlaşdıran və gərginlik coğrafiyasını genişləndirməriskini daşıyan bu kimi məsuliyyətsiz hərəkətlərin təkrarlanmamasına dair çağırış etdilər.
Nazirlər bu çərçivədə Türkiyə Respublikası və Azərbaycan Respublikasının suverenliyi, ərazi bütövlüyü və təhlükəsizliyinə güclü dəstəklərini ifadə etdilər və hər iki ölkənin xalqları və hökumətləri ilə tam həmrəy olduqlarını bir daha təsdiqlədilər.
Onlar Yaxın Şərqdə sabitliyin bütün region və onun xalqlarının tərəqqisi və rifahı üçün zəruri olduğunu vurğuladılar.
Nazirlər ziddiyyətlərin beynəlxalq hüquqa və BMT Nizamnaməsinin prinsiplərinə uyğun olaraq dialoq vasitəsilə dinc yollarla həllinin vacibliyini vurğuladılar.
Onlar eskalasiyanın dərhal azaldılması, qarşıdurmaların dayandırılması və dinc həllə doğru aparan yeganə mümkün yol kimi diplomatiyanın və konstruktiv dialoqun həlledici əhəmiyyətini vurğuladılar. Onlar bütün tərəfləri maksimum təmkin göstərməyə, danışıqlar masasına qayıtmağa və bütün fikir ayrılıqlarının dinc diplomatik vasitələrlə həllinə yönəlmiş xoşməramlı danışıqlarda iştiraka çağırdılar.
Nazirlər qarşıdurmaların davam etməsinin regional sülh və təhlükəsizliyə birbaşa təhdid yaratdığını vurğuladılar.
Nazirlər həmçinin böhranın qlobal ölçülərini vurğuladılar. Onlar strateji cəhətdən mühüm olan bu bölgədə uzun müddət davam edən qeyri-sabitliyin beynəlxalq sülh və təhlükəsizlik, o cümlədən qlobal enerji bazarları, ticarət marşrutları, ərzaq təhlükəsizliyi və miqrasiya axınlarında potensial pozulmalar baxımından regionun hüdudlarındankənardakı ölkələrə təsir göstərə biləcək ciddi risklər daşıdığını qeyd etdilər.
Onlar həmçinin müvafiq BMT qətnamələrinə uyğun olaraq iki dövlət prinsipi əsasında Fələstin münaqişəsinin ədalətli, davamlı və hərtərəfli həllinə və bu kimi ədalətli və davamlı həllin tapılmasına və Fələstin xalqının, xüsusən də Qəzzada üzləşdiyi humanitar iztirablarının aradan qaldırılmasını qarşısına məqsəd qoyan beynəlxalq platformalar çərçivəsində əməkdaşlıq edilməsinə sadiqliklərini yenilədilər.
Nazirlər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsinin məqsəd və prinsiplərinə və beynəlxalq hüquqa sarsılmaz sadiqliklərini bir daha təsdiqləyərək, TDT-nin regionda sülhün və sabitliyin bərpasına yönəlmiş bütün həqiqi beynəlxalq səyləri dəstəkləməyə hazır olduğunu bildirdilər.
Nazirlər məsələni diqqətdə saxlamağa və bu və ortaq narahatlıq doğuran digər əlaqədarməsələlər üzrə TDT çərçivəsində sıx koordinasiyanı davam etdirməyə razılaşdılar.
Nazirlər qətiyyətlə sülh, dialoq və sabitliyə tərəfdar olduqlarını bildirdilər.
Milli Məclisin deputatı, siyasi elmləri doktoru Rizvan Nəbiyev bu bəyanatın əhəmiyyətini Crossmedia.az-a şərh edib: "TDT Xarici İşlər Nazirləri Şurası operativ şəkildə 7 mart 2026-cı ildə İstanbulda toplanması çox müsbət hadisədir. TDT-nin Yaxın Şərqdəki son inkişaflarla bağlı qəbul etdiyi Birgə Bəyanat təşkilatın beynəlxalq münasibətlər sistemində artan rolunu bir daha nümayiş etdirdi. Sənəd göstərir ki, Türk Dövlətləri Təşkilatı artıq yalnız iqtisadi və humanitar əməkdaşlıq platforması kimi deyil, eyni zamanda regional təhlükəsizlik və siyasi məsələlər üzrə koordinasiyalı mövqe nümayiş etdirmək iqtidarında olan mühüm aktora çevrilməkdədir. İstanbulda keçirilən toplantı təşkilatın Yaxın Şərqdə baş verən hadisələrə operativ reaksiya vermək və üzv dövlətlərin ortaq maraqlarını müdafiə etmək iradəsini ortaya qoydu.
Birgə Bəyanatda vurğulanır ki, TDT regionda sülhün və sabitliyin təmin edilməsinə yönəlmiş beynəlxalq səyləri dəstəkləməyə hazırdır. Üzv dövlətlər mövcud vəziyyəti diqqətdə saxlamaq və qarşılıqlı koordinasiyanı davam etdirmək barədə razılığa gəliblər. Bu yanaşma təşkilatın regional və beynəlxalq diplomatiyada rolunun getdikcə gücləndiyini və türk dövlətləri arasında siyasi həmrəyliyin daha da möhkəmləndiyini göstərir.
Sənəddə xüsusi olaraq qeyd olunur ki, TDT üzv dövlətlərindən birinin təhlükəsizliyinə yönəlmiş hər hansı təhdid bütün təşkilat üçün narahatlıq doğurur. Bu prinsip təşkilat daxilində siyasi həmrəyliyin və qarşılıqlı dəstəyin mühüm göstəricisi kimi təsbit olunub. Bu həm ikitərəfli, həm də çoxtərəfli formatda türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın daha da inkişafı baxımından mühüm siyasi mesaj kimi qiymətləndirilə bilər. Bəyanatda xüsusilə Azərbaycan və Türkiyənin suverenliyi və ərazi bütövlüyünə güclü dəstək və Azərbaycan və Türkiyənin xalqları və hökumətləri ilə tam həmrəylik ifadə olunması çox təqdirə layiqdir.
Birgə bəyanatda İran ərazisindən Türkiyə Respublikasına və Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasına qarşı həyata keçirilən hücumlar qətiyyətlə pislənmişdir. Nazirlər bu kimi hərəkətlərin regional sabitliyi təhlükə altına qoyduğunu və gərginliyin daha da artmasına səbəb ola biləcəyini narahatlıqla qeyd etmişlər. Bu mövqe Türk Dövlətləri Təşkilatının regional təhlükəsizlik məsələlərində prinsipial yanaşmasını əks etdirir.
Ümumilikdə, İstanbul bəyanatı Türk Dövlətləri Təşkilatının regional və qlobal proseslərdə daha fəal rol oynamaq niyyətini, üzv dövlətlərin təhlükəsizlik və sabitlik məsələlərində vahid mövqedən çıxış etmək iradəsini nümayiş etdirən mühüm siyasi sənəd kimi qiymətləndirilə bilər. Belə ki, nazirlər məsələni diqqətdə saxlamağa, bu və ortaq narahatlıq doğuran digər əlaqədar məsələlər üzrə TDT çərçivəsində sıx koordinasiyanı davam etdirməyə razılaşdılar.
14:26 09.03.2026
Oxunuş sayı: 124
