İran üzr istəməsə, Azərbaycan dərhal diplomatik və hərbi cavab verəcək- Politoloq
Martın 5-də Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisinə İran İslam Respublikası istiqamətindən dron hücumunun həyata keçirilməsi regionda sabitliyi pozmağa yönəlmiş açıq təxribatdır.
Mülki obyektlərin – hava limanı terminalının və məktəb yaxınlığının hədəfə alınması Tehranın qonşuluq münasibətləri barədə söylədiyi sözlərin reallıqda nə qədər ziddiyyətli və etibarsız olduğunu göstərdi. Bu addım siyasi məsuliyyətsizlik və beynəlxalq hüquqa açıq hörmətsizlik kimi qiymətləndirilməlidir.
Hadisədən dərhal sonra İlham Əliyevin sədrliyi ilə Təhlükəsizlik Şurasının iclasının keçirilməsi isə Azərbaycan dövlətinin qəti mövqeyini nümayiş etdirdi.
Azərbaycanın suverenliyinə qarşı yönələn istənilən təhdidin cavabsız qalmayacağı aydındır və bu prinsipial mövqe ölkənin regionda güclü və məsuliyyətli dövlət olduğunu bir daha göstərir.
Mövzu ilə bağlı politoloq Yusif Bağırzadə Crossmedia.az-a açıqlama verib. O bildirib ki, İranın Naxçıvana hücumu regiondakı geosiyasi vəziyyətə ciddi təsir göstərə bilər:
“İranın Naxçıvana hücumu Cənubi Qafqazdakı qüvvələr balansını əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirə bilər. Bu hadisə təbii olaraq regionda yeni geosiyasi və təhlükəsizlik vəziyyəti yaradır. Bu mənada Naxçıvanın təhlükəsizlik sistemi həm regional, həm də beynəlxalq kontekstdə daha möhkəm müdafiə strategiyası tələb edir.
Bu hücumun nəticəsi olaraq Azərbaycanın həm diplomatik, həm də hərbi sahədə atacağı addımlar yalnız regiondakı qüvvələr balansını deyil, həm də İranın gələcəkdəki hərəkətlərini müəyyən edə bilər. Naxçıvanın təhlükəsizlik sisteminin gücləndirilməsi və Azərbaycan ordusunun səfərbərlik vəziyyətinə gətirilməsi bu təcavüzə qarşı hazırlanmış yeni müdafiə strategiyasının bir hissəsidir”.
Politoloq vurğulayıb ki, Naxçıvanın strateji mövqeyi hadisənin əhəmiyyətini daha da artırır:
“İranın Naxçıvanı hədəf alması bir tərəfdən Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü pozmağa yönəlmiş hərbi təcavüzdür, digər tərəfdən isə Türkiyə ilə olan strateji əlaqələri hədəf alan cəhddir.
Naxçıvanın strateji əhəmiyyəti Azərbaycanın əsas hissəsindən ayrı, lakin Türkiyə ilə birbaşa sərhədi olan ərazi olması ilə bağlıdır. Bu ərazi həm də Azərbaycanın və Türkiyənin birgə təhlükəsizliyini təmin edən vacib məkanlardan biridir.
İranın bu hərəkəti təbii olaraq Azərbaycan və Türkiyə arasında onsuz da güclü olan müttəfiqlik əlaqələrini daha da möhkəmləndirəcək və regional təhlükəsizlik arxitekturasına təsir göstərəcək”.
Ekspert əlavə edib ki, baş verən hadisə fonunda Naxçıvanın təhlükəsizlik sisteminin gücləndirilməsi zəruri görünür:
“Naxçıvanın təhlükəsizlik sisteminin gücləndirilməsinə gəldikdə isə bu, həm hərbi, həm də strateji baxımdan çox vacibdir. Bu, ilk növbədə ərazinin hava hücumlarından qorunması üçün yeni və müasir müdafiə sistemlərinin qurulmasını tələb edir.
Həmçinin Naxçıvanın sərhəd bölgələri daha sıx nəzarət altında olmalı, burada yaşayan əhali ilə təhlükəsizlik qüvvələri arasında yaxın əlaqələr qurulmalıdır. Naxçıvanın təhlükəsizliyini təmin edəcək ən vacib amillərdən biri güclü hərbi infrastrukturun yaradılmasıdır.
Bu gün Naxçıvanda olan silahlı qüvvələr kifayət qədər hazırlıqlı və müdafiə qabiliyyəti yüksək səviyyədədir. Lakin bu müdafiə xəttinin daha da gücləndirilməsi istiqamətində əlavə addımlar da atıla bilər.
Xüsusən də, Naxçıvanın Türkiyə ilə sərhəddə yerləşməsini nəzərə alsaq, Türkiyənin Naxçıvanın müdafiəsi üçün sərhəd istiqamətində xüsusi sistemlər yerləşdirməsi daha məqsədəuyğun olardı. Bu, regionda hər hansı təcavüzə qarşı dərhal reaksiya verə biləcək müdafiə gücünün formalaşdırılması deməkdir. Belə bir addım yalnız İranın təcavüzünə cavab vermək deyil, həm də digər güclərin regionda təsir imkanlarının genişlənməsinin qarşısını almaq baxımından vacibdir.
İranın üzr istəməməsi və ya qaneedici izahat verməməsi Azərbaycanın müvafiq diplomatik və hərbi addımlar atmasına səbəb ola bilər.
Bu vəziyyət Azərbaycan üçün yalnız diplomatik deyil, eyni zamanda hərbi reaksiyanı da gündəmə gətirə bilər. Diplomatik baxımdan Azərbaycan beynəlxalq təşkilatlara müraciət edərək, İranın bu təcavüzünü qınayacaq və öz ərazi bütövlüyünü müdafiə etmək üçün daha geniş beynəlxalq dəstək əldə etməyə çalışacaq.
Eyni zamanda, Azərbaycanın İranın məsuliyyətə cəlb olunması və bu hücumun beynəlxalq hüquqa uyğun şəkildə qiymətləndirilməsi məsələsini qaldırması ehtimalı yüksəkdir.
Hərbi addımlar baxımından isə Azərbaycanın Silahlı Qüvvələri bu cür təcavüzlərə qarşı dərhal cavab verməyə hazır vəziyyətdədir və İran tərəfindən təxribat xarakterli addımlar davam edərsə, müvafiq cavab tədbirləri də görüləcək.
Bununla bağlı həm ölkə başçısı, həm Xarici İşlər Nazirliyi, həm də Müdafiə Nazirliyi müvafiq bəyanatlarla çıxış ediblər. Bu, yalnız Naxçıvanın təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi daşımır, eyni zamanda regionda təhlükəsizliyi pozan qüvvələrə qarşı Azərbaycanın qəti mövqeyini nümayiş etdirir.
Ordunun 1 nömrəli səfərbərlik vəziyyətinə gətirilməsi də çox mühüm hərbi tədbirdir. Bu, Azərbaycanın hərbi hazırlığının yüksək səviyyəyə çatdırılması və təcavüzə qarşı dərhal reaksiya vermək üçün bütün potensialın səfərbər edilməsi deməkdir.
Ordunun belə bir vəziyyətə gətirilməsi ölkənin müdafiə qabiliyyətinin sürətlə gücləndirilməsi və Naxçıvanın müdafiəsi üçün hazırlıqların tamamlanması məqsədi daşıyır. Bu tədbir yalnız Azərbaycanın öz təhlükəsizliyini təmin etməsi üçün deyil, həm də İranın bu təcavüzünə qarşı qətiyyətli reaksiyanın göstəricisidir”.
Politoloq sonda vurğuladı ki, İranın Naxçıvanı hədəf alması Cənubi Qafqazdakı qüvvələr balansını dəyişdirə bilər:
“Bu hadisə yalnız Azərbaycan, Türkiyə və İran arasındakı münasibətlərə deyil, həm də beynəlxalq aləmdə gedən güc mübarizəsinə təsir göstərə bilər. Naxçıvanın təhlükəsizlik sisteminin gücləndirilməsi və ordunun 1 nömrəli səfərbərlik vəziyyətinə gətirilməsi Azərbaycanın bu təcavüzə qarşı mövqeyini qorumağa və gələcəkdə daha sıx əməkdaşlıq və müdafiə strategiyaları formalaşdırmağa hazır olduğunu göstərir”.
Həmayıl Şükürova
14:43 07.03.2026
Oxunuş sayı: 2004
