Rizvan Nəbiyev: Azərbaycanın iqtisadi gücü hərbi qələbəmizin və artan beynəlxalq nüfuzumuzun əsasını qoydu
1994-cü il
Atəşkəsin elan olunduğu il, 2020-ci il Vətən müharibəsi ilinin və 2027-ci ilin
ÜDM göstəricilərini müqayisəli təhlil etmək etdikdə mənzərə daha aydın və tam
görsənir. 1994-cü ilin mayında, atəşkəs elan olunan zaman, ərazilərimizin 20%
işğal altında olarkən, Azərbaycanın Ümummilli Daxili Məhsulu, təxminən 1,2
milyard dollar idi. Vurğulamaq istərdim, büdcəmiz yox, məhz ÜDM. Bu hətta
işğalçı tərəfin ÜDM-dən 100 milyon ABŞ dolları aşağı idi. Hərbi xərclərimiz isə
cəmi 43 milyon ABŞ dolları idi.
Crossmedia.az
xəbər verir ki, bunu bu gün Milli Məclisin büdcə müzakirələrində millət vəkili
Rizvan Nəbiyev deyib.
O, əlavə
edib ki, həmin vaxt atəşəkəs qərarını vermək və dövlətin təbii sərvətlərini ölkənin
ümumi inkişafı üçün səfərbər edilməsi strategiyasını həyata keçirmək üçün Ulu
Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik vizionu və idarəçiliyi tələb olunurdu: “Beynəlxalq
münasibətlər nəzəriyyəsində bunu raison d'État — dövlətin ali maraqlarından irəli
gələn strateji qərarvermə məntiqi də adlandırırlar. 2020-ci ildə, sentybarın
27-də Vətən müharibəsi başlayanda isə Azərbaycanın ÜDM-i 42 milyard dolları ötərək
Ermənistanın iqtisadi gücündən üç dəfədən çox idi. Azərbaycanın hərbi xərcləri
2.22 milyard ABŞ dolları təşkil edirdi və Ermənistanın müvafiq göstəricisini
3,5 dəfə üstələyirdi. Bu müqayisə göstərir ki, Prezident İlham Əliyev Ulu Öndər
Heydər Əliyevin dövlətçilik strategiyası əsasında ölkəmizin iqtisadi inkişafını
hərbi və siyasi üstünlüyə çevirə bilmişdir. Belə ki, 2003-2020-ci illərdə Azərbaycanın
enerji gəlirləri səfərbər edilməklə iqtisadi və sosial inkişafı həyata
keçirmişdir, ordu quruculuğu və hərbi modernləşmə təmin etmişdir. 2020-ci ildə əldə
edilən hərbi nəticənin arxasında təkcə hərbi üstünlük deyil, həm də onları idarə
edən milli kadr pontensialı dayanmışdır. 2023-cü ildə suveren nəzaratəmizin bərpasından
cəmi 3 il sonra 2027-ci ildə ÜDM 141 milyard manat həcmində proqnozlaşdırılması
bu uğurlu siyasətin davamı deməkdir”.
R.Nəbiyev
bildirib ki, hazırda həm regional, həm də qlobal səviyyədə həm fiziki coğrafi,
həm də kiber məkanda ciddi təhlükəzislik çağırışlarının mövcudluğu, təhlükəsizlik
tədbirlərinin davam etidirilməsini zəruri edir: “Həm də bu səbəblərə görə də
2027-ci ilin dövlət büdcəsindən müdafiə və milli təhlükəsizlik xərclərinə 8,8
milyard manat vəsait yönəldiləcəkdir. Bu isə Suverenliyimizin tam bərpa
olunduğu 2023-cü illə müqayisədə, 2,9 milyard manat çoxdur. Dövlətimizin müdafiə
potensialının artıırlması beynəlxalq münasibətlər sistemində qəbul olunan
klassik “çəkindirmə” siyasətidir. Nəzərə almalıyıq ki, dövlətin təhlükəsizliyi
sərhəddən başlayır, 30 ilə yaxın müddət ərzində, cənubda 132 km, qərbdə 700 km
artıq sərhədlərimiz işğal altında olmuşdur. Xarici siyasət və diplomatiya təhlükəsizlik məsələləri
ilə necə uzlaşdırılmalıdır? Azərbaycanın qarşıdakı dövrdə xarici siyasətdə daha
fəal olması ölkənin artan iqtisadi, siyasi və hərbi imkanları ilə də uzlaşır.
Prezidentimizin vurğuladığı kimi, “(...) bundan sonra da xarici siyasətimizin
müdafiəyönümlü yox, həm aktiv, daha çox fəalyönümlü olması lazımdır.” Azərbaycanın
milli maraqların təmininə əsaslanan müstəqil və çoxvektorlu xarici siyasəti ölkəmizin
beynəlxalq mövqelərini möhkəmləndirir, strateji manevr imkanlarını genişləndirir.
Bu strateji xəttin davamı olaraq Azərbaycan müxtəlif güc mərkəzləri ilə bərabərhüquqlu
tərəfdaşlıq qurur, regional və qlobal gündəliyin formalaşmasına töhfə verir.
Ölkəmiz hər hansı geosiyasi blokun təsir dairəsinə daxil olmadan, öz strateji
prioritetlərini müstəqil şəkildə müəyyənləşdirir və həyata keçirir.
Bu yanaşma
Azərbaycanın xarici siyasətində keyfiyyətcə yeni mərhələnin əsas xüsusiyyətlərindən
biridir. 2027-2028-ci illərdə planlaşdırılan beynəlxalq tədbirlər də çoxtərəfli
diplomatiyada artan Azərbaycanın rolunun göstəriciləridir. Belə ki, Asiyada
Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə (AQEM) çərçivəsində sədrliyimiz
növbəti 2 il uzadıldı. 2027-ci ildə Azərbaycan Mərkəzi Asiya Dövlət
Başçılarının Məşvərət Görüşünə sədrlik edəcəkdir. Gələn il həmçinin Azərbaycan
İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının XVI Zirvə görüşünə ev sahibliyi edəcək və İƏT-ə sədrliyi
qəbul edəcəkdir. 2028-ci ildə isə ilk dəfə MDB-yə sədrlik nəzərdə tutulur. Bunlar ona görə mümkün olacaq ki, “Azərbaycan
özü təkbaşına işğala son qoymuşdur, eyni zamanda, bölgədə yeni reallıqlar
yaratmışdır.” 2028-ci ilin mayında 47 üzv dövlətin yer aldığı Avropa Siyasi
Birliyinin Zirvə görüşünün Azərbaycanda keçirilməsi də ölkəmizin beynəlxalq
dialoq platforması kimi rolunu gücləndirəcək. Beləliklə, Azərbaycan yaxın iki
ildə Türk dünyası, Mərkəzi Asiya, İslam dünyası, MDB və Avropa siyasi məkanında
çoxtərəfli diplomatiyanın fəal iştirakçısı kimi çıxış edəcək. 2027-ci ilin dövlət büdcəsinin layihəsində
beynəlxalq münasibətlər üzrə fəaliyyətin təmini üçün 569,5 milyon manat məbləğində
vəsait proqnozlaşdırılmışdır ki, bu da 2026-cı illə müqayisədə 3,6 faiz çoxdur.
Bu xərclərin 230,0 milyon manatı Azərbaycan Respublikasının xaricdəki
diplomatik nümayəndəliklərinin və konsulluqlarının saxlanılması xərclərinə yönəldiləcəkdir.
Bu 2026-cı illə müqayisədə 15,0 milyon manat və ya 7,0 faiz çoxdur. 25,0 milyon
manatı beynəlxalq və regional təşkilatlara üzvlük haqqı ilə bağlı xərclərə,
224,0 milyon manatı beynəlxalq səviyyəli tədbirlərin keçirilməsi ilə bağlı xərclərə,
yönəldiləcəkdir. Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş və orta güc kimi artan
nüfuzunun göstəricilərindən biri dünyanın aparıcı dövlətləri ilə münasibətlərinin
strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlməsidir. Ümumilikdə 30 dövlətlə strateji
tərəfdaşlığın qurulması həm də bu dövlətlərin ölkəmizlə münasibətlərə verdiyi dəyərin
göstəricisidr. Xüsusilə yalnız cari il ərzində Böyük Yeddiliyə daxil olan ABŞ,
Almaniya və Böyük Britaniya ilə münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə
qaldırılması Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi mükəmməl xarici siyasət
strategiyasının mühüm nəticələrindəndir. İtaliya da daxil olmaqla, Azərbaycanın
Böyük Yeddiliyin dörd üzvü ilə strateji tərəfdaşlıq münasibətləri qurması Azərbaycanın
qlobal siyasi-iqtisadi proseslərdə artan rolunun təsdiqi, Prezident İlham
Əliyevin beynəlxalq miqyasda nüfuzunun göstəricisidir. Müdafiə təhlükəsizlik və
müdafiə sənayesi sahələrində yeni siyasi reallıq şəraitində əməkdaşlıq mümkün
olacaqdır. ABŞ, Böyük Britaniya və
Almaniya ilə imzalanmış strateji xarakterli sənədlər həmçinin rəqəmsal inkişaf
sahələrində də əməkdaşlıq üçün ümumi çərçivəni müəyyən edir. Birinci
Vitse-Prezident Mehriban xanım Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Rəqəmsal İnkişaf
Şurasının hədəflədiyi 58 təşəbbüsün reallaşdırılmasına həm də beynəlxalq səviyyədə
dəstəyin verilməsi üçün baza deməkdir. Dünya İqtisadi Forumunun 2025-ci il
hesabatına əsasən, 2030-cu ilədək əsas peşə bacarıqlarının 39 faizinin dəyişəcəyi
gözlənilir. Eyni zamanda, ISC2-nin 2025-ci il tədqiqatına görə, mütəxəssislərin
95 faizi çalışdıqları təşkilatlarda kibertəhlükəsizlik üzrə bacarıq
çatışmazlığının olduğunu bildirib. Bu göstəricilər əmək bazarının sürətlə dəyişdiyini
və yüksək ixtisaslı milli kadrların hazırlanmasının strateji əhəmiyyətini bir
daha göstərir.
12:42 17.11.2026
Oxunuş sayı: 202