TƏBİB Səhiyyə Nazirliyinə birləşdirilir
TƏBİB-in yaranması və nəzərdə tutulan fəaliyyəti
“Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi” (TƏBİB) publik hüquqi şəxs 2018-ci ilin dekabr ayında Azərbaycan Prezidentinin fərmanı ilə yaradılmışdır. Əsas məqsəd icbari tibbi sığortanın tətbiqi ilə əlaqədar dövlət səhiyyə sisteminə daxil olan tibb müəssisələrini vahid idarəetmə altında birləşdirmək, tibbi xidmətlərin təşkilini təmin etmək və keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə artırmaq idi. TƏBİB-in tabeliyinə keçən xəstəxanalar və poliklinikalar vasitəsilə vətəndaşlara pulsuz və ya minimal ödənişlə yüksək səviyyəli tibbi yardım göstərmək, növbələri azaltmaq, müasir avadanlıqlarla təchizatı yaxşılaşdırmaq, həkimlərin iş şəraitini və motivasiyasını gücləndirmək planlaşdırılmışdı. Nəticədə səhiyyədə korrupsiya və rüşvət hallarının minimuma enəcəyi, xəstələrin “pulsuz tibb” prinsipi əsasında həqiqətən keyfiyyətli xidmət alacağı gözlənilirdi.
Real vəziyyət və yaranan problemlər
TƏBİB tərəfindən müxtəlif istiqamətdə addımlar atıldı, müəyyən islahatlar həyata keçirildi, müsbət və gözlə görünən nailiyyətlər əldə edildi. Bütün bunlar təqdirə layiq addımlar idi. Lakin fəaliyyətdəki müəyyən boşluqlar, idarəetmədəki boşluqlar əhali arasındakı narazılıqları artırdı.
Bir çox rayon və şəhərlərdə xəstəxanalarda hələ də növbələr, avadanlıq çatışmazlığı, müayinə və müalicə üçün qeyri-rəsmi ödəniş tələbləri davam edir. Stomatologiya kimi sahələrdə ştatların kəskin azaldılması, həkimlərin iş yükünün artması və xidmət keyfiyyətinin düşməsi kimi hallar tez-tez qeydə alınır. Sosial şəbəkələrdə və mediada yayılan şikayətlərə görə, icbari sığorta mexanizmi tam işlək vəziyyətə gətirilməyib, bir sıra xidmətlər hələ də ödənişli qalır və ya keyfiyyətsiz təqdim olunur. Nəticədə əhali arasında dövlət səhiyyəsinə inam əvəzinə məyusluq və xəstəxanalardan yayınma meyli güclənib.
Nəzərdə tutulanla reallıq arasındakı kəskin fərq
TƏBİB əslində vətəndaşlara mərkəzləşdirilmiş, şəffaf və keyfiyyətli tibbi xidmət təmin etməli, səhiyyədəki köhnə problemləri aradan qaldırmalı idi. Lakin praktikada idarəetmədəki səmərəsizlik, resursların düzgün bölüşdürülməməsi və sistemli problemlərin həll olunmaması nəticəsində vəziyyət əksinə çevrilib. Bir tərəfdən rəsmi açıqlamalarda nailiyyətlər vurğulanır, digər tərəfdən isə insanlar hələ də “pulsuz tibb” adı altında əlavə xərclərə məcbur qalır və ya xidmətdən məmnun qalmır. Bu səhiyyə islahatlarının daha ciddi nəzarət, şəffaflıq və əhalinin real ehtiyaclarına uyğunlaşdırılmasını tələb edir.
Sosial şəbəkələrdə müşahidə olunan kütləvi narazılıqlar, medianın TƏBİB fəaliyyətinə yönəlmiş tənqidləri və vətəndaşların artan etirazları səhiyyə idarəçiliyində struktur dəyişikliklərinin vacibliyini gündəmə gətirir. İctimai diskussiyalarda tez-tez vurğulanır ki, qərarvermə mexanizmlərinin parçalanması, səlahiyyət bölgüsündə qeyri-müəyyənlik və kommunikasiya problemləri sistemin effektivliyinə mənfi təsir göstərir. Bu kontekstdə Səhiyyə Nazirliyi ilə TƏBİB-in mümkün birləşməsi idarəetmənin daha mərkəzləşdirilmiş, çevik və şəffaf modelə keçidi kimi dəyərləndirilir.
Belə bir inteqrasiya, tərəfdarların fikrincə, resursların daha səmərəli bölüşdürülməsinə, bürokratik maneələrin azalmasına və xidmət keyfiyyətinin yüksəldilməsinə töhfə verə bilər. Eyni zamanda, vahid idarəetmə strukturu vətəndaş-müəssisə münasibətlərində etimadın gücləndirilməsinə, operativ qərarların qəbuluna və böhran vəziyyətlərinə daha koordinasiyalı reaksiyaya imkan yarada bilər. Bununla yanaşı, ekspertlər qeyd edirlər ki, hər hansı struktur islahat yalnız formal birləşmə ilə məhdudlaşmamalı, institusional məsuliyyət, hesabatlılıq və rəqəmsal transformasiya kimi əsas sahələrdə də paralel yeniliklərlə müşayiət olunmalıdır.
Nəticə etibarilə, ictimai narazılıqların artdığı bir şəraitdə səhiyyə sistemində idarəetmə modelinin optimallaşdırılması məsələsi təkcə inzibati qərar deyil, həm də sosial etimad, xidmət əlçatanlığı və sistem dayanıqlılığı baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu səbəbdən müzakirələrin əsas hədəfi yalnız struktur dəyişikliyi deyil, bütövlükdə daha effektiv və vətəndaş yönümlü səhiyyə mühitinin formalaşdırılması olmalıdır. TƏBİB sədrinin iki dəfə dəyişdirilməsi və idarəetmədəki boşluqlar bu qurumların birləşdirilməsini zəruri edir. Bəzi mütəxəssis və vəziyyəti müşahidə edən şəxslərin fikrincə bu effektviliyi və fəaliyyət keyfiyyətini artıracaq.
Ayhan
11:00 19.02.2026
Oxunuş sayı: 607
