Unutmayaq, unutdurmayaq: 1994-cü ilin Bakı Dəmir Yolu Terroru və erməni vandalizminin sübutu
Erməni vandalizmi və terroru illər boyu Azərbaycana qarşı amansız şəkildə özünü göstərmişdir; işğallar, qətliamlar, mülki əhaliyə qarşı yönəlmiş planlı hücumlar və strateji infrastruktur obyektlərinin hədəfə alınması Azərbaycanın tarixində dərin yaralar açmışdır. 1980-ci illərin sonlarından başlayaraq erməni terrorçuları Bakıda avtobusları və qatarları partlatmış, şəhər meydanlarını, dəmir yol vağzallarını və metro stansiyalarını hədəf almış, qadınları, uşaqları və qocaları qətlə yetirmiş, mülki əhalini qorxu altında saxlamışdır.
1994-cü il fevral ayı Azərbaycanın müasir tarixində dərin iz buraxmışdır. Bu tarixdə Bakı Dəmir Yolu Vağzalında, “Kislovodsk-Bakı” sərnişin qatarında baş vermiş partlayış yalnız faciəvi bir hadisə deyil, həm də Ermənistanın Azərbaycana qarşı uzun illər boyu davam edən sistemli terror siyasətinin qanlı göstəricisidir.
Hadisədən artıq 30 ildən çox vaxt keçsə də, qurbanların xatirəsi və dağıdıcı təsir hələ də Azərbaycan ictimaiyyətinin yaddaşında təravətini qoruyur. Partlayış nəticəsində 25 nəfər həlak olmuş, 88 nəfər yaralanmışdır və bu, yalnız bir qatarla məhdudlaşmayan, mülki əhali və strateji infrastruktura qarşı planlı hücumların davamı olmuşdur. Ermənistan terrorizmi 1980-ci illərin sonlarından başlayaraq Azərbaycanın paytaxtı və digər şəhərlərinə yönəlmiş, mülki əhaliyə qorxu yaratmaq məqsədilə həyata keçirilmişdir. 1984-cü ildə Bakıda sərnişin avtobusunda partlayış baş vermiş və iki uşaq anası qadın həlak olmuş, 1989-cu ildə Laçın-Şuşa yolunun yaxınlığında və Xankəndi körpüsündə partlayışlar törədilmiş, 1990–1991-ci illərdə Azərbaycanın Qazax, Tərtər, Kəlbəcər rayonlarında qatar və avtobuslara hücumlar edilmiş, çoxsaylı mülki şəxslər həyatını itirmişdir. Bu terror dalğasının ən qanlı nöqtəsi 1994-cü ilin fevralında baş vermiş Kislovodsk-Bakı sərnişin qatarına qarşı partlayış olmuşdur. Bu hücum yalnız fiziki dağıntı yaratmaqla kifayətlənməyib, həm də psixoloji terrorla Azərbaycan əhalisinin gündəlik həyatına ciddi təsir göstərmişdir. Azərbaycanın Birləşmiş Millətlər Təşkilatı yanında daimi nümayəndəsi səfir Aqşin Mehdiyev 2012-ci ildə BMT Baş Məclisi və Təhlükəsizlik Şurasına göndərdiyi məktublarda Ermənistan tərəfindən Azərbaycana qarşı törədilmiş terror aktlarının sistemli xarakterini vurğulamış, 1994-cü ilin qatar partlayışı da daxil olmaqla bir çox faciəli hadisələri sənədləşdirmişdir. Səfir Mehdiyev, həmçinin, Ermənistan rəhbərliyinin terrorçuları milli qəhrəman statusuna qaldırması, onlara dövlət mükafatları verməsi və beynəlxalq ictimaiyyəti aldatmaq cəhdlərini tənqid etmişdir.
1980-ci illərin sonlarından başlayaraq, erməni terrorçularının Azərbaycanda həyata keçirdiyi digər hücumlar, məsələn, Bakıdan Yerevana hərbi təyyarənin qəsdən qəzaya uğraması, Laçın-Şuşa yolunda qatarda partlayışlar, Qazax və Tərtər rayonlarına basqınlar, Dəmir Yolu stansiyalarında partlayışlar, avtobuslara hücumlar, mülki əhalinin kütləvi həlak olması və yaralanması, bütün bunlar erməni terrorizminin sistemli və məqsədyönlü olduğunu göstərir. Hadisələr yalnız fiziki dağıntı yaratmaqla kifayətlənməyib, Azərbaycanın nəqliyyat və strateji infrastrukturu üzərində terrorçu təzyiq yaratmış, mülki əhaliyə qorxu salmışdır. Bu terror siyasəti beynəlxalq hüquqa və insan haqlarına açıq təcavüz olaraq qiymətləndirilə bilər. Ermənistanın dövlət səviyyəsində terrorçuları dəstəkləməsi və alqışlaması, o cümlədən Varujan Karapetyan və Monte Melkonyan kimi şəxslərin milli qəhrəman statusuna qaldırılması, onların dövlət mükafatları ilə təltif edilməsi, erməni terrorizminin yalnız fərdi deyil, dövlət səviyyəsində həyata keçirildiyini göstərir. Həmin dövrdə beynəlxalq təşkilatlar, o cümlədən BMT, terror aktlarının qurbanlarına kömək göstərməyi, onlara və ailələrinə dəstək verməyin vacibliyini dəfələrlə vurğulamışdır. Buna baxmayaraq, Ermənistan rəhbərliyi terrorçularla həmrəyliyini nümayiş etdirmişdir.
1994-cü ilin fevral ayında baş vermiş Bakı Dəmir Yolu Vağzalındakı partlayış Azərbaycanın beynəlxalq diplomatiyasına da təsir göstərmiş, bu faciəli hadisə beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırılmış və Ermənistanın terror siyasətinə qarşı tədbirlərin vacibliyi vurğulanmışdır. Hadisənin xronologiyası, səbəbləri, qurbanların sayı və dağıdıcı təsiri, həmçinin Ermənistanın dövlət səviyyəsində terrorçuları dəstəkləməsi göstərir ki, 1994-cü ilin fevral hadisəsi yalnız bir terror aktı deyil, Azərbaycanın mülki əhalisinə və infrastrukturuna qarşı yönəlmiş sistemli hücumların simvoludur. Bu faciə Azərbaycan tarixində həm öyrədici, həm də xəbərdarlıq xarakteri daşıyır və beynəlxalq ictimaiyyət üçün erməni terrorizminin ciddiliyi barədə əhəmiyyətli dərs rolunu oynayır.
Unutmayaq, unutdurmayaq! Hər bir qurbanın, hər bir partladılmış avtobusun, qatarın, metro stansiyasının arxasında illərlə davam edən erməni vandalizminin və terrorunun qanlı izi var – bu faciəni yadda saxlamalıyıq, gələcək nəsillər öyrənməli və belə dəhşətlərin təkrarlanmaması üçün hərəkət etməliyik.
Fatimə Məmmədova
09:04 01.02.2026
Oxunuş sayı: 540
