Azərbaycanın regionlarında idmanın inkişafı nə yerdədir?
Regionlarda inşa edilən 40-dan çox Olimpiya İdman Kompleksi bu gün sadəcə memarlıq nümunəsi deyil, ölkə idmanının onurğa sütununa çevrilib. Əvvəllər əyalət gəncləri üçün peşəkar məşq şəraiti əlçatmaz xəyal idisə, hazırda Mingəçevirdəki "Kür" Olimpiya Tədris-İdman Mərkəzi beynəlxalq səviyyəli "Prezident Kuboku" kimi avarçəkmə yarışlarına ev sahibliyi edərək regionun idman turizmi potensialını dünyaya nümayiş etdirir. Bu cür müasir bazaların mövcudluğu seleksiya işlərini də sürətləndirib; artıq müxtəlif idman növləri üzrə milli komandaların heyətinin təxminən yarısını məhz bölgə təmsilçiləri təşkil edir. Məsələn, son illərdə regionlarda keçirilən yerli turnirlərin sayında müşahidə olunan 15 faizlik artım kütləviliyin bariz nümunəsidir. Göyçaydan Qaxa, Lənkərandan Qusara qədər fəaliyyət göstərən bu mərkəzlər sayəsində kənd uşaqları palçıqlı həyətlərdən çıxıb dünya standartlarına cavab verən rinqlərə və xalçalara addım atırlar. Bu infrastruktur həm də beynəlxalq arenalarda, o cümədən Avropa və dünya çempionatlarında qazanılan medalların sayının artmasında həlledici rol oynayır.
Azərbaycanın idman infrastrukturuna qoyulan investisiyalar artıq öz bəhrəsini konkret rəqəmlərlə büruzə verir. 2025-ci ilin yekunlarına görə, Azərbaycan idmançıları beynəlxalq arenada 2113 medal qazanaraq tarixi rekorda imza atıblar ki, bu medalların təxminən 30 faizi qızıl əyarlıdır. Bu uğurların təməlində isə regionlarda fəaliyyət göstərən və sayı artıq 46-ya çatan Olimpiya İdman Kompleksləri dayanır. Təkcə son bir ildə Gəncə və Yevlaxda yeni müasir komplekslərin istifadəyə verilməsi bölgə gənclərinin peşəkar idmana çıxışını daha da asanlaşdırıb.
İdman tədbirlərinin coğrafiyası da sürətlə genişlənir. Əgər əvvəllər mötəbər yarışlar yalnız paytaxtla məhdudlaşırdısa, 2025-ci ildə MDB Oyunlarının əsas mərkəzinin Gəncə seçilməsi və yarışların ölkənin 7 fərqli şəhərində təşkil olunması bu sahədə yeni mərhələdir. Eyni zamanda, 2026-cı ilin idman təqvimi də regionlar üçün olduqca zəngindir: aprel ayında Mingəçevirdə keçiriləcək ənənəvi "Prezident Kuboku" avarçəkmə reqatası, Qusarda, Şahdağ ərazisində baş tutan Xizək alpinizmi üzrə Avropa və Dünya Kubokları bölgələrin beynəlxalq idman mərkəzinə çevrildiyini təsdiqləyir. Artıq Xankəndi şəhəri də bu sıraya qoşulub; 2026-cı ilin may ayına planlaşdırılan "Bakı-Xankəndi" velosiped yarışı işğaldan azad olunmuş ərazilərin də idman xəritəmizə inteqrasiya olunduğunun bariz nümunəsidir.
Azərbaycanın idman coğrafiyasına nəzər saldıqda hər bölgənin özünəməxsus "ixtisaslaşma" sahəsi olduğunu görmək olar. Məsələn, Gəncə bu gün ölkənin boks və cüdo mərkəzi hesab olunur. Təsadüfi deyil ki, 2024-2025-ci illərin nəticələrinə görə, milli komandaların bu növlər üzrə aparıcı üzvlərinin böyük hissəsi məhz Gəncə məktəbinin yetirmələridir. Eləcə də Qazax, Tovuz və Gəncə zonası ənənəvi olaraq güləşin "məskəni" statusunu qoruyub saxlayır. Son dövrlərin ən parlaq ulduzlarından olan, dünya və Avropa arenalarında bayrağımızı ucaldan Həsrət Cəfərov (yunan-Roma güləşi) və Jalə Əliyeva kimi gənclərin uğurları məhz regional seleksiya işinin nə dərəcədə effektiv qurulduğunu sübut edir.
Cənub bölgəsi, xüsusilə Lənkəran və Astara isə ağır atletika ənənələri ilə seçilir. Buradan çıxan atletlər həm respublika, həm də beynəlxalq turnirlərdə öz sözlərini deməyi bacarırlar. Futbol mövzusunda isə Tovuzun "Turan"ı və Gəncənin "Kəpəz"i ətrafında formalaşan azarkeş mədəniyyəti göstərir ki, regionlarda peşəkar klubların olması yerli gənclərin idmana axınını sürətləndirən əsas stimuldur. Şimal zonası, xüsusən Qusar isə artıq təkcə döyüş növləri ilə deyil, "Şahdağ" Turizm Mərkəzi sayəsində xizək alpinizmi kimi yeni və perspektivli qış idman növlərinin mərkəzinə çevrilməkdədir. Bu cür regional ixtisaslaşma həm rəqabəti artırır, həm də hər bir gəncin öz potensialına uyğun sahəni tapmasına şərait yaradır.
Regionlarda idman infrastrukturu qurulsa da, bu bazaların effektivliyini artırmaq üçün hələ də həllini gözləyən məqamlar var. Əsas məsələlərdən biri ixtisaslı kadr çatışmazlığıdır; müasir komplekslərin idarə olunması və ən son metodikalarla məşq keçilməsi üçün yerli mütəxəssislərin mütəmadi olaraq paytaxtda və ya xaricdə təlimlərə cəlb olunması vacibdir. Eyni zamanda, regionlarda seleksiya işlərinin rəqəmsallaşdırılması, yəni kəndlərdəki istedadlı uşaqların vahid bazada toplanması gələcəkdə "itirilmiş istedadların" sayını minimuma endirə bilər.
Lakin perspektivlər daha ümidvericidir. Xüsusilə işğaldan azad olunmuş ərazilərin idman potensialı böyükdür. Şuşada keçirilən beynəlxalq şahmat turnirləri, Suqovuşanda təşkil edilən avarçəkmə yarışları göstərir ki, Qarabağ yaxın gələcəkdə regionun idman habına çevriləcək. Bundan əlavə, idman turizminin inkişafı regionların iqtisadiyyatına da töhfə verə bilər. Qusarın dağ-xizək mərkəzi kimi, digər bölgələrin də (məsələn, Kəlbəcərin termal suları və ya Göygölün təbiəti) bərpa mərkəzləri kimi istifadə olunması Azərbaycanın idman xəritəsini daha da rəngarəng edəcək.
Region idmanının inkişafı sadəcə statistik rəqəmlərdən ibarət deyil; bu, bütöv bir nəslin sağlamlığı və milli qürur məsələsidir. Bu gün Astara kəndində güləş döşəyinə ilk addımını atan uşaq, sabah Olimpiya kürsüsündə himnimizi səsləndirən qəhrəmana çevrilə bilər. Bizim vəzifəmiz isə bu yolu onun üçün daha hamar və əlçatan etməkdir. Çünki güclü region, həm də güclü və məğlubedilməz Azərbaycan idmanı deməkdir.
Türkanə Muradlı
17:00 13.03.2026
Oxunuş sayı: 45
