Azərbaycan NATO münasibətlərinin mahiyyəti dəyişməyib: Lakin...
Azərbaycan-NATO münasibətləri 1994-cü ildən etibarən müxtəlif mərhələlərdən keçərək siyasi dialoq, müdafiə, təhlükəsizlik və hərbi potensialın gücləndirilməsini əhatə edən çoxşaxəli tərəfdaşlığa çevrilib. Azərbaycanın beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyə verdiyi töhfələr, NATO-nun sülhməramlı missiyalarında iştirakı və müdafiə sahəsində həyata keçirilən əməkdaşlıq bu münasibətlərin əsas istiqamətlərini təşkil edir. Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev də açıqlamasında NATO ilə tərəfdaşlığın qarşılıqlı hörmətə, ortaq maraqlara və praktiki əməkdaşlığa əsaslandığını vurğulayıb. Bəs Azərbaycan-NATO əməkdaşlığı ötən müddətdə hansı inkişaf yolunu keçib və münasibətlərin ilk illəri ilə bugünkü tərəfdaşlıq arasında hansı fundamental fərqlər var?
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən Milli Məclisin deputatı Rizvan Nəbiyev qeyd edib ki, Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyevin Azərbaycan–NATO münasibətlərinin qarşılıqlı hörmətə, ortaq maraqlara və praktiki əməkdaşlığa əsaslandığını vurğulaması bu əlaqələrin mahiyyətini dolğun şəkildə ifadə edir:
“Əməkdaşlığın ilk illəri ilə indiki mərhələ arasındakı başlıca fərq ondan ibarətdir ki, Azərbaycan əvvəlcə NATO-nun tərəfdaşlıq mexanizmlərindən yararlanan dövlət idisə, bu gün Alyansın üzv dövlətlərinin enerji təhlükəsizliyi gündəliyinə konkret töhfələr verən, müstəqil siyasət yürüdən və öz müdafiə qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirmiş tərəfdaşdır.
Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyinə töhfəsini NATO da yüksək qiymətləndirilir. 2026-cı ilin yanvarında NATO Baş katibinin müavini Radmila Şekerinska bunu xüsusi vurğulayıb. 1994-cü ildə Azərbaycanın NATO-nun “Sülh naminə tərəfdaşlıq” proqramına qoşulması ilə başlanan münasibətlər ilk mərhələdə hərbi kadrların hazırlanması, müdafiə institutlarının inkişafı, təlimlər və NATO standartları ilə tanışlıq üzərində qurulmuşdu.
Sonrakı mərhələdə isə Azərbaycan yalnız təcrübə qazanan deyil, beynəlxalq təhlükəsizliyə töhfə verən dövlət kimi çıxış etməyə başladı. Kosovo, İraq və Əfqanıstandakı sülhməramlı missiyalarda iştirak bunun konkret nümunələridir. Belə ki,
Azərbaycan 1999–2008-ci illərdə NATO-nun Kosovodakı KFOR missiyasında da iştirak edib. Azərbaycan əsgərləri və zabitləri
2002-2021-ci illərdə isə Əfqanıstanda NATO-nun rəhbərlik etdiyi missiyaların tərkibində xidmət göstəriblər. Azərbaycan hərbçiləri əvvəlcə NATO-nun 2003-cü ildə rəhbərliyini üzərinə götürdüyü ISAF missiyasında, 2015-ci ildən isə NATO-nun “Qətiyyətli Dəstək” (RED: Resolute Support) missiyasında iştirak ediblər.
2003–2008-ci illərdə Azərbaycan hərbçiləri İraqda ABŞ-nin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq koalisiya çərçivəsində İraqda xidmət ediblər. 2020-ci ildə Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Zəfər və 2023-cü ildə dövlət suverenliyinin tam bərpası Azərbaycanın beynəlxalq tərəfdaşlıqlardakı mövqeyini də keyfiyyətcə dəyişdirdi. Azərbaycanın qarşıdakı dövrdə xarici siyasətdə daha fəal olması ölkənin artan iqtisadi, siyasi və hərbi imkanları ilə də uzlaşır. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, bundan sonra da xarici siyasətimizin müdafiəyönümlü yox, həm aktiv, daha çox fəalyönümlü olması lazımdır”.
Azərbaycanın milli maraqların təmininə əsaslanan müstəqil və çoxvektorlu xarici siyasəti ölkəmizin beynəlxalq mövqelərini möhkəmləndirir, strateji manevr imkanlarını genişləndirir. Bu strateji xəttin davamı olaraq Azərbaycan müxtəlif güc mərkəzləri ilə bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq qurur, regional və qlobal gündəliyin formalaşmasına töhfə verir. Ölkəmiz hər hansı geosiyasi blokun təsir dairəsinə daxil olmadan, öz strateji prioritetlərini müstəqil şəkildə müəyyənləşdirir və həyata keçirir”.
Milli Məclisin deputatı qeyd edib ki, Kibertəhlükəsizlik, hibrid təhdidlərə qarşı mübarizə, humanitar minatəmizləmə, kritik infrastrukturun qorunması və müdafiə təhsili əməkdaşlığın perspektivli istiqamətləridir: “NATO ilə fərdi uyğunlaşdırılmış tərəfdaşlıq proqramının hazırlanması da bu baxımdan əhəmiyyətlidir.
2026-cı il noyabrın 16-da Hikmət Hacıyevin NATO-nun Daimi Nümayəndələrinin Müavinləri Komitəsi ilə görüşü bu yeni yanaşmanın siyasi ifadəsidir. Bu günlər Milli Məclisdə 2027-ci il üçün dövlət büdcəsi müzakirə olunr.
Hazırda həm regional, həm də qlobal səviyyədə həm fiziki coğrafi, həm də kiber məkanda ciddi təhlükəzislik çağırışlarının mövcudluğu, təhlükəsizlik tədbirlərinin davam etidirilməsini zəruri edir. Həm də bu səbəblərə görə də 2027-ci ilin dövlət büdcəsindən müdafiə və milli təhlükəsizlik xərclərinə 8,8 milyard manat vəsait yönəldiləcəkdir.
Bu isə Suverenliyimizin tam bərpa olunduğu 2023-cü illə müqayisədə, 2,9 milyard manat çoxdur. Dövlətimizin müdafiə potensialının artıırlması beynəlxalq münasibətlər sistemində qəbul olunan klassik “çəkindirmə” siyasətidir. Azərbaycan–NATO münasibətlərində tərəfdaşlığın mahiyyəti sabit qalır,
lakin Azərbaycanın bu münasibətlərdəki çəkisi və imkanları əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Bu gün ölkəmiz yalnız öz təhlükəsizliyini öz resursları hesabına təmin edən dövlətmdeyil, həm də Cənubi Qafqazda sülhə, Avropanın enerji təhlükəsizliyinə və beynəlxalq sabitliyə töhfə verən etibarlı tərəfdaşdır”.
Ayhan
16:43 18.11.2026
Oxunuş sayı: 74