"Dəbistan" bu gün yaransaydı
1906-cı ildə Bakıda işıq üzü görən “Dəbistan” Azərbaycanın və ümumən İslam Şərqinin ilk uşaq jurnalı idi. Sadə kağız, məhdud tiraj və böyük bir arzu ilə çıxan bu nəşr uşaqlara bilik, ana dili və tərbiyə aşılamaq istəyirdi. Əgər o jurnal bu gün yenidən yaranaydı, heç şübhəsiz, tamam başqa bir görkəmdə olardı.
Müasir “Dəbistan” yalnız çap nüsxəsi ilə kifayətlənməzdi. O, eyni anda mobil tətbiq, interaktiv veb-platforma, YouTube və TikTok kanalı, səsli kitab və artırılmış reallıq imkanları ilə təchiz olunmuş bir ekosistemə çevrilərdi. Uşaq artıq sadəcə oxucu deyil, eyni zamanda hekayə yaradan, illüstrasiya çəkən və hətta redaksiya şurasında yer alan fəal iştirakçı olardı.
Məzmun baxımından da köhnə ruh qalardı, amma vasitələr dəyişərdi. Pedaqoji yazılar, ədəbi nümunələr və elmi məlumatlar indi süni intellekt, iqlim dəyişikliyi, kosmos, rəqəmsal savadlılıq və emosional intellekt mövzuları ilə zənginləşərdi. “Valideynə məxsus vərəqə” isə ailənin birlikdə müzakirə apardığı, ekran vaxtını idarə etməyi öyrədən və uşaqla birgə yaradıcılıq layihələri həyata keçirdiyi interaktiv bölməyə çevrilərdi.
Ən mühüm cəhət isə əlçatanlıq olardı. “Dəbistan” yalnız Bakı və böyük şəhərlərlə məhdudlaşmazdı. Hər rayonda klublar, kitabxanalarda görüşlər, kənd uşaqları üçün xüsusi rubrikalar və əlilliyi olan uşaqlar üçün uyğunlaşdırılmış məzmun mövcud olardı. Jurnal pulsuz və ya çox ucuz abunə ilə hər kəsə açıq olmalı, sponsorlar və dövlət dəstəyi ilə maliyyələşdirilməlidir.
“Dəbistan”ın əsl gücü heç vaxt kağızın keyfiyyətində və ya tirajında olmayıb. Onun gücü uşağın ürəyində bilik eşqi oyatmaqda idi. Bu gün də eyni missiya qalır. Sadəcə indi o, 1906-cı ilin sadəliyi ilə 2026-cı ilin texnologiyasını birləşdirərək, uşaqları yalnız oxuyan deyil, düşünən, yaradan və dünyanı dəyişməyə çalışan nəsilə çevirmək istəyəcək.
Əgər “Dəbistan” bu gün yenidən doğulsaydı, o, sadəcə jurnal olmazdı. O, Azərbaycan uşaqlarının rəqəmsal maarifçilik evi olardı.
Zeynəb Həsən
17:30 29.09.2026
Oxunuş sayı: 42
