Bank kartını başqasına verənlərin diqqətinə - cinayət işləyirsiz
10 milyon manatlıq onlayn qumar və mərc şəbəkəsinin ifşa olunması rəqəmsal mühitdə qanunsuz maliyyə əməliyyatlarının miqyasını bir daha gündəmə gətirib. Belə platformaların fəaliyyətində “drop” bank kartları, P2P köçürmələr, elektron pul kisələri və kriptovalyutalardan istifadə edilməsi maliyyə nəzarətindən yayınma mexanizmləri ilə bağlı ciddi suallar yaradır. Bəs bu cür şəbəkələr pulları necə dövriyyəyə buraxır və qanunsuz platformaların qarşısını almaq üçün hansı addımlar atılmalıdır?
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən İKT eksperti Elvin Abbasov bildirib ki, 10 milyon manatlıq onlayn qumar və mərc şəbəkəsinin ifşa olunması təkcə bir cinayət işinin üstünün açılması deyil, həm də rəqəmsal ekosistemdə maliyyə nəzarəti və kiberbiznesin gizli mexanizmlərinin yenidən ciddi şəkildə qiymətləndirilməsi üçün əsaslı siqnaldır:
“Belə iri miqyaslı platformalar adətən ofşor zonalarda yerləşən serverlər və dinamik “güzgü” domenlər vasitəsilə bloklamalardan yayınmağa çalışırlar. Onların əsas maliyyə damarı isə klassik bank nəzarətini dolaşan P2P (şəxsdən-şəxsə) köçürmələr, müəyyən haqq qarşılığında icarəyə götürülən “drop” bank kartları, elektron pul kisələri və kriptovalyutalardır.
Təəssüf ki, aqressiv rəqəmsal reklamlar və sosial mühəndislik alətləri ilə minlərlə vətəndaş bu tora cəlb olunur. Nəticədə həm fərdi vəsaitlər, həm də ölkənin maliyyə təhlükəsizliyi riskə atılır.
Bu cür qanunsuz platformaların qarşısını almaq üçün ilk növbədə bank sektorunda tranzaksiyaların süni intellekt əsaslı Anti-Fraud sistemləri ilə real vaxt rejimində monitorinqi gücləndirilməlidir. Gün ərzində eyni karta müxtəlif şəxslərdən kütləvi şəkildə kiçik məbləğlərin daxil olması kimi şübhəli “drop” kart davranışları avtomatik olaraq bloklanmalı və araşdırmaya yönləndirilməlidir”.
Ekspert əlavə edib ki, paralel olaraq, İnformasiya-Kommunikasiya Texnologiyaları Agentliyi (İKTA) və aidiyyəti xüsusi xidmət orqanları tərəfindən qanunsuz qumar domenlərinin DNS/IP səviyyəsində, eləcə də şəbəkə trafiki (DPI) üzərindən operativ filtrasiyası daimi və dinamik xarakter daşımalıdır:
“Məsələnin hüquqi və sosial tərəfi də az əhəmiyyət kəsb etmir. Öz bank kartını müəyyən məbləğ qarşılığında başqalarına icarəyə verən və ya satan şəxslər (“drop” kart sahibləri) dərk etməlidirlər ki, onlar birbaşa cinayətin iştirakçısına çevrilirlər və hüquqi müstəvidə sərt məsuliyyət daşımalıdırlar.
Vətəndaşların fərdi rəqəmsal gigiyena vərdişlərini artırması, lisenziyasız platformalara məxfi kart məlumatlarını daxil etməkdən çəkinməsi və bankların birdəfəlik virtual kartlar kimi təhlükəsiz ödəniş alətlərinin tətbiqini genişləndirməsi bu kiber təhdidlərə qarşı ən etibarlı müdafiə xəttini formalaşdıracaqdır".
Zeynəb Həsən
11:00 12.08.2026
Oxunuş sayı: 46
