İran üçün işıq gələn tərəf hansıdır? - ŞƏRH
Yaxın Şərqdə artan təhlükəsizlik riskləri fonunda Böyük Britaniya müttəfiqlərinin müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək istiqamətində əlavə hərbi tədbirlər həyata keçirir. Rəsmi açıqlamalara əsasən, regiona əlavə qüvvələrin göndərilməsi və hava hücumundan müdafiə imkanlarının genişləndirilməsi planlaşdırılır.
Con Hili bildirib ki, bu çərçivədə Səudiyyə Ərəbistanı ərazisində “Sky Sabre” HHM sistemi yerləşdiriləcək, Qətərdə isə “Typhoon” qırıcılarının missiyası uzadılacaq. Bundan əlavə, Bəhreyn və Küveytə əlavə hərbi bölmələr və müdafiə sistemləri göndərilib ki, bu da Fars körfəzi regionunda tərəfdaşların təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.
Məsələ ilə bağlı siyasi şərhçi Nigar Allahverdiyeva Crossmedia.az-la öz fikirlərini bölüşüb:
"Ümumilikdə, bu məsələni qiymətləndirərkən ilk növbədə qeyd etmək lazımdır ki, Yaxın Şərq onsuz da həssas tarazlıq üzərində qurulmuş bir regiondur. Belə bir mühitdə hərbi qüvvələrin artırılması bəzən təhlükəsizliyi möhkəmləndirmək məqsədi daşısa da, eyni zamanda domino effekti yarada biləcək addım kimi də qiymətləndirilə bilər. Böyük Britaniyanın əlavə qüvvə göndərməsi rəsmi olaraq adətən sabitliyin qorunması və mövcud risklərin idarə olunması məqsədi ilə əsaslandırılır. Bununla belə, regiondakı digər aktorlar bu addımı fərqli şəkildə şərh edə bilərlər. Diplomatiyada tez-tez müşahidə olunduğu kimi, eyni addım bir tərəf üçün “təhlükəsizlik tədbiri”, digər tərəf üçün isə “təzyiq siqnalı” kimi qəbul oluna bilər. Mövcud vəziyyət müəyyən mənada incə tənzimlənmiş saat mexanizmini xatırladır; hər yeni müdaxilə bu mexanizmdə əlavə gərginlik yarada bilər. Əgər paralel olaraq diplomatik kanallar aktiv saxlanılmazsa, hərbi mövcudluğun artması regionda psixoloji gərginliyi yüksəldə və qarşılıqlı etimadı zəiflədə bilər".
O bildirib ki, Tehran ənənəvi olaraq bu cür addımlara həssas yanaşır: "Böyük ehtimalla, İran bunu öz təhlükəsizlik mühitinə təsir edən amil kimi qiymətləndirəcək və həm siyasi bəyanatlar, həm də regiondakı tərəfdaşları vasitəsilə dolayı siqnallar verəcək. Bu reaksiyalar çox vaxt “strateji səbr” çərçivəsində, mərhələli cavab addımları ilə müşayiət olunur. Eyni zamanda İran üçün əsas məsələ mövcud şəraitdə balansı qorumaqdır: bir tərəfdən geri çəkilmədən mövqeyini nümayiş etdirmək, digər tərəfdən isə genişmiqyaslı eskalasiyadan yayınmaq. Bu yanaşma diplomatiyada tez-tez rast gəlinən “gərginliyi idarə etmək, lakin onu alovlandırmamaq” prinsipinə uyğundur. Nəhayət, unutmamaq lazımdır ki, tarix göstərir: Yaxın Şərq kimi mürəkkəb regionlarda hərbi addımlar qısa müddətli təsir yaratsa da, uzunmüddətli sabitlik yalnız dialoq və qarşılıqlı anlaşma əsasında təmin oluna bilər".
Elmir Heydərli
12:13 02.04.2026
Oxunuş sayı: 54
