Emosional hadisələrlə bağlı xatirələr zamanla dəyişə bilər
Böyük və güclü emosiyalar doğuran ictimai hadisə barədə ilk dəfə necə xəbər tutduğumuzu çox canlı şəkildə xatırlamağa “flashbulb memory” – “fotoşəkil yaddaşı” deyilir. Məsələn, 11 sentyabr terror hücumları ilə bağlı insanların hadisəni necə öyrəndiklərini xatırlaması buna nümunədir. İnsanlar bu cür xatirələrə adətən böyük əminliklə yanaşsalar da, araşdırmalar onların tam dəqiq olmadığını göstərir.
Crossmedia.az xəbər verir ki, mütəxəssislərə görə, yaddaş sabit deyil və daim yenilənir. İnsan bir hadisəni hər dəfə xatırladıqda hipokamp həmin xatirəni sonradan əldə olunan məlumatlarla yenidən formalaşdıra bilər. Media xəbərləri və digər insanlarla söhbətlər də bu prosesə təsir göstərir. Araşdırmalar göstərir ki, insanlar bir il ərzində şəxsi xatirələrindəki detalların təxminən 40 faizini dəyişə bilirlər.
Emosional hadisələr adi xatirələrdən müəyyən mənada fərqlənir. Belə vəziyyətlərdə beynin amigdala adlanan hissəsi daha aktiv olur. Bu isə diqqətin hadisəyə daha çox yönəlməsinə və onun yaddaşda daha güclü iz buraxmasına səbəb ola bilər.
Bu tip xatirələrin sosial əhəmiyyəti də var. İnsanların eyni hadisəni birlikdə xatırlaması qruplar arasında ortaq kimlik və bağlılıq hissini gücləndirə bilər.
Hətta yüksək vəzifəli şəxslər də belə xatirələrdə zaman ardıcıllığını səhv sala bilirlər. ABŞ Prezidenti Corc Buş 11 sentyabr hücumları barədə xəbəri necə və nə vaxt öyrəndiyini sonradan fərqli şəkildə xatırlaması ilə bağlı diqqət çəkən nümunələrdən biridir. Hadisə ilə bağlı görüntülərin dəfələrlə yayımlanması onun yaddaşındakı ilkin xatirəyə təsir etmiş ola bilər.
Müasir media mühiti isə daha da parçalanmış vəziyyətə gəldiyindən, gələcəkdə bütöv xalqlar tərəfindən eyni şəkildə xatırlanan belə kollektiv “fotoşəkil yaddaşlarının” daha az yayılması mümkündür.
01:34 25.09.2026
Oxunuş sayı: 44
