Milli Məclisdə müzakirə: İqlimlə bağlı ayrıca qanun qəbul oluna bilər
Azərbaycanda müasir qlobal çağırışlar fonunda iqlim dəyişiklikləri ilə bağlı qanunvericilik bazasının gücləndirilməsi məsələsi getdikcə daha актуal mövzuya çevrilir. Son illərdə iqlim dəyişikliklərinin yaratdığı risklər – temperatur artımı, su ehtiyatlarının azalması, ekoloji tarazlığın pozulması və təbii fəlakətlərin sayının artması – dövlətlərin bu sahədə daha sistemli hüquqi mexanizmlər formalaşdırmasını zəruri edir. Bu kontekstdə Milli Məclisdə iqlimlə bağlı ayrıca qanunun qəbul edilməsi ilə bağlı səsləndirilən fikirlər də diqqət çəkir. Belə bir qanunun qəbul olunması həm ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsi, həm də beynəlxalq iqlim öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıya bilər. Eyni zamanda, bu sənəd enerji siyasəti, sənaye fəaliyyəti, tullantıların idarə olunması və təbii resursların qorunması kimi sahələrdə yeni tələblərin müəyyənləşdirilməsinə imkan yarada bilər. Bu baxımdan sual yaranır: Azərbaycanda iqlimlə bağlı ayrıca qanunun qəbuluna, həqiqətən, ehtiyac varmı və belə bir sənəddə hansı əsas istiqamətlər və mexanizmlər öz əksini tapmalıdır?
Mövzu ilə bağlı sosioloq və ekoloq Elçin Bayramlı Crossmedia.az-a açıqlama verib:
"Son vaxtlar ekoloji çağırışlar və ekoloji tendensiyalar qlobal miqyasda çox ciddi tələblərin yaranmasına səbəb olur. Artıq qlobal ekoloji sistemdə həyəcan siqnalları verilir. Ciddi problemlər baş verir, təbii fəlakətlərin sayı artır, resursların tükənməsi müşahidə olunur. Tullantıların artması həm quruda, həm dənizlərdə, həm də okeanlarda ciddi problemlər yaradır. Atmosferin çirklənməsi bir çox şəhərlərdə hətta ölümlərə qədər gətirib çıxaran ağır vəziyyət formalaşdırır. Azərbaycan bu baxımdan nisbətən daha yaxşı mövqedədir – həm coğrafi baxımdan, həm də ölkədə təhlükəli sənaye sahələrinin az olması baxımından. Biz daha çox sağlam və ekoloji baxımdan təhlükəsiz istehsal sahələrinə malikik. Məsələn, kimya sənayesi və radioaktiv məhsulların istehsalı kimi ətraf mühitə daha çox zərər verən iri sənaye müəssisələri ölkəmizdə geniş yayılmayıb. Azərbaycan son dövrlərdə kifayət qədər balanslı iqtisadi siyasət yürüdür. Prezident dəfələrlə çıxışlarında vurğulayıb ki, ölkənin iqtisadiyyatı yeni çağırışlar əsasında, sağlam ekoloji şərtlər fonunda və “yaşıl iqtisadiyyat” prinsipləri üzərində qurulacaq. Bu yanaşmaya həm enerji təhlükəsizliyi, həm də müasir istehsal texnologiyalarının tətbiqi daxildir".
Ekspert elavə edib ki, eyni zamanda istehsal prosesində zərərli tullantıların azaldılması, ekoloji mühitə minimum zərər verən sahələrə keçid və yeni texnologiyaların tətbiqi əsas prioritetlərdən hesab olunur: "Bu kimi məsələlərə Azərbaycan son illərdə xüsusi diqqət ayırır. Beynəlxalq ekoloji tədbirlərin və konfransların ölkəmizdə keçirilməsi də göstərir ki, Azərbaycan bu sahədə qlobal gündəmin fəal iştirakçılarından biridir və ekoloji məsələlərdə mövqeyi kifayət qədər prinsipialdır. Son dövrlərdə Prezidentin çıxışlarında da vurğulanır ki, Azərbaycanın quracağı iqtisadiyyat, energetika və istehsal sahələri ekoloji sağlamlıq prinsiplərinə əsaslanacaq və yaşıl iqtisadiyyata keçid davam etdiriləcək. Bu istiqamətdə artıq bir çox layihələr həyata keçirilir və onların sayı davamlı şəkildə artır. Bununla yanaşı, bəzi sahələrdə qanunvericiliyin daha da təkmilləşdirilməsinə ehtiyac var. Məsələn, tullantıların idarə olunması sistemi inkişaf etdirilməli, plastik və polietilen materiallardan istifadənin azaldılması istiqamətində tədbirlər görülməli, bu tullantıların toplanması və təkrar emalı mexanizmləri genişləndirilməlidir. Su mənbələrinin çirklənməsinin qarşısının alınması, atmosferə atılan tullantılar üçün daha güclü filtr sistemlərinin tətbiqi və ekoloji standartların sərtləşdirilməsi də vacib məsələlərdəndir. Ümumilikdə, sağlam ekoloji normalara uyğun istehsal iqtisadiyyatının formalaşdırılması üçün Azərbaycanda kifayət qədər potensial mövcuddur. Ölkəmizin coğrafi mövqeyi, torpağı və iqlimi olduqca əlverişlidir. Ekoloji normalar düzgün tətbiq olunarsa, bu sahədə ciddi nəticələr əldə etmək mümkündür. Bununla yanaşı, Xəzər dənizinin çirklənməsi kimi problemlər də mövcuddur və bu məsələdə çirklənmənin böyük hissəsi qonşu ölkələrin payına düşür. Mütəxəssislərin qiymətləndirmələrinə görə, Xəzərin çirklənməsinin əhəmiyyətli hissəsi əsasən şimaldan gələn axıntılarla bağlıdır. Həmçinin Kür və Araz çaylarının çirklənməsi də əsasən regiondakı digər ölkələrin ərazisindən gələn axıntılarla əlaqələndirilir. Azərbaycan bu məsələləri beynəlxalq platformalarda daim qaldırır və qonşu ölkələrin də bu istiqamətdə məsuliyyətli davranmasının vacibliyini vurğulayır".
O, son olaraq bildirib ki, ölkə daxilində yaşıllaşdırma layihələrinin genişləndirilməsi, yaşıl enerji layihələrinin həyata keçirilməsi və ekoloji tarazlığın qorunması istiqamətində bir sıra tədbirlər görülür: "Bu tədbirlər sağlam ekoloji iqtisadiyyatın formalaşmasına töhfə verir. Bununla bağlı qanunvericilik bazasının da müasir tələblərə uyğun şəkildə təkmilləşdirilməsi vacibdir. Bütün fəaliyyət növləri – istər iqtisadiyyat, istər energetika, istərsə də ticarət sahələri – yalnız təbiətə zərər verməmək, ölkənin havasını, suyunu və torpağını çirkləndirməmək şərti ilə həyata keçirilməlidir. Əgər bu normalar düzgün şəkildə tətbiq olunarsa, Azərbaycan gələcəkdə dünyanın ən sağlam iqtisadiyyata və ən ekoloji təmiz mühitə malik ölkələrindən birinə çevrilə bilər. Ölkəmizin təbiəti, iqlimi və aqrar potensialı sağlam məhsul istehsalı üçün geniş imkanlar yaradır. Bu baxımdan Azərbaycan həm yaşıl enerji sahəsində, həm də ekoloji cəhətdən təmiz iqtisadiyyat quruculuğunda mühüm uğurlar əldə edə bilər".
Ayhan
13:10 17.03.2026
Oxunuş sayı: 43
