İqtisadiyyat

150 minə al, 200 minə sat: ƏDV necə hesablanacaq?

Mənzil bazarında alqı-satqı əməliyyatlarının daha çevik və əlçatan olması üçün vergi qanunvericiliyinə yeni dəyişiklik təklif edilir. Söhbət xüsusilə ikinci əl mənzillərin təkrar satışından gedir. Təklif qəbul olunarsa, vətəndaşlardan nağdsız qaydada alınan mənzillərin ƏDV ödəyiciləri tərəfindən yenidən satışı zamanı üç il müddətində əlavə dəyər vergisinin bütün satış qiymətindən deyil, yalnız ticarət əlavəsindən hesablanması mümkün olacaq.

Hazırkı qaydada bu əməliyyatlar komisyon ticarəti kimi deyil, mənzilin əvvəlcə alınması, daha sonra isə yenidən satılması kimi rəsmiləşdirilir. Nəticədə ƏDV mənzilin ümumi satış dəyərinə tətbiq olunur. Halbuki həmin əməliyyatdan əldə edilən real gəlir mənzilin alış və satış qiyməti arasındakı fərqdən ibarətdir. Bu isə mənzil bazarının iştirakçıları üçün əlavə vergi yükü yaradır və ikinci əl mənzillərin alqı-satqısında müəyyən çətinliklərə səbəb olur.

Təklif olunan dəyişiklik isə vergi hesablanmasının daha ədalətli mexanizmə uyğunlaşdırılmasını hədəfləyir. Lakin burada əsas məsələ güzəştin yalnız sahibkarlara deyil, mənzil bazarına və son nəticədə vətəndaşlara hansı formada təsir göstərəcəyidir. Vergi yükünün azalması ikinci əl mənzillərin dövriyyəsini sürətləndirə, vasitəçi şirkətlərin bu bazara marağını artıra bilər. Digər tərəfdən, bu dəyişiklik mənzil qiymətlərinə təsir edəcəkmi, yoxsa yalnız alqı-satqı ilə məşğul olan şirkətlərin gəlirliliyini artıracaq? Təklifin bazarda real nəticələrini qiymətləndirmək üçün onun həm sahibkarlar, həm də mənzil almaq istəyən vətəndaşlar baxımından mümkün təsirlərinə nəzər salmaq lazımdır.

Məsələ ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlamasında əmlak məsələləri üzrə ekspert Ramil Osmanlı bildirib ki, bu dəyişiklik fiziki şəxslərə şamil olunmur:

“Söhbət daha çox nağdsız qaydada həyata keçirilən alqı-satqı əməliyyatları üzrə təkrar mənzil bazarından gedir. Burada əlavə dəyər vergisinin (ƏDV) əmlakın ümumi satış qiymətinə deyil, onun ticarət əlavəsinə, yəni alış və satış qiymətləri arasındakı fərqə hesablanması nəzərdə tutulur.

Sadə dillə desək, bir şirkət mənzili 150 min manata alıb sonradan 180 min və ya 200 min manata satırsa, əvvəlki qaydalardan fərqli olaraq, artıq ƏDV mənzilin ümumi dəyərinə deyil, yalnız alış və satış qiymətləri arasındakı fərqə hesablanacaq.

Bu dəyişiklik, ilk növbədə, bazar iştirakçılarını, xüsusilə nağdsız əməliyyatlar həyata keçirən şirkətləri belə əməliyyatlara təşviq edə bilər. Digər tərəfdən, orta və uzunmüddətli perspektivdə qiymətlərə əlavə təzyiqin yaranmasının qarşısını almağa, hətta müəyyən dərəcədə qiymət artımını məhdudlaşdırmağa kömək edə bilər.

Eyni zamanda, bu mexanizm daşınmaz əmlak bazarında fəaliyyət göstərən hüquqi şəxslərin, o cümlədən bankların, tikinti şirkətlərinin və digər şirkətlərin vergi yükünü və xərclərini azaldacaq. Hesab edirəm ki, bu dəyişiklik müəyyən mənada təşviq mexanizmi kimi də qiymətləndirilə bilər.

Bununla yanaşı, orta və uzunmüddətli dövrdə aparılacaq monitorinqlərin nəticələrindən asılı olaraq, gələcəkdə bu qərarın daha da təkmilləşdirilməsi istiqamətində əlavə addımlar atıla bilər.

Xarici vətəndaşların həyata keçirdiyi əməliyyatlarda vergi yükü məsələsinə gəldikdə isə hesab edirəm ki, hazırda Azərbaycan qanunvericiliyində fiziki şəxslərin daşınmaz əmlak alqı-satqısına tətbiq olunan vergi mexanizmi ölkəmiz üçün kifayət qədər optimaldır. Dünyada bu sahədə bir neçə fərqli vergi modeli tətbiq olunur və düşünürəm ki, Azərbaycan bazarı üçün hazırkı mexanizm məqsədəuyğundur. Mövcud vergi sistemində bu istiqamətdə dəyişiklik edilməsinə zərurət görmürəm”.

Məhəbbət Tərlanoğlu

🖨 Çap et

16:45 12.11.2026

Oxunuş sayı: 18