Çində buz necə qızıla çevrilir?
Harbin şəhərinin Songhua çayında qış gələndə buz təkcə təbiət hadisəsi deyil. O, birbaşa gəlir mənbəyinə çevrilir. Albert Eynişeydinin paylaşdığı videoda da göründüyü kimi, çinlilər bu soyuq resursu elə bir iqtisadi mühərrikə çeviriblər ki, “buzdan da pul çıxarmaq” ifadəsinin hərfi mənası yaranıb.
Buz necə “qızıl”a çevrilir?
Hər il dekabr ayında Songhua çayının buzla örtülmüş səthi nəhəng açıq mədəniyə bənzəyir. Yüzlərlə işçi zəncirli mişar və xüsusi alətlərlə buz bloklarını kəsir. Bloklar adətən 1,6 metr uzunluğunda, 400 kiloqrama qədər çəkidə olur. Gün ərzində minə yaxın işçi 10 min kubmetrə qədər buz çıxara bilir. Bu, yarım stadionu dolduracaq qədər həcmdir.
Bu bloklar Harbin Buz və Qar Dünyası (Ice and Snow World) adlı nəhəng parka aparılır. Orada sənətkarlar onlardan saraylar, qüllələr, heykəllər, körpülər və hətta buzdan “şəhərlər” yaradırlar. Parkın sahəsi son illərdə 1,2 milyon kvadratmetrə çatıb və 400 min kubmetrə qədər buz-qar materialı istifadə olunur. Gecələr rəngli işıqlandırma ilə bu buz memarlığı möhtəşəm mənzərəyə çevrilir və milyonlarla turisti cəlb edir.
Rəqəmlər danışır
Heilongjiang əyalətinin (Harbinin yerləşdiyi bölgə) 2024-cü ildə buz-qar iqtisadiyyatının ümumi həcmi 266,17 milyard yuan (təxminən 37 milyard dollar) olub. Bunun 182 milyard yuanı birbaşa turizmdən gəlib. 2024-2025 qış mövsümündə əyalətə 135 milyon turist gəlib – əvvəlki ilə müqayisədə 18,5 faiz artım. Turistlərin xərcləri isə 30,7 faiz artaraq 211 milyard yuanı keçib.
Harbin özü son qış mövsümlərində 87-90 milyon turist qəbul edib və 120-160 milyard yuan arası gəlir əldə edib. Yeni il tətillərində təkcə bir neçə gün ərzində şəhərə 3 milyon nəfərdən çox qonaq gəlib və yüz milyonlarla dollarlıq dövriyyə yaranıb. Bilet qiymətləri (böyüklər üçün təxminən 300-330 yuan) və əlavə xidmətlər (otellər, yemək, suvenir, nəqliyyat) bu rəqəmləri daha da böyüdür.
Çin hökuməti buz-qar iqtisadiyyatını strateji istiqamət elan edib. 2027-ci ilədək ölkə üzrə bu sahənin həcminin 1,2 trilyon yuana, 2030-cu ildə isə 1,5 trilyon yuana çatdırılması hədəflənir. “Buz və qar da qızıl və gümüş kimi dəyərlidir” – Si Cinpin 2016-cı ildə Harbinə səfəri zamanı demişdi. Bu sözlər praktiki nəticə verdi.
Sadə işçilərin qazancı
Turistlər buz saraylarında foto çəkdirərkən, çay üzərindəki işçilər çox ağır şəraitdə qazanır. Buz kəsənlər adətən kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan yerli sakinlərdir. Onlar qışda işsiz qalmamaq üçün bu işə gəlirlər. Hər blok üçün 2-2,5 yuan ödənilir. Bir komanda gün ərzində 2000-2700 blok kəsə bilir və gəliri bölüşür. Bəzi işçilər 8 saatlıq növbədə 260 yuan, daha uzun növbələrdə isə daha çox qazana bilirlər. Bu, qış aylarında ailə büdcəsi üçün əhəmiyyətli əlavə gəlirdir.
İqlim dəyişikliyi bəzən buzun qalınlığını azaldır və gəliri aşağı salır, amma ümumi tendensiya yüksələn istiqamətdədir. Şəhər infrastrukturu, otel sayı və xidmətlər sürətlə genişlənir. 2025-ci ildə Asiya Qış Oyunları da Harbinin “buz şəhəri” brendini daha da gücləndirdi.
Çinlilər soyuğu problem yox, fürsət kimi görürlər. Onlar təbiətin verdiyi buzu sənaye miqyasında emal edib, turizm, idman, mədəniyyət və avadanlıq istehsalı zəncirinə çeviriblər. Nəticədə “buzdan pul çıxarmaq” sadəcə metafora yox, real iqtisadi modelə çevrilib. Harbin bu modelin ən parlaq nümunəsidir – soyuq qış aylarında şəhər “qızıl” qazanır.
Bu hekayə bir daha göstərir ki, resursun özündən daha çox, onu necə istifadə etmək bacarığı əhəmiyyətlidir. Çin bu bacarığı buz üzərində də nümayiş etdirir.
Ayhan
11:33 09.11.2026
Oxunuş sayı: 30
