Davud Kazımov – rənglərin yaddaşında yaşayan Azərbaycan
Bu gün Azərbaycanın görkəmli rəssamı, Xalq rəssamı Davud Kazımovun anadan olmasının 100 ili tamam olur.
Bəzən bir insanın ömrünü sözlərlə ifadə etmək mümkün olmur. Onun yaşadığı dövrü, gördüyü dünyanı, duyğularını və düşüncələrini anlamaq üçün yaratdığı əsərlərə baxmaq kifayət edir. Çünki sənətkarın fırçasından süzülən hər rəng, kətana köçürdüyü hər obraz əslində onun həyatından, dünyagörüşündən və mənsub olduğu xalqın yaddaşından bir parçadır. Azərbaycan təsviri sənətində özünəməxsus dəst-xətti ilə seçilən Davud Kazımov da yaradıcılığı ilə bütöv bir dövrün mənzərəsini yaratmağı bacaran sənətkarlardandır.
1926-cı il noyabrın 9-da Bakıda dünyaya gələn Davud Mehdi oğlu Kazımovun həyat yolu Azərbaycan təsviri sənətinin inkişafının mühüm mərhələləri ilə səsləşir. Uşaqlıq və gənclik illərindən rəssamlığa maraq göstərən sənətkar ilk sənət dərslərini Xalq rəssamı Kamil Xanlarovun rəhbərlik etdiyi rəssamlıq dərnəyində alıb. Daha sonra Ə. Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbində təhsilini davam etdirərək peşəkar rəssam kimi formalaşıb. 1946-cı ildə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqına üzv qəbul olunması isə onun sənət yolunda mühüm mərhələlərdən biri olub.
Kazımovun yaradıcılıq fəaliyyəti İkinci Dünya müharibəsindən sonrakı illərdə genişlənməyə başlayıb. Müharibənin ağrı-acısını yaşamış cəmiyyətin yenidən quruculuq dövrünə qədəm qoyduğu bir zamanda rəssamın diqqət mərkəzində insan, onun taleyi, əməyi və gündəlik həyatı dayanırdı. İlk diqqətçəkən əsərlərindən olan “Əsgərin qarşılanması” tablosu da məhz müharibədən qayıdan insanların yaşantılarını, qələbədən sonrakı sevinc və duyğuları əks etdirirdi.
Onun yaradıcılığının əsas xüsusiyyətlərindən biri adi görünən həyat hadisələrində böyük məna axtarmaq idi. Uşaqların dünyası, zəhmət adamlarının gündəlik fəaliyyəti, insanların bir-biri ilə münasibətləri, doğma torpağın təbiəti rəssamın tablolarında xüsusi bədii ifadə qazanırdı. “Konsert-tapmaca”, “Çimərlikdə”, “Uşaq konsultasiyası” kimi əsərləri bu baxımdan diqqətəlayiqdir. Həmin əsərlərdə təkcə müəyyən hadisə təsvir olunmur, eyni zamanda dövrün ictimai həyatı, insanların əhval-ruhiyyəsi və mənəvi dünyası canlandırılır.
Davud Kazımovun yaradıcılığında Azərbaycan insanı xüsusi yer tutur. Neftçilər, kənd zəhmətkeşləri, qadınlar, müxtəlif peşə sahibləri onun tablolarının əsas qəhrəmanlarına çevrilib. “Sağıcılar”, “Tarlada”, “Abşeron qadınları”, “Sumqayıt motivi”, “Çayçı Elmira” və “Rəfiqələr” kimi əsərlərində sənətkar insan əməyinə, gündəlik həyatın gözəlliyinə və milli yaşam tərzinə öz münasibətini ifadə edib.
Xüsusilə Xəzər və Abşeron mövzusu rəssamın yaradıcılığında mühüm istiqamətlərdən birini təşkil edir. Doğma torpağın təbiəti, dənizin dəyişkən mənzərəsi, sahil həyatı və neft sənayesi onun əsərlərində fərqli rəng çalarları ilə təqdim olunur. 1957-ci ildə yaratdığı “Xəzərin yeraltı sərvətləri” əsəri Azərbaycan neftçilərinin əməyinə həsr olunmuş diqqətçəkən nümunələrdəndir. “Zuğulba”, “Dəniz sahili”, “Şahdağ”, “Göygöl”, “Şamaxı yolu”, “Çöl gülləri” və “Batabat” kimi əsərlərində isə Azərbaycan təbiətinin müxtəlif guşələri sənətkarın özünəməxsus baxışı ilə əbədiləşdirilib.
Kazımovun yaradıcılığını fərqləndirən cəhətlərdən biri də onun yalnız rəngkarlıqla məhdudlaşmamasıdır. O, qrafika və kitab illüstrasiyası sahəsində də mühüm işlər görüb. Cəlil Məmmədquluzadə, Cəfər Cabbarlı və Mirzə Əli Möcüzün əsərlərinə çəkdiyi illüstrasiyalar onun bədii imkanlarının genişliyini göstərir. Bolqarıstan və İspaniyaya səfərləri zamanı yaratdığı əsərlər də rəssamın yaradıcılıq coğrafiyasını genişləndirərək sənət dünyasına yeni mövzular qazandırıb.
Davud Kazımovun sənətə münasibəti yalnız yaratdığı əsərlərlə deyil, pedaqoji fəaliyyəti ilə də ölçülür. O, uzun illər ərzində gənc rəssamların yetişməsinə, milli təsviri sənət ənənələrinin qorunmasına və inkişafına töhfə verib. 1947–1966-cı illərdə Ə. Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbində pedaqoji fəaliyyət göstərib. Sonralar Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində çalışıb, 1996-cı ildən professor adını daşıyıb. 2001-ci ildən ömrünün sonunadək Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının akademik rəngkarlıq kafedrasında professor kimi fəaliyyət göstərib.
Sənətkarın Azərbaycan mədəniyyətinə xidmətləri dövlət tərəfindən də yüksək qiymətləndirilib. 1978-ci ildə Əməkdar rəssam, 1992-ci ildə isə Xalq rəssamı fəxri adlarına layiq görülüb. Onun əsərləri Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində, Azərbaycan Dövlət Rəsm Qalereyasında, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının bədii fondunda, eləcə də müxtəlif xarici ölkələrin şəxsi kolleksiyalarında qorunub saxlanılır.
Davud Kazımov 2015-ci il fevralın 14-də, 89 yaşında Bakıda dünyasını dəyişib. Lakin sənətkarın fiziki yoxluğu onun yaratdığı əsərlərin həyatını dayandırmayıb. Bu gün də onun tablolarında Azərbaycan insanının zəhməti, Xəzərin nəfəsi, Abşeronun sərt və eyni zamanda poetik təbiəti, xalqımızın gündəlik həyatından gələn səmimi duyğular yaşayır.
Bu gün – 9 noyabr 2026-cı ildə Davud Kazımovun 100 illik yubileyi tamam olur. Onun doğum gününün Azərbaycan Dövlət Bayrağı Günü ilə eyni tarixə təsadüf etməsi də diqqətçəkən məqamdır. Bir tərəfdə dövlətimizin müstəqilliyinin və milli kimliyimizin rəmzi olan üçrəngli bayrağımız, digər tərəfdə isə ömrünü Azərbaycan mədəniyyətinə həsr etmiş bir sənətkarın yubileyi…
Sənətkarlar zamanın fövqündə yaşayırlar. Onların ömrü yaratdıqları əsərlərin ömrü qədərdir. Davud Kazımov da Azərbaycan təsviri sənətinə bəxş etdiyi zəngin irslə yaddaşlarda yaşayır. Onun rənglərə köçürdüyü Azərbaycan mənzərəsi, insan obrazları və həyat lövhələri gələcək nəsillər üçün də milli mədəniyyətimizin qiymətli səhifələrindən biri olaraq qalacaq.
11:39 09.11.2026
Oxunuş sayı: 48
