“Cərimə”, “borc”, “Azərpoçt” kimi adlar…- Vətəndaşlar necə aldadılır?
Rəqəmsal platformalardan istifadə etməklə dövlət qulluqçularını və müxtəlif qurumların əməkdaşlarını hədəf alan kiberdələduzluq halları son dövrdə yeni üsullarla həyata keçirilir. Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin məlumatına görə, xaricdə fəaliyyət göstərən mütəşəkkil qruplaşmalar Azərbaycan mobil operatorlarının nömrələrindən istifadə etməklə saxta sosial şəbəkə və mesajlaşma hesabları yaradır, rəsmi şəxslərin adından əməkdaşlara “təcili” xarakterli mesajlar göndərirlər.
Məlumata əsasən, cinayətkarlar dövlət qurumlarının və müxtəlif təşkilatların internet səhifələrindən əməkdaşların əlaqə nömrələrini kütləvi şəkildə əldə edərək həmin şəxsləri hədəfə alırlar. Saxta hesablar vasitəsilə xarici hesablara pul köçürülməsi və digər tapşırıqlar verilir, bəzi iştirakçılar artıq müəyyən edilərək barələrində beynəlxalq hüquqi prosedurlar başlanılıb.
Milli Məclisin deputatı Elnarə Akimova Crossmedia.az-a açıqlamasında bildirib ki, rəqəmsal təhlükəsizlik dövlət təhlükəsizliyi, iqtisadi sabitlik və vətəndaşların şəxsi məlumatlarının qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır:
“Rəqəmsal təhlükəsizlik artıq dövlət təhlükəsizliyinin, iqtisadi sabitliyin və vətəndaşın şəxsi məlumatlarının müdafiəsinin mühüm istiqamətidir. Xaricdən idarə olunan şəbəkələrin saxta hesablarla dövlət qulluqçularını və müxtəlif qurumların əməkdaşlarını hədəfə alması da göstərir ki, kibercinayətkarlar getdikcə daha çox insan faktorundan istifadə edirlər. Bu gün bir saxta profil, fişinq məktubu və ya aldadıcı keçid ciddi təhlükəsizlik riski yarada bilər”.
E.Akımova Azərbaycanın kibertəhlükələrə qarşı institusional imkanlarını gücləndirdiyini qeyd edib:
“Azərbaycan bu təhlükələrə qarşı institusional imkanlarını ardıcıl şəkildə gücləndirir. Prezident İlham Əliyevin 2 iyun 2026-cı il tarixli Fərmanı ilə Elektron Təhlükəsizlik Xidmətinin əsasında Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyinin yaradılması bu sahəyə verilən strateji əhəmiyyətin göstəricisidir. Agentliyə kibertəhlükəsizlik sahəsində tənzimləmə və nəzarət, kibertəhdidlərin aşkarlanması və qarşısının alınması, informasiya infrastrukturlarının dayanıqlığının artırılması, fərdi məlumatların qorunması, həmçinin əhalinin və qurumların maarifləndirilməsi kimi mühüm vəzifələr həvalə edilib”.
Deputat aidiyyəti dövlət qurumlarının yeni kibertəhdidlərin aşkarlanması və ictimaiyyətin məlumatlandırılması istiqamətində fəaliyyətini müsbət qiymətləndirib:
“Hesab edirəm ki, bu istiqamətdə aidiyyəti dövlət qurumlarımız kifayət qədər çevik və peşəkar fəaliyyət göstərirlər. Bunun ən mühüm göstəricilərindən biri yeni kibertəhdidlər barədə ictimaiyyətin operativ məlumatlandırılmasıdır. Məsələn, monitorinqlər zamanı dövlət platformalarını təqlid edən, vətəndaşların bank kartı və digər fərdi məlumatlarını əldə etməyə çalışan saxta resurslar aşkarlanıb və bununla bağlı xəbərdarlıqlar verilib”.
E.Akımova daha mürəkkəb kiberhücumların da qarşısının alınması istiqamətində tədbirlərin görüldüyünü bildirib:
“Daha mürəkkəb hücumların da qarşısının alınması istiqamətində real iş aparılır. Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyi iyun ayında əvvəlcədən ələ keçirilmiş rəsmi elektron poçt hesablarından istifadə etməklə göndərilən fişinq məktublarından ibarət kampaniya aşkarlayıb. Bu fakt göstərir ki, kibercinayətkarlar artıq sadə saxta profillərlə kifayətlənmir, etibarlı görünən hesabları və rəqəmsal platformaları da öz məqsədləri üçün istifadə etməyə çalışırlar”.
Deputat dövlət qurumlarında kibergigiyenanın gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb:
“Bu baxımdan növbəti mərhələdə ən mühüm məsələlərdən biri dövlət qurumlarında kibergigiyenanın daha da gücləndirilməsidir. Çoxmərhələli autentifikasiya, giriş hüquqlarının məhdudlaşdırılması, şübhəli fəaliyyətin davamlı monitorinqi, məlumatların ehtiyat nüsxələrinin qorunması və əməkdaşların mütəmadi kibertəlimlərə cəlb edilməsi standart yanaşmaya çevrilməlidir. Xüsusilə dövlət qulluqçuları sosial mühəndislik və saxta hesablar vasitəsilə aparılan manipulyasiyalara qarşı xüsusi hazırlıq keçməlidirlər”.
E.Akımova vətəndaşların kibertəhlükəsizliklə bağlı maarifləndirilməsinin də mühüm əhəmiyyət daşıdığını qeyd edib:
“Vətəndaşların maarifləndirilməsi də ən az texniki müdafiə qədər vacibdir. Son aylarda “cərimə”, “borc”, “Azərpoçt” kimi adlardan istifadə edilərək vətəndaşları saxta səhifələrə yönəldən fişinq və smişinq kampaniyaları aşkarlanıb. Aidiyyəti qurumlar şübhəli linklərə daxil olmamağı, bank kartı məlumatlarını, CVV/CVC kodlarını və təsdiq kodlarını paylaşmamağı, ödənişləri yalnız rəsmi platformalar üzərindən həyata keçirməyi tövsiyə edib. Artıq saxta “CAPTCHA” səhifələri vasitəsilə istifadəçiyə zərərli əmrlər icra etdirməyə yönəlmiş üsullar da aşkarlanır”.
Deputat süni intellektin inkişafı fonunda yeni kibertəhdidlərin yarana biləcəyini və bu sahədə qabaqlayıcı tədbirlərin görülməsinin vacibliyini bildirib:
“Süni intellektin sürətli inkişafı qarşıdakı dövrdə bu mübarizəni daha da mürəkkəbləşdirəcək. Saxta mətn, səs, görüntü və video hazırlamaq asanlaşdıqca dövlət qurumlarının rəsmi kommunikasiya kanallarının qorunması, saxta hesabların və deepfake məzmunların vaxtında aşkarlanması xüsusi əhəmiyyət daşıyacaq. Buna görə kibertəhlükəsizlik siyasəti yalnız mövcud hücumlara cavab verməklə kifayətlənməməli, gələcək texnoloji riskləri də qabaqcadan hesablamalıdır. Eyni zamanda, banklar, telekommunikasiya operatorları və digər strateji qurumlarla məlumat mübadiləsinin daha da sürətləndirilməsi vacibdir. Ən başlıcası isə cəmiyyət anlamalıdır ki, rəqəmsal təhlükəsizlik yalnız dövlət qurumlarının işi deyil. Hər bir istifadəçinin üzərinə düşən məsuliyyət xəbərdarlıqlara ciddi yanaşmaq, şübhəli məlumatı yoxlamadan inanmamaq və şəxsi məlumatlarını qorumaqdır. Çünki XXI əsrin görünməyən cəbhəsi rəqəmsal məkandır”.
Nigar Xəlilli
19:10 11.08.2026
Oxunuş sayı: 63
