Rusiya ilə Ermənistan arasında dəmiryolu böhranı dərinləşir - Perspektiv nə vəd edir?
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova Ermənistan dəmir yollarının üçüncü ölkəyə verilməsi ilə bağlı təklifləri "yolverilməz" adlandırıb. O bildirib ki, Moskva mövcud öhdəliklərinə sadiq qalır və bu istiqamətdə hər hansı dəyişiklik gündəmdə deyil.
Məsələ Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan tərəfindən dəmir yollarının mümkün satışı ilə bağlı səsləndirilən ideyadan sonra aktuallaşıb. Paşinyanın bu yanaşması Rusiya ilə Ermənistan arasında nəqliyyat infrastrukturunun idarəçiliyi mövzusunu yenidən müzakirə predmetinə çevirib.
Mövzu ilə bağlı Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin eksperti, politoloq Fuad Abdullayev Crossmedia.az-a açıqlamasında bildirib ki, Ermənistan dəmir yollarının idarəçiliyinin Rusiyanın nəzarətində qalması regionda kommunikasiya xətlərinin açılması prosesinə müəyyən dərəcədə təsir göstərə bilər:
"Lakin bu təsirin həlledici olacağını düşünmək doğru olmaz. Bu vəziyyətin birbaşa və əsas təsiri daha çox Ermənistanın özünə yönəlmiş olacaq. Sülh sazişi imzalanacağı və regionda kommunikasiyaların açılacağı təqdirdə, eləcə də mövcud geosiyasi konyektura nəzərə alınarsa, ABŞ və Avropa İttifaqına üzv dövlətlərin öz yüklərini Rusiyaya məxsus dəmir yolu infrastrukturu vasitəsilə daşımağa razılıq verməsi real görünmür. Bu isə Ermənistanın potensial tranzit imkanlarını obyektiv şəkildə məhdudlaşdıran amil kimi çıxış edir. Məhz bu nöqteyi-nəzərdən Rusiyanın təsir imkanlarını müşahidə etmək mümkündür".
Azərbaycana mümkün təsirə gəldikdə isə F. Abdullayev vurğulayıb ki, hazırda ölkəmizin Avropaya çıxışı üçün alternativ və işlək marşrutlar mövcuddur: "Bunlardan biri Gürcüstan üzərindən faktiki olaraq fəaliyyət göstərən Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttidir. Digər marşrut isə 2026-cı ildə yekunlaşması planlaşdırılan, İran ərazisindən keçəcək və Ağbənd – Kəlalə məntəqələrini birləşdirən avtomobil yoludur. Bu kontekstdə Azərbaycanın nəqliyyat-loqistika təhlükəsizliyi tək bir marşrutdan asılı deyil və ölkənin manevr imkanları kifayət qədər genişdir".
TRİPP layihəsi barədə danışan politoloq söyləyib ki, Ermənistan rəsmilərinin açıqlamalarına əsasən, həmin ərazidə yolların idarə olunması Rusiyanın konsessiya çərçivəsinə daxil deyil: "Bu isə həmin istiqamətdə ayrıca hüquqi və siyasi çərçivənin formalaşdırılmasını mümkün edir və artıq bu istiqamətdə müəyyən addımlar atılıb. Ermənistan dəmir yollarının idarəçiliyinin Rusiyanın nəzarətində qalması hazırkı mərhələdə Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinə ciddi və birbaşa təsir göstərməyəcək. Bu məsələ daha çox Ermənistanın daxili institusional qərarları və infrastruktur üzərində suveren nəzarət imkanları ilə bağlıdır. Mövcud müşahidələr göstərir ki, Ermənistan bu istiqamətdə mərhələli və ardıcıl şəkildə müəyyən addımlar atmağa başlayıb. Yaxın gələcəkdə, xüsusilə seçkilərdən sonra, əgər Paşinyan hökuməti yenidən mandat qazanarsa, bu sahədə daha konkret və sistemli addımların atılması ehtimalı yüksəkdir".
Bu məqamın Moskvanın Cənubi Qafqazda təsir imkanlarını qorumağa yönəlmiş strategiyasının bir elementi kimi qiymətləndirilib-qiymətləndirilməməsi ilə bağlı suala cavab olaraq politoloq bildirib ki, Moskvanın mövqeyi Cənubi Qafqazda təsir imkanlarını qorumaq strategiyasının tərkib elementi kimi qiymətləndirilə bilər: "Rusiya üçün regionda nəqliyyat strategiyalarına təsir imkanlarının saxlanılması mühüm geosiyasi üstünlüklər təmin edir. Nəqliyyat şəbəkələri yalnız ticarət axınlarını deyil, eyni zamanda siyasi təsir dairələrini də formalaşdırır. Bu baxımdan, dəmir yollarının idarəetməsində Rusiyanın rolunu formal olaraq texniki məsələ kimi təqdim etmək mümkün olsa da, geniş geosiyasi kontekstdə bu, Moskvanın regional təsirini qorumaq strategiyasının tərkib hissəsi kimi dəyərləndirilə bilər. Strategiyanın uğurlu olub-olmaması isə gələcəkdə Ermənistanın öz suveren qərarvermə imkanlarını nə dərəcədə genişləndirə biləcəyindən asılı olacaq".
Nigar Yahyazadə
09:18 20.02.2026
Oxunuş sayı: 720
