Gündəm,İqtisadi,İqtisadi xəbərlər,Energetika

Azərbaycan enerji siyasətində yeni mərhələyə keçir

Bakı Enerji Həftəsi artıq uzun illərdir ki, regionun ən nüfuzlu enerji platformalarından biri hesab olunur. Lakin builki tədbir əvvəlkilərdən yalnız iştirakçı sayı və ya imzalanan sənədlərlə fərqlənmirdi. Əslində Bakı Enerji Həftəsi Azərbaycanın növbəti onilliklər üçün enerji strategiyasının hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyinə dair mühüm mesajların verildiyi beynəlxalq platformaya çevrildi.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında səslənən fikirlər göstərdi ki, Azərbaycan enerji siyasətində yeni mərhələyə daxil olur. Bu mərhələnin əsas xüsusiyyəti neft, qaz və yaşıl enerjinin bir-birinə alternativ deyil, bir-birini tamamlayan inkişaf elementləri kimi təqdim edilməsidir. Bu yanaşma xüsusilə vacibdir. Çünki son illərdə dünyada enerji keçidi ilə bağlı müzakirələrdə tez-tez neft və qazın gələcəyinin olmadığı fikri səsləndirilir. Azərbaycan isə daha praqmatik mövqe nümayiş etdirir: mövcud enerji resurslarından maksimum faydalanmaqla yanaşı, gələcəyin enerji sisteminə də indidən investisiya qoymaq.

Azərbaycanın enerji strategiyasının uğuru təsadüfi deyil. 1994-cü ildə imzalanmış “Əsrin müqaviləsi” ölkənin müasir iqtisadi inkişaf modelinin təməlini qoydu. Həmin dövrdə Azərbaycan iqtisadi böhran, yüksək işsizlik, yoxsulluq və hərbi işğal problemləri ilə üzləşmişdi. Xarici investisiyaların cəlb olunması və enerji resurslarının beynəlxalq bazarlara çıxarılması ölkənin iqtisadi dirçəlişinin əsas mənbəyinə çevrildi. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, həmin illərdə yoxsulluq səviyyəsi 50 faizdən yuxarı idi, bu gün isə 5 faiz ətrafındadır. Xarici borc ÜDM-in təxminən 6 faizi səviyyəsinə qədər azaldılıb və ölkənin valyuta ehtiyatları xarici borcu dəfələrlə üstələyir.

Bu gün Azərbaycanın enerji siyasətinin ən mühüm nəticələrindən biri ölkənin Avropanın enerji təhlükəsizliyində strateji tərəfdaşa çevrilməsidir. Cənub Qaz Dəhlizi, TANAP və TAP layihələri artıq təkcə iqtisadi layihə deyil, geosiyasi əhəmiyyət daşıyan infrastruktur sistemləridir. Hazırda Azərbaycan qazı 16 ölkəyə ixrac edilir və onların 10-u Avropa İttifaqının üzvüdür. Son illərdə Avropanın enerji bazarında yaşanan çətinliklər fonunda bu göstərici Azərbaycanın rolunu daha da artırıb.

Xüsusilə diqqət çəkən məqam odur ki, Azərbaycanın enerji siyasəti yalnız ixracın artırılmasına deyil, enerji marşrutlarının şaxələndirilməsinə əsaslanır. Bakı-Tbilisi-Ceyhan, Bakı-Supsa, Cənubi Qafqaz Boru Kəməri, TANAP və TAP layihələri göstərir ki, ölkə enerji təhlükəsizliyini yalnız hasilatla deyil, nəqliyyat infrastrukturu ilə də təmin edir. Məhz buna görə Azərbaycan bu gün həm istehsalçı, həm tranzit ölkə, həm də enerji diplomatiyasının mühüm aktoru kimi çıxış edir.

Bakı Enerji Həftəsinin builki əsas mesajlarından biri də təbii qazın yaxın onilliklərdə qlobal enerji balansında mühüm yer tutmağa davam edəcəyidir. Son illər bəzi dairələrdə qazın perspektivlərinin azalacağı ilə bağlı fikirlər səslənsə də, tədbirdə iştirak edən beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri fərqli mövqe ortaya qoydular. Qaz İxrac Edən Ölkələr Forumunun rəhbərliyi bildirdi ki, qlobal qaz tələbatının növbəti onilliklərdə artacağı gözlənilir. Elektrik enerjisi istehsalı, sənaye və inkişaf etməkdə olan ölkələrin enerji ehtiyacları qazın rolunu qoruyub saxlayacaq.

Bu baxımdan Azərbaycanın yeni qaz layihələrinə investisiya qoyması iqtisadi baxımdan əsaslandırılmış görünür. “Azəri-Çıraq-Günəşli” yatağının dərin qaz layihəsi, “Abşeron” yatağı və digər perspektiv sahələr ölkənin ixrac potensialını artıracaq. Bu, həm dövlətin gəlirlərinin artması, həm də Avropanın enerji təhlükəsizliyinin güclənməsi deməkdir.

Lakin tədbirin ən maraqlı tərəfi yaşıl enerji ilə bağlı verilən mesajlar idi. Əgər 1990-cı illər Azərbaycanın neft dövrünün başlanğıcı hesab edilirsə, 2020-ci illərin ikinci yarısı yaşıl enerji dövrünün başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. Prezident İlham Əliyev bildirdi ki, gələn ilin sonuna qədər ölkənin yaşıl enerji gücü 2 giqavata, 2032-ci ilə qədər isə 8 giqavata çatdırılacaq. Bu rəqəmlər region üçün kifayət qədər iddialı göstəricilərdir.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrinin “yaşıl enerji zonası” kimi inkişaf etdirilməsi də bu strategiyanın mühüm hissəsidir. İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə artıq hidroelektrik stansiyalar istifadəyə verilib və yeni layihələr həyata keçirilir. Bununla yanaşı, günəş və külək enerjisi sahəsində xarici investorlarla əməkdaşlıq genişlənir. Bu, yalnız enerji istehsalı deyil, həm də texnologiya transferi və yeni investisiyalar deməkdir.

Azərbaycanın qarşısında duran növbəti böyük hədəf isə yaşıl enerji ixracatçısına çevrilməkdir. Qara dəniz enerji kabeli layihəsi və Azərbaycan–Gürcüstan–Türkiyə–Bolqarıstan enerji dəhlizi məhz bu məqsədə xidmət edir. Əgər bu layihələr uğurla reallaşarsa, Azərbaycan gələcəkdə Avropaya yalnız neft və qaz deyil, elektrik enerjisi də ixrac edən ölkələrdən biri olacaq.

Əslində Bakı Enerji Həftəsində verilən əsas mesaj budur: Azərbaycan enerji siyasətini dəyişmir, onu genişləndirir. Ölkə bir tərəfdən mövcud neft və qaz potensialından istifadə etməyə davam edir, digər tərəfdən isə post-neft dövrünün iqtisadi əsaslarını formalaşdırır. Bu yanaşma enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi səmərəlilik və ekoloji məsuliyyət arasında balans yaratmağa hesablanıb.

Əgər XX əsrin sonu və XXI əsrin əvvəlləri Azərbaycanın neft strategiyasının uğur hekayəsi idisə, qarşıdakı dövrdə əsas məsələ bu uğurun yaşıl enerji və innovativ texnologiyalarla tamamlanması olacaq. Bakı Enerji Həftəsində səslənən fikirlər göstərir ki, Azərbaycan artıq məhz bu mərhələyə hazırlaşır. Bu isə ölkənin yalnız regional enerji lideri kimi deyil, həm də enerji keçidi dövründə yeni imkanlardan yararlanan dövlət kimi mövqeyini daha da gücləndirə bilər.

🖨 Çap et

17:21 02.06.2026

Oxunuş sayı: 49