Kiçik və orta sahibkarlara şad xəbər: Xarici bazarlara çıxış imkanları genişlənir
Azərbaycanın qeyri-neft-qaz ixracında artım davam edir. Bu ilin ilk 7 ayında qeyri-monetar qızıl istisna olmaqla, qeyri-neft-qaz ixracının dəyəri 18,3 faiz artaraq 2,5 milyard dollara çatıb. Şəkər, pambıq, alüminium, meyvə-tərəvəz və digər məhsullar üzrə də ixrac artımı qeydə alınıb.
Liberal İqtisadçılar Birliyinin sədri Akif Nəsirli Crossmedia.az-a açıqlamasında bildirib ki, qeyri-neft-qaz ixracının artması müsbət göstəricidir:
“Azərbaycanın qeyri-neft-qaz ixracında artımın davam etməsi ölkə iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi baxımından müsbət göstəricidir. İlk 7 ayda qeyri-monetar qızıl nəzərə alınmadan qeyri-neft-qaz ixracının 18,3 faiz artaraq 2,5 milyard dollara çatması göstərir ki, qeyri-neft sektorunda ixrac potensialı formalaşır və ayrı-ayrı məhsullar üzrə xarici bazarlara çıxış genişlənir. Şəkər, pambıq, alüminium, meyvə-tərəvəz və digər məhsulların ixracının artması bu prosesin yalnız bir məhsul və ya sahə ilə məhdudlaşmadığını göstərir. Lakin ixracın artmasını hələ qeyri-neft sektorunun iqtisadiyyatda rolunun tamamilə dəyişməsi kimi qiymətləndirmək tezdir. 2,5 milyard dollarlıq qeyri-neft-qaz ixracı ölkənin ümumi ixracında neft-qazın hələ də böyük paya malik olduğunu nəzərə alsaq, kifayət qədər məhdud göstəricidir. Burada əsas məsələ təkcə ixracın hər il artması deyil, bu artımın davamlı və yüksək əlavə dəyər yaradan sahələr hesabına təmin edilməsidir. Azərbaycan üçün ən perspektivli istiqamətlərdən biri aqrar məhsullar və onların emal sənayesidir. Meyvə-tərəvəz, qoz-fındıq, pambıq, üzüm, şərabçılıq, konserv məhsulları, qurudulmuş meyvələr və digər kənd təsərrüfatı məhsullarının ixrac imkanları genişdir. Amma xammal və ya ilkin məhsul ixracından daha çox emal olunmuş məhsulların xarici bazarlara çıxarılması daha böyük gəlir gətirə bilər. Məsələn, pambığın xammal kimi satılması ilə yanaşı, tekstil və hazır geyim məhsullarının ixracının artırılması daha yüksək əlavə dəyər yaradar. Alüminium və digər sənaye məhsulları da perspektivli istiqamətlərdəndir. Burada məqsəd xammalın və yarımfabrikatın ixracı ilə kifayətlənməmək, daha mürəkkəb və texnoloji məhsulların istehsalına keçmək olmalıdır. Eyni yanaşma kimya sənayesi, tikinti materialları, qida sənayesi, mebel, tekstil və digər emal sahələrinə də tətbiq edilə bilər. Qeyri-neft ixracının davamlı artması üçün ən mühüm şərtlərdən biri məhsulun rəqabət qabiliyyətidir. Xarici bazarda Azərbaycan məhsulu yalnız qiymət baxımından deyil, keyfiyyət, qablaşdırma, sertifikatlaşdırma, çatdırılma müddəti və brend baxımından da rəqabət aparmalıdır. Xüsusilə Avropa İttifaqı, Körfəz ölkələri və digər inkişaf etmiş bazarlara çıxış üçün beynəlxalq keyfiyyət və təhlükəsizlik standartlarına uyğunlaşma vacibdir. Yeni bazarlara çıxmaq üçün ixracatçılara yalnız maliyyə dəstəyi vermək kifayət deyil. Dövlət və biznes birlikdə bazar araşdırmaları aparmalı, hansı ölkədə hansı məhsula tələbat olduğunu müəyyənləşdirməli və həmin bazarlara uyğun məhsul strategiyası hazırlamalıdır. Azərbaycan şirkətlərinin beynəlxalq sərgilərdə, biznes forumlarında və ticarət missiyalarında iştirakı genişləndirilməli, yerli məhsulların xarici ölkələrdə tanıdılması sistemli şəkildə aparılmalıdır. Logistika da əsas məsələlərdəndir. Məhsul xarici bazarda rəqabətqabiliyyətli olsa belə, onun daşınması baha başa gəlirsə, ixracatçının üstünlüyü azalır. Buna görə liman, dəmir yolu, avtomobil yolları, anbar və soyuducu logistika infrastrukturu daha da inkişaf etdirilməlidir. Xüsusilə tez xarab olan kənd təsərrüfatı məhsulları üçün soyuq zəncir sisteminin genişləndirilməsi ixrac imkanlarını ciddi şəkildə artıra bilər”.
Ekspert qeyd edib ki, Orta Dəhlizin inkişafı da Azərbaycan üçün mühüm üstünlük yaradır: “Azərbaycanın Avropa ilə Mərkəzi Asiya və Çin arasında tranzit mövqeyi yalnız nəqliyyat gəlirləri baxımından deyil, öz məhsullarının yeni bazarlara çıxarılması baxımından da istifadə olunmalıdır. Yəni Azərbaycan yalnız tranzit ölkə deyil, eyni zamanda tranzit marşrutlarından istifadə edən ixracatçı ölkəyə çevrilməlidir. Fermer və sahibkarların maliyyəyə çıxışının yaxşılaşdırılması da vacibdir. İxrac yönümlü istehsal müəssisələri üçün uzunmüddətli və münasib maliyyələşmə imkanları genişləndirilməli, ixrac kreditləri və sığorta mexanizmləri gücləndirilməlidir. Xüsusilə kiçik və orta sahibkarların xarici bazarlara çıxışında bu mexanizmlərin rolu böyükdür. Digər mühüm məsələ ixracın bir neçə ənənəvi məhsuldan asılılığının azaldılmasıdır. Əgər ümumi artım əsasən şəkər, pambıq, meyvə-tərəvəz və alüminium kimi məhsullar hesabına formalaşırsa, növbəti mərhələdə yeni məhsul qruplarının yaradılması lazımdır. Bunun üçün innovasiya, texnologiya, peşəkar kadr hazırlığı və tədqiqat fəaliyyətinə daha çox investisiya qoyulmalıdır. Ən böyük potensial isə xammal ixracından hazır məhsul ixracına keçiddədir. Azərbaycan xaricə daha çox emal olunmuş qida, tekstil, kimya, elektronika, maşınqayırma, proqram təminatı və digər yüksək əlavə dəyərli məhsullar çıxara bildikcə, qeyri-neft ixracının həm həcmi, həm də keyfiyyəti dəyişəcək. Nəticə etibarilə, qeyri-neft-qaz ixracında 18,3 faizlik artım müsbət tendensiyadır və iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi istiqamətində irəliləyişdən xəbər verir. Lakin əsas hədəf sadəcə ixrac rəqəmini böyütmək yox, Azərbaycanın dünya bazarında daha çox tanınan, rəqabətqabiliyyətli və yüksək əlavə dəyər yaradan məhsullarını artırmaq olmalıdır. Bu istiqamətdə aqrar emal, sənaye, qida, tekstil, kimya, logistika və rəqəmsal xidmətlər əsas perspektivli sahələrə çevrilə bilər. Davamlı nəticə üçün isə istehsal, maliyyə, logistika, sertifikatlaşdırma, marketinq və xarici bazarlara çıxış mexanizmləri vahid ixrac strategiyası çərçivəsində bir-birini tamamlamalıdır”.
Zərnigar Hüseynli
19:10 10.08.2026
Oxunuş sayı: 49
