Uşaqların ekran qarşısında keçirdiyi vaxt beyinlərinə müsbət təsir edə bilər – ARAŞDIRMA
Finlandiyada aparılan səkkizillik araşdırma uşaqların ekran qarşısında keçirdiyi vaxtla bağlı maraqlı nəticələr ortaya çıxarıb. Məlum olub ki, uşaqlıq dövründə elektron cihazlardan daha çox istifadə edən yeniyetmələrdə idrak qabiliyyətləri daha yaxşı inkişaf edə bilər.
Crossmedia.az xəbər verir ki, bu barədə "Pediatric Exercise Science" məqalə dərc edib.
Araşdırma çərçivəsində uşaqların ekran qarşısında keçirdiyi vaxt, fiziki aktivliyi və oturaq həyat tərzinin onların yeniyetməlik dövründəki beyin fəaliyyətinə təsiri öyrənilib.
Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, uşaqlıqdan etibarən ekranlardan daha çox istifadə edən iştirakçılar yeniyetməlik dövründə məlumatları emal etmək, diqqəti cəmləmək, öyrənmək və problemləri həll etmək kimi idrak bacarıqlarında daha yaxşı nəticələr göstəriblər.
Alimlər hesab edirlər ki, burada əsas məsələ ekran qarşısında keçirilən vaxtın miqdarı deyil, uşaqların cihazlardan necə istifadə etməsidir. Təhsil, yaradıcılıq və məntiqi düşünmə tələb edən rəqəmsal fəaliyyətlər beyin inkişafına müsbət təsir göstərə bilər.
Araşdırmanın rəhbər tədqiqatçılarından Petri Jalanko valideyn və müəllimlərə uşaqları ekranlardan tamamilə uzaqlaşdırmaq əvəzinə, onlardan düşünmə, yaradıcılıq və problem həll etmə bacarıqlarını inkişaf etdirən məqsədlərlə istifadə etməyi tövsiyə edib.
Fiziki aktivliyin də təsiri araşdırılıb
Tədqiqat zamanı fiziki aktivliyin uşaqların yaddaşına təsiri ilə bağlı da maraqlı fərqlər üzə çıxıb.
Məlum olub ki, qızlarda yüngül fiziki fəaliyyətlə daha çox məşğul olmaq, oğlanlarda isə nəzarət altında həyata keçirilən idman fəaliyyətləri daha yaxşı işçi yaddaşla əlaqəlidir.
İşçi yaddaş insanın məlumatları qısa müddət ərzində yadda saxlaması və onlardan istifadə etməsi qabiliyyətidir.
Araşdırmada daha bir maraqlı nəticə əldə edilib. Yeniyetməlik dövründə nəzarətsiz fiziki fəaliyyətə daha az vaxt ayırdığını bildirən iştirakçılar bəzi idrak testlərində daha yaxşı nəticələr göstəriblər. Bununla belə, xüsusi sensorlarla ölçülən ümumi fiziki aktivlik və oturaq vaxtla idrak qabiliyyətləri arasında aydın əlaqə aşkarlanmayıb.
8 il davam edən araşdırmada 260 uşaq iştirak edib
PANIC tədqiqatı çərçivəsində aparılan araşdırmada 124 qız və 136 oğlan olmaqla, ümumilikdə 260 iştirakçı müşahidə edilib. Onların yeniyetməlik dövründə orta yaşı 15,8 olub.
Tədqiqatçılar uşaqların fiziki aktivliyini və oturaq vaxtını sorğular, eləcə də hərəkət və ürək döyüntülərini qeydə alan xüsusi cihazlar vasitəsilə qiymətləndiriblər. İdrak qabiliyyətləri isə öyrənmə, diqqət və işçi yaddaşı ölçən kompüter testləri ilə yoxlanılıb.
Alimlər vurğulayıblar ki, nəticələr ekran vaxtının birbaşa beyin fəaliyyətini yaxşılaşdırdığını sübut etmir. Bunun üçün əlavə müdaxilə tədqiqatlarına ehtiyac var.
08:04 18.11.2026
Oxunuş sayı: 116