Əbu-dabi görüşündən gözləntilər - Ukrayna güzəştə gedə bilər
Ukraynanın NATO-ya üzvlük perspektivi Rusiya-Ukrayna müharibəsi fonunda Avropanın təhlükəsizlik arxitekturasının əsas müzakirə mövzularından biri olaraq qalır. Üzvlük üzrə Fəaliyyət Planı (MAP) vasitəsilə Alyansa qoşulmaq məsələsinin yenidən gündəmə gətirilməsi isə Kiyevin gələcək təhlükəsizlik təminatları və Qərblə münasibətləri baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bununla belə, NATO 2023-cü il Vilnüs sammitində Ukraynanın üzvlük yolunda MAP mərhələsinin zəruri olmadığını bəyan etmişdi.
Belə olan halda, Ukraynanın MAP mexanizminə qayıtması nə dərəcədə realdır? Bu addım ölkənin NATO-ya inteqrasiyasını sürətləndirə, yoxsa üzvlük prosesini daha da mürəkkəbləşdirə bilər? Eyni zamanda, bu qərar Ukraynanın təhlükəsizliyinə və Rusiya ilə münasibətlərindəki mövqeyinə necə təsir göstərəcək?
Mövzu ilə bağlı politoloq Zaur İbrahimli Crossmedia.az-a açıqlamasında qeyd edib ki, NATO sammitinin yekun kommunikesində Ukraynanın Alyansa üzvlüyü ilə bağlı qəbul edilmiş qərarların qüvvədə qaldığının bir daha xatırladılması indiki dövrdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir: “Bu gündən etibarən Əbu-Dabidə Rusiya, Ukrayna və ABŞ arasında danışıqlar keçiriləcək. Avropa özünü bu danışıqların tərəflərindən biri hesab edir. Baxmayaraq ki, Rusiya-Ukrayna məsələsi ilə bağlı danışıqlar birbaşa ABŞ və rəsmi Kiyev arasında aparılır, heç kimə sirr deyil ki, rəsmi Kiyev bütün bu qərarları rəsmi Brüssel ilə də müzakirə edir. Avropa ilə razılaşdırılmadan hər hansı ciddi addımın atılacağı gözlənilmir. Belə bir şəraitdə Ukraynanın NATO üzvlüyü ilə bağlı qəbul edilmiş qərarların qüvvədə qalmasının bir daha vurğulanması, düşünürəm ki, həm diplomatik-siyasi jestdir, həm Ukraynanın mövqeyini gücləndirir, həm də Avropa İttifaqının və bütövlükdə Qərb blokunun qətiyyətini nümayiş etdirir. Yekun kommunikedə Ukraynanın öz xarici siyasətini müstəqil müəyyənləşdirmək hüququnun vacibliyi də qeyd olunub. Bu baxımdan hesab edirəm ki, həmin mesaj həm də Rusiyaya təzyiq vasitəsidir və Ukraynanın mövqelərini möhkəmləndirmək üçün vaxtında atılmış, düşünülmüş addımdır. Hələlik Rusiya-Ukrayna müharibəsi tam intensivliyi ilə davam edir. Danışıqların başlanması istiqamətində addımlar atılsa da, faktiki olaraq döyüşlər daha da şiddətlənir, itkilərin sayı artır, mülki yaşayış məntəqələri daha çox dağıntılara məruz qalır. Belə bir şəraitdə Avropa İttifaqına üzv dövlətlər, eləcə də NATO ölkələri Ukraynaya siyasi və hərbi dəstəklərini açıq şəkildə ifadə etməlidirlər. NATO sammitinin yekun kommunikesində yer alan bu müddəalar da məhz həmin baxımdan olduqca əhəmiyyətlidir”.
Politoloq qeyd edib ki, Rusiyanın əsas şərtlərindən biri də Ukraynanın NATO üzvlüyü məsələsinin gündəlikdən çıxarılması və ya arxa plana keçirilməsidir: “Hesab edirəm ki, rəsmi Kiyev Rusiya ilə razılığa gəlmək mümkün olarsa, bu məsələdə müəyyən güzəştlərə getməyə hazırdır. Biz dəfələrlə eşitmişik ki, Prezident Volodimir Zelenski etibarlı təhlükəsizlik təminatlarının verilməsini şərt kimi irəli sürür. Ukraynaya etibarlı təhlükəsizlik təminatları təqdim edilərsə, rəsmi Kiyev NATO-ya üzvlük niyyətindən geri çəkilə bilər. Düşünürəm ki, kompromis əldə edilməsinin ən real istiqamətlərindən biri də məhz budur. Lakin bu, yalnız Rusiya və Ukrayna arasında həqiqətən sülhün əldə olunması, əvvəlcə atəşkəsin təmin edilməsi, daha sonra isə genişmiqyaslı sülh sazişi üzrə real danışıqların başlanması mümkün olduğu halda baş verə bilər. Hesab edirəm ki, Ukraynaya etibarlı təhlükəsizlik təminatlarının verilməsində NATO mərkəzi rol oynaya bilər. Burada söhbət mütləq Ukraynanın Alyansa rəsmi üzvlüyündən getməyə bilər. Alternativ mexanizmlər də nəzərdən keçirilə bilər. Əsas məqsəd Ukraynanın təhlükəsizliyini təmin etməkdir. Vaxtilə rəsmi Kiyevin NATO-ya üzvlük istiqamətində qərar verməsinin əsas səbəblərindən biri də məhz təhlükəsizliyinin təmin edilməsi olub. Əgər bu məqsəd etibarlı mexanizmlər vasitəsilə təmin olunarsa, rəsmi Kiyev NATO-ya üzvlük məsələsində müəyyən güzəştlərə gedə bilər”.
Ayhan
15:45 10.11.2026
Oxunuş sayı: 43
