Türk Dövlətləri Təşkilatında Azərbaycanın yeni missiyası
Türk dünyasında siyasi, iqtisadi və strateji yaxınlaşmanın sürətləndiyi bir dövrdə Azərbaycanın rolu getdikcə daha qabarıq görünür.
Son illərdə rəsmi Bakının həyata keçirdiyi nəqliyyat, enerji və diplomatik təşəbbüslər Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) daxilində inteqrasiyanın dərinləşməsinə mühüm təsir göstərib.
Xüsusilə, Orta Dəhlizin inkişafı, regional təhlükəsizlik məsələlərində fəal mövqe və ortaq siyasi platformaların gücləndirilməsi Azərbaycanı Türk dövlətləri arasında əlaqələndirici əsas aktorlardan birinə çevirib.
Məhz bu baxımdan, TDT-nin mayın 15-nə planlaşdırılan qeyri-rəsmi sammiti fonunda Azərbaycanın təşkilat daxilində artan təsiri və gələcək perspektivləri xüsusi maraq doğurur.
Mövzu ilə bağlı tarix elmləri doktoru, Dünya Türkologiya Mərkəzinin sədri Güllü Yoloğlu Crossmedia.az-a açıqlama verib:
“Azərbaycan Türk dövlətləri arasında coğrafi mövqeyi, enerji resursları, nəqliyyat dəhlizləri və ortaq tarixi-mədəni bağları ilə inteqrasiyanın əsas dayaqlarından biri hesab olunur.
Xüsusilə, Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində Bakı son illərdə həm siyasi, həm iqtisadi, həm də humanitar əməkdaşlığın dərinləşməsində fəal rol oynayır.
Təsadüf deyil ki, 2025-ci il 16 noyabrda Daşkənddə keçirilən Mərkəzi Asiya Dövlət başçılarının 7-ci məşvərət görüşünə, Mərkəzi Asiya ölkələri liderlərinin müntəzəm konsultativ platformasına Azərbaycan tamhüquqlu iştirakçı kimi qatılmışdır.
Azərbaycanın iştirakına böyük əhəmiyyət verən Özbəkistan Respublikasının Prezidenti Şavkat Mirziyoyev Azərbaycanın bu formata qoşulması ilə regionun qlobal miqyasda səsinin daha əhəmiyyətli olacağını vurğulamışdır.
Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev Azərbaycanın tamhüquqlu iştirakçı qismində bu formata qoşulması qərarını “tarixi qərar” adlandırmış və onun bu yeni formatda regional əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə mühüm töhfə verəcəyinə əminliyini ifadə etmişdir.
Qırğız Respublikasının Prezidenti Sadır Japarov da ölkəsinin Azərbaycanın tamhüquqlu üzv qismində Məşvərət görüşləri formatına qoşulması təşəbbüsünü dəstəklədiyini vurğulayaraq qardaş Azərbaycanın iştirakı ilə formatın genişləndirilməsinin Mərkəzi Asiyanın qarşısında xüsusilə beynəlxalq tranzit, logistika və energetika sahələrində yeni imkanlar, geniş əməkdaşlıq üfüqləri açacağını bildirmişdir.
Həqiqətən də bu gün Azərbaycan Şərqlə Qərb, Şimalla Cənub arasında körpü olmaqla yanaşı, Türk dövlətləri arasında ortaq mövqelərin formalaşmasına çalışır.
Türkiyə ilə strateji müttəfiqlik digər Türk dövlətləri üçün də nümunə rolunu oynayır. Azərbaycan Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat xətlərinin mərkəzində yerləşir.
Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu, Orta Dəhliz (Transxəzər marşrutu), Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Zəngəzur dəhlizi perspektivi kimi nəhəng layihələr Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan, Türkmənistan ilə iqtisadi əlaqələri sürətləndirir.
Təbii ki, Azərbaycan enerji diplomatiyasında da Türk dünyasının mühüm aktorudur. Təkcə Cənub Qaz Dəhlizi və TANAP layihələri türk dövlətlərinin strateji çəkisini xeyli artırır. Ortaq dil, tarix və mədəniyyət inteqrasiyanın ən güclü əsaslarından biridir”.
G.Yoloğlu bildirib ki, Xəzər hövzəsini Anadolu ilə birləşdirən, Mərkəzi Asiyanı Avropaya çıxaran, türk dünyasının fiziki bağlantı nöqtəsinə çevrilən Azərbaycanın geostrateji üstünlükləri göz önündədir:
“O ki, qaldı mayın 15-də Türkistanda keçiriləcək görüşə... Türkistan mənim üçün doğmadır. Oradakı Xoca Əhməd Yasəvi adına Türkiyə-Qazaxıstan Universitetində üç il mühazirələr oxumuş, konfranslar vermişəm. 2025-ci ilin noyabrında da getmişdim. Türkistan çox dəyişib, gözəlləşib, müasirləşib, bununla belə Türk Dünyasının ruhani paytaxtı statusunu həmişə olduğu kimi qoruyub saxlayır.
Türkistanın 2022-ci ildə Türk dünyasının mənəvi paytaxtı elan edilməsini və erməni işğalından azad olunan Şuşanın 2023-cü ildə Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı elan olunacağını nəzərə alaraq, bu iki şəhərin qardaş şəhər kimi əl-ələ verərək qədim Türk mədəniyyətini, mənəviyyatını Cıdır düzündə dünyaya bəyan etməsini də 2021-ci il aprel ayının 6-da mən mətbuat vasitəsilə təklif etmişdim”.
Ayhan
11:15 15.05.2026
Oxunuş sayı: 57
