Süni intellekt nəsli kəsilməkdə olan balinaları necə xilas edəcək?
ABŞ-nin Vaşinqton ştatının sahillərində yaşayan nəsli kəsilmək təhlükəsi altında olan cənub rezident orkalarının qorunması üçün süni intellekt texnologiyasından istifadə ediləcək.
Crossmedia.az xəbər verir ki, bu barədə yayılan məlumatda bildirilib.
Sentyabr ayında Salish dənizinə 76 cənub rezident orka gəlib. Bu balinalar hər il yazın sonu və payızın əvvəlində Admiralty körfəzi vasitəsilə Puget Sound istiqamətinə hərəkət edir və burada əsasən Çinəuk qızılbalığı ilə qidalanırlar.
Lakin intensiv gəmi hərəkəti nəticəsində yaranan sualtı səs-küy onların ov etməsinə, bir-biri ilə əlaqə saxlamasına və exolokasiyadan istifadə etməsinə mane olur. Gəmilərlə toqquşma riski də bu heyvanların həyatı üçün ciddi təhlükə yaradır.
Mütəxəssislər cənub rezident orkalarının digər orka qruplarından genetik baxımdan fərqli olduğunu yalnız 1970-ci illərdə müəyyən ediblər. 1974-cü ildə aparılan ilk araşdırmada 71 fərd qeydə alınıb. Onların sayı 1996-cı ildə 97-yə yüksəlsə də, 2001-ci ildə 79-a düşüb. Növ 2005-ci ildə nəsli kəsilmək təhlükəsi altında olanlar siyahısına daxil edilib.
“Quiet Sound” təşəbbüsünün proqram direktoru Reyçel Aronson bildirib ki, sualtı səs-küy orkaların qida tapmasını çətinləşdirir. Onun sözlərinə görə, səs-küy səbəbindən balinalar bəzən ov zamanı uğursuzluğa düçar olur, enerji sərf etsələr də, qida əldə edə bilmirlər. Bu vəziyyət xüsusilə balalarını bəsləyən və ya hamiləliyə hazırlaşan dişi orkalar üçün təhlükəlidir.
2024-cü ildə aparılan araşdırmaya əsasən, sualtı səs-küyün maksimum səviyyəsinin hər 1 desibel artması dişi orkaların ovun arxasınca düşmə ehtimalını 58 faiz, erkək və dişilərin ovunu tutma ehtimalını isə 12,5 faiz azaldır.
Vaşinqton ştatında iş yerlərinin təxminən 40 faizi beynəlxalq ticarətlə əlaqəli olduğundan, gəmiçilik fəaliyyətinin davam etdirilməsi ilə dəniz canlılarının qorunması arasında tarazlığın yaradılması vacib hesab olunur.
Bu məqsədlə 2022-ci ildə “Quiet Sound” Sietl, Takoma və Everett limanlarına yaxın ərazidə gəmilərin sürətini könüllü şəkildə azaltmaq proqramına başlayıb. Təxminən 20 mil uzunluğundakı marşrutu əhatə edən təşəbbüs nəticəsində sualtı səs-küyün 50 faizə qədər azaldığı bildirilir. Bu mövsüm gəmilərin proqrama qoşulma səviyyəsi 73 faiz təşkil edib.
Orkaların hərəkətini izləmək və onları təhlükələrdən qorumaq üçün “Quiet Sound” “SMRU Consulting” və “Microsoft” şirkəti ilə əməkdaşlığa başlayıb. Tərəfdaşlıq çərçivəsində bu il Puget Sound ərazisində süni intellektlə təchiz edilmiş akustik şamandıra istifadəyə verilib.
“SMRU Consulting” 2014-cü ildən dəniz canlılarının səslərini qeydə alan ağıllı şamandıralar hazırlayır. Şirkətin icraçı direktoru Kormak But bildirib ki, əvvəllər sualtı səs yazılarının təhlili aylarla vaxt aparırdı. Yeni texnologiyalar isə məlumatların real vaxta yaxın rejimdə emalına və operativ qərarların qəbuluna imkan verir.
2025-ci ilin iyulunda “SMRU Consulting” və “Microsoft” süni intellektin şamandıra üzərində balina və kambur balinaların səslərini düzgün müəyyən edə bilməsini yoxlamaq üçün əməkdaşlığa başlayıblar.
“Microsoft”un baş məlumat alimi Xuan Lavista Ferrisin sözlərinə görə, sualtı monitorinq zamanı toplanan audio məlumatların həcmi insanların onları əl ilə təhlil etməsinə imkan vermir. Süni intellekt isə böyük həcmdə məlumatı qısa müddətdə emal etməyə kömək edir.
05:00 08.11.2026
Oxunuş sayı: 36
