Sabir Əhmədli: Qarabağın ağrısını, həqiqətin səsini ədəbiyyata çevirən Xalq yazıçısı
Bu gün Azərbaycan ədəbiyyatının ən cəsarətli qələmlərindən birinin doğum günüdür. Xalq yazıçısı Sabir Əhmədli yaşasaydı, 96 yaşını qeyd edəcəkdi.
O, həyatı bəzəyib gözəlləşdirmədi. Həyatı olduğu kimi - ağrısı, ziddiyyəti, torpaq həsrəti və vicdan mübarizəsi ilə birgə yazdı. Və elə buna görə də Sabir Əhmədlinin sözü illər keçsə də köhnəlmir.
Sabir Əhmədli 1930-cu il iyulun 10-da Cəbrayılın Balyand kəndində dünyaya gəldi. Uşaqlığı müharibənin, yoxsulluğun, amma eyni zamanda sadə insanların böyük mənəviyyatının dövrünə düşdü. İkinci Dünya müharibəsinin insan taleyində açdığı yaraları, kəndin çətinliyini, torpağa bağlı insanın səbrini o, lap yaxından gördü.
İllər sonra həmin gördükləri onun əsərlərinin damarı, nəfəsi oldu.
Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirdikdən sonra uzun illər müəllimlik etdi. Sonra sözün gücünü başqa bir meydanda sınadı - “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzetində. Sadə əməkdaşdan baş redaktora qədər yüksəldi. Təkcə özü yazmadı. Gənc qələmlərə yol açdı, ədəbi mühiti formalaşdırdı.
Sabir Əhmədli Azərbaycan nəsrində öz dəst-xəttini qoyanlardandı. O, hadisələri qızıl suyuna batırmırdı. İnsanı idealizə etmirdi.
Onun qəhrəmanları sadə kəndli, müəllim, fəhlə idi. Amma onların daxili dünyası, seçim qarşısında qaldığı an, vicdanla mübarizəsi elə bir dərinlikdə idi ki, oxucu kitabı qoyub uzun müddət düşünürdü.
“Aran”, “Yamacda nişanə”, “Toğana”, “Qeyrət”, “Dünyanın arşını”, “Gedənlərin qayıtmağı”… Bu əsərlərin dili sadədir, amma sözü ürəyə dəyir. Çünki orada insan var, torpaq var, vətən var.
Sabir Əhmədlinin yaradıcılığının zirvəsi isə Qarabağdır. “Kütlə”, “Ömür urağanları”, “Axirət sevdası” romanlarından ibarət trilogiya.
Bu, təkcə bir müharibənin kitabı deyil. Bu, bir xalqın yurd həsrətinin, itkinin, milli ağrının ədəbi salnaməsidir. İşğalın doğurduğu faciəni müəllif heç nəyi gizlətmədən, bütün çılpaqlığı ilə yazdı.
Bu ağrının şəxsi səbəbi də var idi. Birinci Qarabağ müharibəsində oğlu Məhəmməd Əhmədov şəhid olmuşdu. Şəhid atasının qəlb yarası Sabir Əhmədlinin sözünə daha bir çalar qatdı: daha dərin kədər, daha böyük vətən sevgisi, daha ağır mənəvi məsuliyyət. O, şəxsi faciəsini xalqın yaddaşına çevirdi.
Dövlət onun xidmətlərini “Xalq yazıçısı” fəxri adı və digər mükafatlarla qiymətləndirdi. Sabir Əhmədli 2006-cı ildə dünyasını dəyişdi və Fəxri Xiyabanda torpağa tapşırıldı.
Aradan 18 il keçib. Amma onun kitabları bu gün də rəflərdən düşmür. Çünki Sabir Əhmədli təkcə yazıçı deyildi. O, milli yaddaşın keşikçisi idi.
Onun əsərləri yeni nəsil üçün təkcə bədii nümunə deyil. Bu, tariximizi, kimliyimizi, sınaqlarımızı anlamaq üçün açılan bir məktəbdir.
Bu gün doğum günündə Xalq yazıçısı Sabir Əhmədlini dərin ehtiramla yad edirik. Baş əyirik o qələm qarşısında ki, qorxmadı, susmadı, və yazdı. Yazıb getdi ki, biz unutmayaq.
Nigar Xəlilli
12:30 10.07.2026
Oxunuş sayı: 55
