Yarıməsrlik ömrün poetik hesabatı: Müslüm Sultanoğlunun “Vətənə Gedən Yol” kitabı haqqında qeydlər

Bu günlərdə 55 illik yubileyi ərəfəsində Müslüm Sultanoğlunun “Vətənə gedən yol” adlı şeir kitabı işıq üzü gördü. Qərbi Azərbaycanın Dərələyəz mahalından başlayan, Naxçıvanın Şahbuz torpağında bərkiyən və Sankt-Peterburqda elmi və ictimai uğurlarla zənginləşən bir ömrün poetik aynası olan bu nəşr, müəllifin yarıməsrlik həyat yolunun ən dəyərli bədii hesabatıdır.

Müslüm Sultan oğlu Muradov 1971-ci il avqustun 15-də Qərbi Azərbaycanın Dərələyəz mahalı, Keşişkənd rayonunun Qaraqaya kəndində anadan olub. 1979-cu ildə ailəsi ilə birlikdə Naxçıvan MR-in Şahbuz rayonunun Ayrınc kəndinə köçmüşdür. 

1988-ci ildə Sankt-Peterburq Dövlət Memarlıq və İnşaat Universitetinə qəbul olmuş, 1994-cü ildə ali təhsilini uğurla başa vurmuşdur. Universiteti bitirdikdən sonra aspiranturada elmi fəaliyyətə başlayaraq texniki elmlər namizədi alimlik dərəcəsinə yüksəlmişdir.

Elmi və işgüzar uğurları ilə kifayətlənməyən Müslüm Sultanoğlu Sankt-Peterburq şəhərində və Leninqrad vilayətində fəaliyyət göstərən, 380 min üzvü birləşdirən Azərbaycan diasporunun qurucularından biri və İdarə Heyətinin üzvü kimi böyük ictimai məsuliyyət daşımaqdadır. O, 2011-ci ildə Bakıda keçirilən Dünya Azərbaycanlılarının III Qurultayında Sankt-Peterburq nümayəndə heyətinin tərkibində iştirak edərək soydaşlarımızın həmrəyliyinə öz töhfəsini vermişdir. Hazırda Sankt-Peterburqda yaşayan Müslüm müəllim elmi və biznes fəaliyyəti ilə yanaşı, xeyriyyəçilik və fəal ictimai işlərlə də məşğul olur.

Bütün bu gərgin və zəngin fəaliyyət boyu onu müşayiət edən əsas duyğu isə poeziya və sözə olan sevgisi olmuşdur. Uzun illərdir şeirləri mətbuat səhifələrində oxucular tərəfindən rəğbətlə qarşılanan və Sankt-Peterburqda “Məmməd Araz adına Poeziya Klubu”nu təsis edərək ədəbi mühitin canlanmasına xidmət edən şairin bu yeni kitabı — “Vətənə gedən yol” illərin arzusunu, yurd həsrətini və mənəvi ucalığını özündə birləşdirir. 

“Vətənə gedən yol” kitabı özünəməxsus lirik ovqatı və səmimi bədii ifadə tərzi ilə seçilən Müslüm Sultanoğlunun oxucularla ilk görüşüdür. Müəllifin uzun illər boyu qəlbinin süzgəcindən keçirdiyi, fərqli zaman və məkan kəsiyində bədii təfəkkürünün məhsulu kimi ərsəyə gətirdiyi poetik nümunələri bir araya toplayaraq nəşr etdirməsi, təkcə fərdi yaradıcılıq hesabatı deyil, həm də milli ədəbiyyatımızın mənəvi xəzinəsinə əlavə olunan bir ədəbi nümunədir. Müslüm Sultanoğlunun şeirlərinə xas olan ən fundamental estetik xüsusiyyət bədii səmimiyyətdir. O, süni bəlağətdən, ritorikadan və qondarma poetik qəliblərdən uzaq duraraq duyğularını olduğu kimi, daxili bir dürüstlüklə kağıza köçürür. Şair Vətənə, torpağa sevgisini bildirəndə də, var olan ictimai-mənəvi dərdlərimizdən, çatışmazlıqlardan bəhs edəndə də eyni dərəcədə səmimi, cəsarətli və açıqdır. Müəllif öz düşüncələrini, duyğu və yaşantılarını, mənəvi dünyasını oxucuya çəkinmədən, poetik bir etirafla təqdim edir, bununla da oxucu ilə lirik qəhrəman arasında sarsılmaz bir etibar körpüsü qurur.

Azərbaycan poeziyasında Vətənimizin sərhədlərdən kənarda, nisgildə qalan hissələrinə — ata-baba yurdlarımıza, o cümlədən əzəli Qərbi Azərbaycan torpaqlarına, İrəvanın, Göyçənin, Zəngəzurun və Dərələyəzin həsrətinə həsr olunmuş çoxlu sayda şeirlər yazılmış, bu doğma coğrafiyanın itkisi milli yaddaşın əsas mövzularından birinə çevrilmişdir. Lakin Müslüm müəllimin kitaba adını verdiyi “Vətənə gedən yol” şeiri oxucuda yaratdığı dərin psixoloji ovqata və daxili sarsıntıya görə bu qəbildən olan ədəbi nümunələrdən fərqlənir. Şair bu şeirdə yalnız coğrafi bir məkana yönələn fiziki hərəkəti deyil, mənəvi-fəlsəfi mənada əbədi bir arxetipi — tarixi köklərə və doğma yurda "Mənəvi qayıdış" fəlsəfəsini təhlil edir:

Soruşursan hara gedir bəs bu yol?

Bu yol gedir dədə-baba yurduma.

Uzun illər həsrətində qaldığım,

Xəyallarda yaşadığım yurduma.

Düşünürəm, sonu yoxdur bu yolun,

Hey baxıram tapa bilmirəm yolun.

Sağı vətən, solu vətən bir yolun,

Qarşısında tikan bitən yurduma.

Sultanoğlu, qəmə batma, sona bax,

Gələcəyə ümüdlü ol, önə bax.

Biz qoymarıq o ocaqlar sönə, bax,

Müjdəm olar tez dönərik yurduma.

Müslüm Sultanoğlunun yaradıcılıq fəlsəfəsində “Azərbaycan” məfhumu sadəcə coğrafi bir məkandan və ya rəsmi sənədlərdəki addan ibarət deyil; bu anlayış şairin mənəvi dünyasının, poetik varlığının və lirik qəhrəmanının kimliyinin əbədi ali rəmzidir. Müəllifin poeziyasında bu məfhum ideoloji-estetik təfəkkürün ən uca zirvəsində dayanaraq hər bir misraya dərin vətəndaşlıq ruhu aşılayır. Şair heç bir süni ritorikaya yol vermədən, tam bir daxili səmimiyyətlə,

Qürurumsan, varlığımsan,

Həm adımsan Azərbaycan.

Dövlətlərin arasında,

Dövlətimsən Azərbaycan,  

- deyərək fərdi taleyini birbaşa Vətənin varlığı ilə eyniləşdirir. Onun dövlətçilik təfəkkürü, müstəqil Azərbaycanı dünya dövlətləri arasında hər zaman başda görmək istəyi sətirlərin alt qatındakı sarsılmaz milli iradədən qaynaqlanır. 

Şairin bədii dünyasında Azərbaycan məfhumu yalnız bu günün və mövcud coğrafi sərhədlərin hüdudlarına sığmır; bədii təfəkkür bu məfhumu bütöv və bölünməz bir milli ideal səviyyəsinə qaldırır. Əsərdə böyük bir vətənpərvərlik yanğısı ilə ifadə olunan:

Qəhrəmandır oğlun, qızın,

Dosta sadiq, sözü bütün.

Gün gəlsin Bakı-Təbrizin,

Qoşa olsun Azərbaycan,

- arzusu, müəllifin milli bütövlük ideallarına və tarixi yaddasımıza necə dərindən bağlı olduğunu nümayiş etdirir. Xalqın mənəvi xarakterini tərənnüm edən şair, Vətən övladlarının sarsılmaz qəhrəmanlığını, dosta olan sadiqliyini və daxili bütövlüyünü ön plana çəkir . 

Eyni zamanda, müqəddəs rəmzlərimiz olan üçrəngli bayrağa, ay və ulduza bəslənən poetik sevgi həm də dünya azərbaycanlılarının vahid mənəvi birliyini ifadə edən “Əlli milyondur sayımız” fəlsəfəsi ilə qovuşur:

            Üçrənglidir bayrağımız,

Üstündə ulduz, ayımız,

Əlli milyondur sayımız,

Şöhrətimsən Azərbaycan.

Şairin yaradıcılığında vətənpərvərlik fəlsəfəsinin bədii-estetik təməli və milli kimliyin ilk sığınacağı məhz ana dilidir. Müslüm Sultanoğlunun poetik təfəkküründə dil sadəcə bir ünsiyyət vasitəsi deyil, xalqın ruhsal yaddaşı, varlığının toxunulmaz pasportudur. Müəllif ana dilini müqəddəs bir bəşəri duyğu ilə vəsf edərək yazır:

Ana dilim — qəlbimin, ürəyimin səsidir,

Mənim dilim — anamın laylası, nəfəsidir.

Mən adınla doğuldum, adınla da dil açdım,

Neçə dillər içində yaxşı ki, səni seçdim.

Sən anamın dilindən süzülən bir nəğməsən, 

Atamın öyrətdiyi igid, qorxmaz səsdəsən. 

Şah babamın sarayda yazdığı sənəddəsən, 

Tariximin qüruru, varlığı dilim mənim.

Dünyanı dolanıram, bir neçə dil bilirəm,

Ən doğma dilim kimi yenə səni sevirəm.

Əslimi soruşanda, soyumu soruşanda,

Dilimi soruşanda: "Azərbaycan!" — deyirəm.

Bu misralarda lirik qəhrəmanın dilə fərdi bağlılığı sürətlə ümummilli və tarixi bir müstəviyə keçir. "Ananın laylası" ilə başlayan mənəvi uşaqlıq dövrü, "Şah babanın sarayda yazdığı sənəd" bədii obrazı ilə birbaşa dövlətçilik tariximizə, Şah İsmayıl Xətai irsinə qovuşur. Şair ana dilini tarixin dərinliklərindən gələn "igid, qorxmaz bir nəfəs" kimi xarakterizə edərək, onun həm də bir mübarizə və rəşadət rəmzi olduğunu vurğulayır. Şair əslini, soyunu və dilini soruşan kəslərə tək bir kəlmə ilə — "Azərbaycan!" deyə cavab verməklə, coğrafi məkan, etnik mənsubiyyət və dil anlayışlarını vahid bir milli ideologiya daxilində birləşdirir. 

Müslüm müəllimin poeziyasında köklərə bağlılıq onun bədii təfəkkürünün ana xəttidir. Bu xəttin ən kövrək, insan qəlbinə birbaşa toxunan mənəvi dayaqları isə kitabın "Ata ocağı" və "Ömrün ilk nəğməsi – Ana laylası" bölmələrində toplanan şeirlərdə öz dolğun əksini tapır. Şair oxucunu uşaqlığının ilk kövrək addımlarına, xatirələrlə yoğrulmuş o doğma el-obaya apararkən sadəcə keçmişi tərənnüm etmir; o, ata ocağının müqəddəs istisinə və ruhunu bələyən ana laylasının həzin sehrinə sığınaraq, doğma yurdunda öz mənəvi bütövlüyünü arayır. Bu bölmələrdəki hər bir misra uşaqlıq illərinin unudulmaz yaddaş xəritəsini vərəqləyir; ana laylası ilə qəlbinə hopmuş halallığı, ata nəfəsinin hərarətini tükənməz vətən sevgisinin sarsılmaz bünövrəsi kimi oxucuya təqdim edir:

Özümüz getsək də, soyumuz orda, 

Yerimiz, yurdumuz, payımız orda. 

Adımız, ruhumuz, sayımız orda, 

Nə qədər əzizdir Ata ocağı. 

Vardır hər küncündə, daşında sözüm, 

Damından, taxtından boylanır gözüm. 

Küçə yollarından itməyib izim, 

Nə qədər əzizdir Ata ocağı. 

Dünyada nə qədər varın olsa da, 

Sərvətin, ad-sanın, şanın olsa da. 

Qızıldan sarayın, damın olsa da, 

Yenə də əzizdir Ata ocağı. 

Yenə əvəzsizdir Ata ocağı.

Hər bir xalqın tarixində onun taleyini dəyişən, milli mənliyini bərpa edən və onu dünyada məğrur edən dönüş nöqtələri olur. Azərbaycan xalqı üçün bu dönüş nöqtəsi, otuz illik yurd həsrətinə son qoyan, tariximizin ən parlaq dastanını yazan 44 günlük Vətən Müharibəsi və ondan sonrakı şanlı suverenlik dövrümüzdür. Müslüm müəllimin oxuculara təqdim etdiyi əsərində xüsusi çəkiyə malik olan "Qarabağ salnaməsi" bölməsi isə sadəcə tarixi faktların xronologiyası deyil, bu müqəddəs yolda canından keçən oğullarımızın, millətin qəlbində çağlayan zəfər coşğusunun misra-misra, bənd-bənd hörülmüş poetik abidəsidir. 

Müəllif hər bir azərbaycanlının qəlbindəki o böyük sevinci, şükranlığı və ordumuzun qüdrətini "Zəfər günün mübarəkdir" nidası ilə belə salamlayır:

Otuz ildir gözləmişik  bu günü,

Bu sevinci, bu yürüşü, bu ünü.

Aslanların Qarabağa dönüşü,

Zəfər günün mübarəkdir Vətənim!

Nə qürurlu məqam, nə qürurlu an,

Söylə ayrılarmı heç könüldən can.

Gözün aydın olsun can Azərbaycan!

Zəfər günün mübarəkdir, Vətənim!

İgid ordum yazdı yeni dastanı,

Rəşadətlə heyran etdi dünyanı.

Azad etdi Qarabağı, Şuşanı,

Zəfər günün mübarəkdir Vətənim!

Lakin bu möhtəşəm zəfərə gedən yol hamar olmamış, millətin ən igid oğullarının canı, qanı bahasına başa gəlmişdir. "Vətənə gedən yol" məhz o qəhrəmanların açdığı cığırdan başlayır. Kitabın bu hissəsində xüsusi bir ehtiramla anılan Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, General-mayor Polad Həşimovun əziz xatirəsi, bütöv bir ordunun döyüş ruhunun simvoludur. Müəllif Polad Həşimov obrazını yaradarkən, onun sadəcə əmr verən bir komandir olmadığını, hər zaman əsgərinin önündə gedən, şəhadəti ilə ölümün gözünə dik baxan bir sərkərdə olduğunu vurğulayır:

Əsgərlərin qəlbində komandir tək ucaldı,

Komandanı versə də özü qabaqda oldu.

Torpaq, Vətən uğrunda Şəhadətə ucaldı,

Hər zaman ürəklərdə yaşayacaq Poladım.

        Müslüm müəllimin qələmi təkcə ümummilli qəhrəmanları deyil, eyni zamanda Vətənin hər bir guşəsindən, kiçik kəndlərindən çıxıb böyük dastanlar yazan qəhrəmanlarımızı da unudulmağa qoymur. Şahbuz rayonunun Ayrınc kəndinin şəhidi Mayor Elşən Orucovun xatirəsinə yazılmış sətirlər bu baxımdan olduqca təsirlidir. Müəllif şəhid valideynlərinə müraciət edərək, onlara başını dik tutmağı, məğrur durmağı tövsiyə edir:

Başını dik saxla, Şəhid Atası,

Sən oğul böyütdün haqqa çatası.

Məğrur dur, əyilmə Şəhid Anası,

Sən igid böyütdün tarix yazası.

Doğuldu çox kiçik, balaca kənddə,

Özünü sınadı çətində, bərkdə,

Vətəni qorudu soyuq küləkdə,

Əbədi iz saldı ürəkdə Elşən.

Anama deyin ki, qoy ağlamasın,

Atama söyləyin yas saxlamasın.

Övladım vətəndə xoşbəxt yaşasın,

Qarabağ bizimdir söylədi Elşən.

Qəhrəman Şəhid Elşənin dilindən verilən bu vəsiyyət, Azərbaycan əsgərinin gələcək nəsillərin azadlığı naminə öz canından necə fədakarlıqla keçdiyinin ən ali bədii ifadəsidir.

Kitabın bu şanlı bölməsi həm də zəfərimizin son nöqtəsini, suverenliyimizin tam bərpasını qoruyan polislərimizin qəhrəmanlığı ilə tamamlanır. Şəhid polis Ələsgər Əsgərovun və onunla birlikdə şəhadət şərbətini içən şəhid polislərimizin əziz xatirəsi, qələbəmizin nöqtəsi, dövlətçiliyimizin qarantıdır. Qaməti şux, üzü nurlu Ələsgərin tay-tuşlarından öndə gedərək dastan yazması, qələbəyə canı bədəli ilə nöqtə qoyması gəncliyimiz üçün bir vətənpərvərlik məktəbidir:

Qaməti şux, üzü nurlu,

Gözəl gözlü, boy-buxunlu.

Dosta sadiq, etibarlı,

Şəhid, polis Ələsgərim.

Qələbəyə nöqtə qoydu,

Səkkiz polis Şəhid oldu.

Ürəklərdə bir iz saldı,

Şəhid, polis Ələsgərim.

Kitabın "Mənim ocağım – Mənim dünyam" bölməsində şairin poetik dünyası ailə dəyərlərinin, sədaqətin və təmiz sevginin işığına bürünür. Müəllif bu misralarda ömrün ən böyük sərvəti saydığı ailə ocağını, övlad məhəbbətini və nəvə şirinliyini sonsuz bir hərarətlə vəsf edir. Onun üçün ailə təkcə fərdi xoşbəxtliyin məskəni deyil, həm də gələcək nəsillərə ötürülən mənəvi körpü, ömrün ən etibarlı sığınacağıdır. Hər bir şeirdə ata qayğısının, baba şəfqətinin və nəslin davamına olan sonsuz minnətdarlıq hissinin səmimi tərənnümü duyulur.

Müslüm müəllimin yaradıcılığında kökə bağlılıq nə qədər uca tutulursa, gələcəyə, nəslin davamına olan sevgi də bir o qədər poetik və müqəddəsdir. Müəllifin qəlbindəki bu yeni baharın, ocağa gələn təzə nurun adı isə Turaldır. Şair nəvəsinin gəlişi ilə babalıq mərtəbəsinə ucalmasını ömrün ən şirin töhfəsi kimi vəsf edir:

Sən dünyaya gəlməklə mənə təzə ad gəldi,

Adım ilə bərabər damağıma dad gəldi.

Evimizə başqa bir sevinc gəldi, şad gəldi,

Səni verən Allaha şükür olsun Turalım.

Bu sətirlərdə sadəcə bir babanın fərəhi yox, həm də bir ağsaqqalın, bir ziyalının gələcəyə dikilən duaları var. Müslüm müəllim Turalın timsalında bütöv bir nəslin bəxtini, cansağlığını və mənəvi ucalığını Tanrıdan diləyir, xeyir-duasız qoymur, onun ömrünü mənalı, uğurlarını bol görmək istəyir:

Adını biz qoymuşuq, bəxtini Tanrım versin,

Ömrünü çox mənalı, canını sağlam etsin.

Ata, analı böyü, hər zaman üzün gülsün,

Uğurların bol olsun, bizdə görək Turalım.

Adın Türkün soyundan, tarixindən gəlibdir,

Dədəm Qorqud adına xeyir-dua veribdir.

Turan eli bizlərin şüarına dönübdür,

O birlik nəsib olsun, sən görəsən Turalım.

Müslüm müəllimin kitabın ən lirik və fəlsəfi fəsillərindən biri olan "Həyatın Naxışları: Kainat, Təbiət və İnsan" bölməsi oxucunu varlığın üç böyük sütunu – kainat, təbiət və insan ruhu arasında ecazkar bir səyahətə çıxarır. Müəllif bu bölmədə kainatın nizamını bədii boyalarla nəqş edərək, daxili dünyasının qapılarını üzümüzə açır. Bölmənin incisi olan "Gözəllik" şeirində müəllif bizi əhatə edən maddi aləmin vizual və mənəvi estetikasını vəhdətdə təqdim edir. Şair təbiəti "qələm çalan" bir rəssama bənzədir, lakin şeirin kulminasiya nöqtəsində bu estetik nizamın qaynağını tapır: dünyanı yoxdan var edən Yaradanın mütləq sənəti. Təbiət gözəlliyi burada Allaha aparan bir dərketmə vasitəsidir:

Bu dünyada gözəlliklər çox olur,

Havada da, suda da var gözəllik.

Təbiətin qələm çalan vaxtıdır,

Baharda da, qışda da var gözəllik.

Sultanoğlu ilham alır bu sözdən,

Təbiətin aşiqidir əzəldən.

Bir boşluqdan dünyanı xəlq eləyən,

Yaradanın əsəridir gözəllik. 

Müəllif "Səni sevdiyim qədər" şeirində isə insan qəlbinin ən ülvi hissinə – mütləq sevgiyə keçid edir. Təbiətin xarici gözəlliyi və fəsillərin harmoniyası burada insanın daxili aləmində tükənməz bir məhəbbət bəstəsinə çevrilir. Müəllif sevginin fəlsəfi mahiyyətini araşdıraraq, onu sadəcə keçici bir hiss, romantik bir həvəs deyil, sarsılmaz bir mənəvi təməl – "böyük bir hörmət və sayqı" kimi xarakterizə edir: 

Bilmirəm ki, bu nə hiss, bu nə şirin duyğudur,

Buna mən nə ad verim, bu necə bir qayğıdır.

Bu nə boyük bir hörmət, bu nə böyük sayqıdır,

Heç kəsi sevməmişəm səni sevdiyim qədər.

Bu həyatda məhəbbət, sevgi tükənməz olur,

Illər boyu sevgidən təzə sevgilər doğur.

Bu sevgi kitabımda bir söz dəyişməz qalır,

Heç kəsi sevməmişəm səni sevdiyim qədər.

Müəllif “Bu da belə bir ömürdü, yaşadım” adlı şeirində isə oxucunu keçmişin şirin xatirələri ilə real dünyanın acı həqiqətləri arasında bir güzgüyə baxmağa dəvət edir:

Uşaqlıqdan xəyal qaldı yadımda,

Şirin dadlı bir bal qaldı yadımda

Bu gün yenə sual qaldı yadımda,

Bu da belə bir ömürdü yaşadım

Düşünməzdim kimsə köçər həyatdan,

Quzğun əcəl gələr biçər həyatdan.

Böyüdükcə gördüm keçən həyatdan,

Bu da belə bir ömürdü yaşadım.

Müəllif yaxşı anlayır ki, zamanın bu amansız axarında bəşəriyyət hələ də öz daxili nizamını tapa bilməyib. Zaman və ömür haqqındakı bu kədərli düşüncələr, fəslin davamı olan "Dünya düzəlməz, Dəniz" şeirində coşqun bir təbiət hadisəsi ilə aparılan fəlsəfi dialoqa yol açır. Şair dənizin dalğalarında dünyanın haqsızlıqlarına qarşı üsyan edən bir ruh görür və tarixin dəyişməz qanunauyğunluqlarını aqil bir müdrikliklə bəyan edir:

Haqqı söyləməyə zaman gəzirsən,

Ədalət, doğruluq, iman gəzirsən.

Dünyanı dəyişməyə dövran gəzirsən,

Dünya düzəlməyib, düzəlməz Dəniz.

İnsanın qanıyla varlanır insan,

Dünyanın malıyıa karlanır insan,

Nəfsinə qul olub korlanır insan,

Dünya düzəlməyib, düzəlməz Dəniz.

Müslüm cavab versin nə sorursan sor,

Nə çırpın, nə hayqır, nə özünü yor.

Dünyanın gözünü tutub qanlı tor,

Dünya düzəlməyib, düzəlməz Dəniz.

Seçilmiş bu misralar müəllifin cəmiyyətə baxışındakı real fəlsəfi təfəkkürü tam çılpaqlığı ilə ortaya qoyur. Şair dənizin timsalında əslində "ədalət, doğruluq, iman" sorağında olan bir insanın mənəvi harayını ifadə edir, tarixin amansız istismarlarını, maddiyyata aldanıb nəfsin quluna çevrilən bəşəriyyətin mənəvi korluğunu ifşa edir. 

Sonda qeyd edək ki, Müslüm Sultanoğlunun bu ilk poetik töhfəsi oxucusunu mənəvi saflığa və sarsılmaz bir vətəndaşlıq mövqeyinə kökləyən dəyərli bir əsərdir. “Vətənə gedən yol” sadəcə misraların bədii ardıcıllığı deyil, lirik qəhrəmanın öz mənşəyinə, ata-baba ocağına tərəf addımladığı ulu və fəlsəfi bir cığırdır. 

Ömrünün 55-ci pilləsində sözün və sənətin işığına sığınan “Vətənə gedən yol”çu — Müslüm Sultanoğlunu yubileyi və yeni kitabının nəşri münasibətilə ürəkdən təbrik edirik. Ona milli poeziyamızın inkişafı yolunda tükənməz ilham, qələm fədakarlığı və yeni yaradıcılıq zirvələri arzulayırıq. İnanırıq ki, qəlbi daim yurd sevgisi ilə döyünən bu yorulmaz yolçunun "Vətənə gedən yol"u hər zaman açıq, qədəmləri möhkəm və bədii uğurları bol olacaqdır.

Mübariz Ağalarlı

Tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

Aygün Bağırlı

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent