Hədəflər Pekin və Yeni Dehlidir: Çoxqütblü dünyada iki zirvə görüşü
ABŞ prezidenti Donald Trampın Çindəki görüşlərinin nəticələri davam edərkən, BRICS ölkələrinin xarici işlər nazirləri də qlobal böhranların şiddətləndiyi bir vaxtda Hindistanın paytaxtı Nyu-Dehlidə görüşdülər. İki günlük görüşün əsas gündəliyi "İranda müharibənin eskalasiyası, neft tədarükündəki dalğalanmalar və genişlənən BRICS strukturu daxilində artan siyasi fikir ayrılıqları" idi. Görüşdə BRICS-in təsisçi üzvləri - Braziliya, Rusiya, Hindistan, Çin və Cənubi Afrika, eləcə də son genişlənmə prosesi zamanı bloka qoşulan Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Misir, Efiopiya və İndoneziya kimi ölkələr iştirak edib. Çin və Hindistan media orqanları sammitin gündəliyinə diqqət yetirərkən, diplomatik mənbələr BRICS-in "qlobal çəkisinin artdığını" bildiriblər.
Crossmedia.az "HaberGlobal"-a istinadən xəbər verir.
Görüşün ən vacib mövzusu "İran mərkəzli münaqişənin regional və qlobal təsirləri" idi.
İran münaqişələrin beynəlxalq hüququn pozulması olduğunu və blokun daha güclü həmrəylik nümayiş etdirməli olduğunu iddia etdi. Lakin "AsiaOne" mənbələrinə görə, BRICS daxilində ortaq bir qınaq mətni ilə bağlı konsensusa gəlmək çətinləşir. Bəzi üzvlərin, xüsusən də tərəfləri birbaşa müəyyən edən açıqlamalardan çəkinmək istədikləri bildirilir.
Bazar analitiklərinin fikrincə, Yaxın Şərqdəki gərginlik qlobal neft qiymətlərinə yuxarı təzyiq göstərməyə davam edir. Hörmüz boğazından nəql olunan neftin risk altında olduğu ssenarilər enerji bazarlarında dəyişkənliyi artırıb. Görüşdə neft qiymətlərindəki dalğalanmaların həm istehsalçı, həm də istehlakçı BRICS ölkələrinə fərqli təsir göstərdiyi vurğulanıb. Qiymətləndirmələrə görə, enerji ixrac edən ölkələr qısamüddətli qiymət artımlarından faydalanır, Hindistan və Çin kimi iri idxalçılar isə artan xərclərlə üzləşirlər.
"AsiaOne"-un görüşlə bağlı qiymətləndirməsinə görə, BRICS-in son illərdəki sürətli genişlənməsi blok daxilində siyasi birliyi daha kövrək edib. İranın, Körfəz dövlətlərinin və eyni çətir altında fərqli geosiyasi oxlarda yerləşən ölkələrin mövcudluğu ortaq xarici siyasətin hazırlanmasını çətinləşdirir. Platformada çıxış edən diplomatik mənbələr qeyd ediblər ki, gərginliyin üç əsas xətti xüsusilə diqqət çəkir.
Bunlar aşağıdakı kimi ifadə olunur: " Çin və Hindistan arasında strateji rəqabət mövcuddur. İran və Körfəz dövlətləri arasında regional gərginlik və Rusiya ilə Qərb ölkələri arasında davam edən siyasi böhran təsir göstərir".
Xüsusilə Hindistan mətbuatına görə, ev sahibi Hindistan görüşdə daha balanslı diplomatik xətt yürütməklə Qlobal Cənub ölkələri arasında liderlik rolunu gücləndirərkən Qərblə münasibətlərini qorumağa çalışır. " Financial Times" qəzetindəki qiymətləndirmələrə görə, BRICS ölkələri arasında uzun müddətdir müzakirə olunan dollardan asılılığın azaldılması məsələsi də Yeni Dehli görüşündə yenidən gündəmə gətirilib. Rusiya və Çin yerli valyutalardan istifadə edərək ticarətin artırılması ideyasını dəstəkləsələr də, Hindistan və bəzi yeni üzvlərin daha ehtiyatlı olduqları bildirilir.
Ekspertlərin fikrincə, qısa müddətdə ortaq BRICS valyutasının və ya vahid maliyyə sisteminin yaradılması gündəmdə deyil; lakin yerli valyutaların istifadəsinin artırılması istiqamətində tədricən addımlar atılması müzakirə olunur. "AsiaOne"-da aparılan qiymətləndirmədə deyilir: " Yeni üzvlərlə BRICS təkcə iqtisadi platforma deyil, həm də müxtəlif regional böhranları əhatə edən çoxqatlı diplomatik bir quruluşa çevrilib ".
06:40 20.05.2026
Oxunuş sayı: 45
