İranın "məğlub olması" ilə bağlı iddialar isə daha çox təzyiq mexanizmi kimi çıxış edir -RƏY
ABŞ Prezidenti Donald Trampın regional təhlükəsizlik və Hörmüz boğazı ilə bağlı son bəyanatları Ağ Evin Yaxın Şərq siyasətində yeni və daha aqressiv bir mərhələyə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirir. ABŞ liderinin İranın "məğlubiyyəti" barədə qətiyyətli fikirləri və strateji su yollarının qorunması məsuliyyətini birbaşa region ölkələrinin üzərinə qoyması, sadəcə diplomatik ritorika deyil, həm də Vaşinqtonun tətbiq etdiyi çoxşaxəli təzyiq mexanizminin tərkib hissəsidir. Bu kontekstdə Trampın sərt çıxışlarının Tehranın daxili siyasi konfiqurasiyasına təsiri və beynəlxalq enerji marşrutlarının taleyi ən aktual müzakirə mövzularından birinə çevrilib.
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlamasında politoloq Rəşad Bayramov bildirib ki, Trampın bu cür bəyanatları klassik diplomatik mövqedən daha çox "strateji kommunikasiya" xarakteri daşıyır:
"Donald Trampın sərt və qəti ritorikası reallığı təsvir etməkdən daha çox onu formalaşdırmağa hesablanıb. Bu cür açıqlamalar yalnız beynəlxalq ictimaiyyətə deyil, eyni zamanda İran daxilindəki siyasi elita, hərbi strukturlar və cəmiyyətə yönəlmiş psixoloji təsir alətidir. İranın "məğlub olması" ilə bağlı iddialar isə daha çox təzyiq mexanizmi kimi çıxış edir. Bu kimi bəyanatlar obyektiv hərbi reallığı əks etdirməkdən çox, daxildə inam böhranı yaratmağa yönəlib. Məqsəd odur ki, İran daxilində müxtəlif güc mərkəzləri rejimin zəiflədiyinə inanmağa başlasın və nəticədə davranışlarını dəyişsin".
R. Bayramovun sözlərinə görə, belə yanaşma daxili parçalanmanı sürətləndirməyə hesablanıb: "İqtisadi sanksiyalar, sosial narazılıq, siyasi fraksiyalararası gərginlik və ali dini lider ətrafında qeyri-müəyyənlik fonunda bu tip mesajlar elita daxilində mövqelərin yenidən qiymətləndirilməsini stimullaşdıra bilər".
Politoloq əlavə edib ki, Hörmüz boğazı ilə bağlı səsləndirilən fikirlər təkcə İrana deyil, həm də beynəlxalq aktorlara ünvanlanıb: "Trampın "boğazdan istifadə edən ölkələr onu özləri açmalıdır" fikri ABŞ-nin birbaşa müdaxilədən geri çəkilə biləcəyi və məsuliyyətin digər aktorlar arasında bölüşdürülməsi mesajını verir. Bu, həm təzyiqin kollektivləşdirilməsi, həm də ABŞ-nin geosiyasi yükünü azaltmaq cəhdidir. Bununla belə, bu ritorika əks effekt də yarada bilər. İran kimi siyasi sistemlərdə xarici təhdidlər çox vaxt daxili konsolidasiyanı gücləndirir. Yəni bu cür açıqlamalar parçalanma yaratmaq əvəzinə, əksinə, hakimiyyət ətrafında birləşməni stimullaşdıra bilər".
Trampın çıxışını emosional deyil, çoxqatlı strategiyanın tərkib hissəsi kimi qiymətləndirmənin vacibliyini vurğulayan politoloq bildirib ki, bu, həm psixoloji təsir, həm də geosiyasi mesaj elementlərini özündə birləşdirən kompleks kommunikasiya strategiyasıdır. Lakin onun effektivliyi İran daxilindəki sosial-iqtisadi vəziyyət, elita münasibətləri və beynəlxalq reaksiyalardan birbaşa asılı olacaq.
Nigar Yahyazadə
14:39 01.04.2026
Oxunuş sayı: 56
